III SA/Kr 436/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. J. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 10 lutego 2017 r. oddalającego wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. C postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 10 lutego 2017 r. Skarżący G. J. wniósł o ustanowienie radcy prawnego. W złożonym formularzu "PPF" oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. J. oraz córkami: K. J. ur. 2000 r. i K. J. ur. 2006 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.371 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę małżonki wnioskodawcy. W skład majątku skarżącego wchodzą: samochód Fiat lveco rok prod. 1997 i traktor Renault 85-34, rok prod. 1995. Wnioskodawca posiada oszczędności w banku [...] wysokości 1.300 Euro. Średnie koszty ponoszone przez rodzinę na media, ubezpieczenia oraz ratę kredytu wynoszą ok. 850 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że pomaga ojcu prowadzić działalność gospodarczą, ale jego dochody nie zawsze wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, tj. żony i dwójki dzieci. G. J. nie posiada żadnych ruchomości, które mógłby spieniężyć, a samochód służy mu do pracy. Zarobki wnioskodawcy i jego żony nie pozwalają na wynajęcie prawnika, a sprawa jest bardzo istotna, ponieważ jej rozstrzygnięcie warunkuje utrzymanie warsztatu pracy skarżącego jako źródła dochodu i utrzymania rodziny. Wezwany o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczył, że mieszka wraz z żoną i dziećmi w domu rodziców. Pracuje jako rolnik - domownik i pomaga w działalności, którą prowadzi ojciec. Jego wynagrodzeniem jest jedynie opłacanie ubezpieczenia i możliwość zamieszkiwania z rodziną w domu ojca. Do wyjaśnień załączył kopie następujących dokumentów: wyciąg z rachunku bankowego M. J. w BSR za okres od 1 października do 31 grudnia 2016 roku (saldo 13.586,91 zł), potwierdzenie wypłaty z rachunku bankowego kwoty 5.000 zł w dniu 25 stycznia 2017 roku, umowę z dnia 1 marca 2016 roku o kredyt w kwocie 4.785,65 zł na zakup telewizora oraz towaru określonego "gn60", 14 druków spłaty rat kredytowych po 220,83 zł każda, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 stycznia 2017 roku o braku dochodu G. J. podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych w roku 2016, zaświadczenie z dnia 20 stycznia 2017 roku o zatrudnieniu M. J. w firmie "L" S.C. J. B. l. B. na podstawie umowy o pracę do dnia 31 grudnia 2017 roku za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 1.850 brutto, tj. 1.355,69 zł netto (za IV kwartał 2016 roku), potwierdzenie przelewu w dniu 24 listopada 2016 roku kwoty 1.348 EUR na rachunek G. J. w Banku [...] oraz dwa potwierdzenia potrącenia kwot 1,13 EUR w dniu 24 listopada 2016 roku tytułem prowizji za polecenie wypłaty i 2 EUR w dniu 31 października 2016 roku tytułem opłaty za prowadzenie rachunku za październik 2016 roku. Przedłożono także kopię zawiadomienia Urzędu Gminy z dnia 26 lutego 2002 roku o nadaniu numeru porządkowego [...] nieruchomości w Ż stanowiącej własność ojca skarżącego – Z. J., potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczeń rolnych na okres od 5 stycznia 2016 roku do 4 stycznia 2017 roku dla budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego Z. J. i A. J., a także potwierdzenie płatności kwot: 389,70 zł za energię elektryczną, 203,25 zł za gaz, 120 zł za wywóz nieczystości, 159,88 zł za usługi telekomunikacyjne na rzecz T-Mobile oraz 19,91 zł na rzecz ITI Neovision. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego. Referendarz Sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie kosztów profesjonalnego pełnomocnika odbędzie się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niego samego oraz rodziny ze względu na dysponowanie znacznymi oszczędnościami oraz środkami finansowymi na rachunku bieżącym. Ponadto ocenił część wydatków skarżącego jako nie niezbędne dla utrzymania rodziny (opłaty za usługi telekomunikacyjne oraz za telewizję). W skutecznie wniesionym od ww. postanowienia sprzeciwie G. J. nie zgodził się z przedstawioną w jego uzasadnieniu oceną, że nie pozostaje w stanie ubóstwa. Wskazał, że wraz żoną posiadają na utrzymaniu dwie córki a jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie żony w kwocie 1 200 zł miesięcznie. Zakupili telewizor głównie ze względu na potrzeby córek. Nie posiadają własnego domu ani zabezpieczenia finansowego na ewentualne zdarzenia losowe. Stwierdził, że pozostają rodziną ubogą i nie stać ich na więcej niż zapewnienie minimalnego poziomu funkcjonowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu art. 245 § 3 ppsa, wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). W ocenie Sądu należy zgodzić się z zawartym w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem, że skarżący dysponuje środkami finansowymi, które pozwalają mu na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wskazują na to okoliczności dysponowania na rachunku bankowym w miesiącu styczniu 2017 r. kwotą 8 500 zł oraz oszczędnościami w wysokości 1.348 EUR. Kwestię przyznania stronie radcy prawnego ocenia się przez szerszy pryzmat sytuacji majątkowej niż tylko wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia. Jedynym stałym dochodem rodziny skarżącego jest wynagrodzenie żony rzędu 1 200 zł oraz świadczenia rodzinne, w tym świadczenia wychowawcze na dzieci, które w sumie wynoszą kwotę ok. 2 500 zł. Sąd podziela powstałą na gruncie przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wątpliwość wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu dotyczącą finansowania wydatków rodziny. Nie zostały w żaden sposób udokumentowane, co nasuwa przypuszczenie, że źródło ich finansowania jest inne niż ujawnione przez stronę. Sąd natomiast nie zgadza się z opinią Referendarza dotyczącą charakteru wydatków na opłaty telekomunikacyjne i telewizję, iż nie mają one charakteru niezbędnych dla utrzymania rodziny. Wydatki tego rodzaju należy faktycznie zaliczyć do wydatków powszechnie ponoszonych przez rodziny. Pogląd ten nie zmienia jednak ostatecznego wniosku, iż skarżącemu nie przysługuje pomoc prawna w postaci ustanowienia radcy prawnego, gdyż nie wykazał, że nie może ponieść tego kosztu bez uszczerbku utrzymania jego samego i rodziny. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, wobec czego Sąd na podstawie przepisu art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał go w mocy.