III SA/Kr 437/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 20 lutego 2018r a podstawie art. 8 ust 1 pkt 1, w związku z art. 7 pkt 4 i 5, jak też art. 37 ust.1 pkt 1 i ust.2 pkt l tudzież ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jak też § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2018r. w sprawie przyznania mu zasiłku stałego od dnia 1 grudnia 2017r. do 31 grudnia 2019r. w wysokości 50,67 zł miesięcznie - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...] z dnia [...] 2018r., Burmistrza Miasta decyzją, z dnia [...] 2018r postanowił przyznał J. B. zasiłek stały od dnia 1 grudnia 2017r. do 31 grudnia 2019r. w wysokości 50,67 zł miesięcznie. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że J. B. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 31.12.2019r. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że w sierpniu 2017r. sprzedał on samochód za kwotę 7.000 złotych i w związku z tym, zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, jednorazowy dochód pochodzący ze sprzedaży tego samochodu, rozlicza się na 12 miesięcy, począwszy od miesiąca jego uzyskania, czyli od sierpnia 2017r. Nadmieniono, że J. B. oświadczył, iż utrzymuje się tylko z kwoty uzyskanej ze sprzedaży samochodu i wobec tego przyjmuje się, że jego dochód wynosi 1/12 jednorazowego dochodu, czyli 583,33 zł (7.000 : 12 m-cy = 583,33 zł). Stwierdzono zatem ze , spełnia on warunki ustawowe do przyznania mu zasiłku stałego w wysokości 50,67 zł miesięcznie, czyli w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotą 634,00 zł, a wysokością swego dochodu, tj. kwotą 583,33 zł. Od powyższej decyzji J. B. złożył odwołanie, w którym pisze, że 7.000 zł jakie uzyskał ze sprzedaży samochodu nie można zaliczyć do dochodu uzyskanego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Zaznacza, że samochód ten kupił w 2006r. za część swoich dochodów uzyskanych przed 2006r., które były opodatkowane podatkiem dochodowym i zapłacił za niego 32 do 33 tyś. zł. Uważa więc, że skoro sprzedał ten samochód za 7.000 zł, to w całym rozliczeniu kupna/sprzedaży poniósł stratę, a więc nie osiągnął dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło ,że zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zwanej dalej "ustawą", zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, wydanym na posiedzeniu w dniu 14.09.2017r. J. B. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas do 31.12.2019r. Oznacza to, że w rozumieniu art.6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jest on w tym okresie uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy. J. B. jest osobą samotnie gospodarującą. Miesięczny jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego, tj. w listopadzie 2017r. wynosił 583,33 zł. Dochód ten stanowi 1/12 część kwoty 7.000,00 zł uzyskanej ze sprzedaży w dniu 12.08.2017r. samochodu R. P. Wobec tego jego dochód jest niższy od zweryfikowanego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, odpowiada kwocie 634,00 zł i w związku z tym jemu, jako osobie całkowicie niezdolnej do pracy, przysługuje zasiłek stały, na podstawie wyżej cyt. przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. W myśl art. 37 ust.2 pkt 1 ustawy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, zweryfikowane kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634,00 zł, natomiast dochód J. B. odpowiada kwocie 583,33 zł. A zatem różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem J. B. wynosi 50,67 zł (634,00 zł - 583,33 zł = 50,67) i w takiej to właśnie wysokości zaskarżoną decyzją przyznano mu zasiłek stały. W swoim odwołaniu J. B. twierdzi, że kwotę 7.000 zł jaką osiągnął ze sprzedaży samochodu nie można zaliczyć do dochodu uzyskanego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Otóż zgodnie z art. 8 ust.11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o pomoc lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, to kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód ten został wypłacony. Pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynosi 3.170 zł (634 zł x 5 = 3.170 zł), a więc należy uznać, iż uzyskany przez J. B. jednorazowy dochód w kwocie 7.000 zł, oczywiście przekracza pięciokrotność kwoty tego kryterium. W związku z tym kwotę tego jednorazowego dochodu należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, począwszy od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, czyli począwszy od miesiąca sierpnia 2017r. bo w tym to miesiącu uzyskał on ten dochód. Po rozliczeniu tegoż dochodu w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, przyjmuje się, że jego miesięczny dochód wynosi 583,33 zł. W odwołaniu J. B. wskazał, że skoro samochód kupił za kwotę 32 do 33 tyś. zł, a teraz sprzedał go za 7.000 zł, to w całym rozliczeniu kupna/sprzedaży poniósł stratę, a więc nie osiągnął dochodu. W związku z tym Kolegium wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na źródło ich uzyskania, pomniejszony o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składką na ubezpieczenie zdrowotne oraz kwotą alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Następnie w art. 8 ust. 4 ustawy, wyszczególnione są przychody, których nie wlicza się do dochodu. W katalogu kwot pomniejszających dochód oraz w katalogu przychodów, których nie wlicza się do dochodu, nie jest przewidziana kwota uzyskana ze sprzedaży rzeczy w takim przypadku, gdy rzecz ta wcześniej została nabyta za wyższą cenę, a później sprzedana za cenę niższą. Kolegium stwierdziło, że J. B. znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, gdyż jest osobą niepełnosprawną i nie posiada stałego dochodu. Przyznanie mu wyższego zasiłku stałego nie jest jednak możliwe, gdyż wielkość tego świadczenia nie zależy od swobodnego uznania organu, ale zgodnie z wyżej wskazanym przepisem art.3 7 ust.2 pkt 1 ustawy, odpowiada kwocie stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a jej dochodem, a jak wyżej wykazano, przyjmuje się, że miesięczny dochód J. B. wynosi 583,33 zł. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. J. B. na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego art. 8 ust. 12. ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż kwota uzyskaną ze sprzedaży samochodu do dochodu. Obrazę przepisów proceduralnych tj: art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne zastosowanie wyliczeniu kwoty zasiłku w wysokości 50,67 zł. Rażącą obrazę przepisów prawa postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § l, art. 80, art. 107§M3, k.p.a Mając na względzie powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych powyższa sprzedaż samochodu nie jest uważana przez Urząd Skarbowy jako dochód. Wnioski o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej są rozpatrywane na podstawie PIT, w którym to dokumencie nie zalicza się sprzedaży samochodu jako dochód. Zdaniem skarżącego dochód mógłby być uznany przez organ w sytuacji, kiedy samochód z biegiem lat nabierałby wartości i zostałby sprzedany za kwotę wyższą niż został kupiony. Nadto wskazał, iż od 16 lat mam bardzo ciężko chorą mamę, sam nie pracuję od 2007 roku, gdyż musiał zrezygnować z działalności gospodarczej, by móc podjąć opieką nad matką, nie uzyskał od tamtego czasu żadnego dochodu, z wyjątkiem tego jednorazowego przychodu ze sprzedaży samochodu, który musiał sprzedać. Na rozprawie podał iż został wprowadzony w błąd przez pracownika socjalnego, kiedy chciał złożyć wniosek 27 października 2017r że zasiłek stały mu się nie należy. Na dowód czego przedstawił wypełnione oświadczenie z tej daty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a na uzasadnienie swojego stanowiska przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się do zarzutów sformułowanych w skardze ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnieść z urzędu. Kontrola zaskarżonej decyzji, według wskazanych zasad daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa. Z tym że Sąd nie w całości podziela argumenty skarżącego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2018r.r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2018r. przyznającą J. B. zasiłek stały od dnia 1 grudnia 2017r. do 31 grudnia 2019r. w wysokości 50,67 zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2174 ze zm.) - dalej ustawa. Art. 37 tej ustawy stanowi, że zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (...). Zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Art. 106 ust. 3 mówi, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją - z zastrzeżeniem ust. 7-11 (...). W niniejszej sprawie stan faktyczny przedstawiał się następująco: Skarżący zgłosił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 27 października 2017 r. Posiadał wówczas orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowany) z dnia 14 września, 2017r. Pracownik socjalny, kiedy chciał złożyć wniosek o zasiłek stały stwierdził że z uwagi na osiągnięty dochód ze sprzedaży samochodu zasiłek mu się nie należy. Skarżącemu dał formularz który skarżący wypełnił. Burmistrza Miasta decyzją, z dnia 4 stycznia 2018r postanowił przyznał J. B. zasiłek stały od dnia 1 grudnia 2017r. do 31 grudnia 2019r.. Zdaniem Sadu Burmistrz powinien przyznać zasiłek stały od 1 października 2017 r. gdyż skarżący w dacie pierwszego zgłoszenia się do MOPS -27 października 2017 r. posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i spełnił pozostałe warunki określone w art. 37 ustawy o pomocy społecznej mógł z tą datą uzyskać zasiłek stały gdyby nie błędne pouczenie urzędnika. Skarżący w tym zakresie nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia. Zarzut błędnego pouczenia przez pracownika socjalnych znajduje oparcia w dokumencie złożonym Sądowi. W zakresie zarzutów skargi, skarżący podniósł także, iż organ bezpodstawnie przy obliczaniu jego dochodu uwzględnił kwotę ze sprzedaży samochodu. W tym miejscu zasadnym jest odwołać się do rozważań Sądu dokonanych w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. II SA/Sz 501/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyraził pogląd, który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, że zakres pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów podatkowych nie jest tożsamy, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa o pomocy społecznej, ze względu na cele jakim służyć mają uregulowane w niej instytucje prawne wprowadza niezależny od regulacji prawnopodatkowych sposób obliczania dochodu, zaliczając do jego źródeł wszelkie pożytki, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyliczył w art. 8 ust. 4 u.p.s. Okoliczność zatem, że określone przysporzenie nie podlega zaklasyfikowaniu do dochodu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie oznacza, że nie będzie ono kwalifikowane do dochodu na podstawie art. 8 u.p.s. Należy bowiem odróżnić wyłączenie określonych źródeł z podstaw opodatkowania od zaliczenia ich do dochodu obliczanego w kontekście kryterium dochodowego dla świadczeń z pomocy społecznej. Na potwierdzenie powyższego stanowiska zarówno w doktrynie prawa administracyjnego, jak też orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wyłączeniu od dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. podlegają wyłącznie świadczenia wyliczone w ust. 4 powołanego przepisu i wyliczenie to posiada charakter zamknięty. Podnosi się jednocześnie, że wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód. W ramach ścisłej wykładni art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. przyjmuje się np. że kwoty wypłacone z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku, choć nie stanowią dochodu w rozumieniu prawa podatkowego, są jednak przysporzeniem finansowym rzutującym na sytuację materialną świadczeniobiorcy, a zatem na gruncie ustawy o pomocy społecznej powinny być traktowane jako dochód. Podkreśla się, że takie podejście jest w pełni uzasadnione ideami i zasadami udzielania świadczeń z pomocy społecznej, oceną posiadania zasobów, które umożliwią samodzielne pokonanie trudnych sytuacji oraz dostosowaniem rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Tak samo do dochodów w oparciu o regulację art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. należy zaliczyć również pożyczki i kredyty, które mogą stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania środkami z nich pochodzącymi, a nie są zaliczane do dochodu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego (zob l. Sierpowska, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, ABC 2009 r. oraz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. l OSK 700/06, CBOSA). Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu organy prawidłowo wyliczyły wysokość zasiłku stałego, natomiast przyjęły błędną datę od której skarżącemu ten zasiłek się należał. Skarga musiała, zatem częściowo wywrzeć zamierzony skutek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą zatem wziąć pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu i dokonać prawidłowych ustaleń okresu przyznawania zasiłku stałego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.