III SA/Kr 437/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 26 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej skargę oddala Skarżący (T. C.) złożył skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu (dalej: U) z 26 lutego 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prorektora ds. dydaktyki z [...] 2019 r. Decyzją tą organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej Rektora z [...] 2016 r. w sprawie odmowy wznowienia skarżącemu stacjonarnych, jednolitych studiów magisterskich na kierunku historia, specjalizacja nauczycielska. W ocenie organu, brak było możliwości zastosowania art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) tj. przepisu, na który skarżący się powołał. Skarżący wskazywał bowiem we wniosku z 13 grudnia 2018 r., że w sprawie wystąpił "słuszny interes strony" przy czym przyznał, że możliwe byłoby jedynie wznowienie studiów bez specjalizacji nauczycielskiej z uwagi na różnice programowe. Skarżący powołał się również na art. 257 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) i jego wykładnię w wydanym w jego sprawie, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., I OSK 1492/17. Organ wskazał, że w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wprawdzie przyznał, że jest możliwe zastosowanie art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym co do osób, które rozpoczęły studia po 1 września 2005 r., ale takie rozumienie powyższego przepisu nie oznaczało jednak, że uczelnia każdorazowo zobligowana będzie do wznowienia jednolitych studiów magisterskich osobie, która rozpoczęła studia w powyższym okresie. Przy ocenie dopuszczalności żądania mieć należało na względzie, że przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowią żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów. Podstawa prawna, umożliwiająca wznowienie wynikać miała zatem wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni tj. regulaminu studiów. Zdaniem organu, decyzja w trybie art. 154 i 155 była decyzją uznaniową, dlatego organ nie miał obowiązku wyrazić zgody na wznowienie studiów. Zdaniem organu II instancji (Rektora) zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 z późn. zm.) studenci przyjęci na studia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz w roku akademickim 2011/2012 studiują według programów opracowanych na podstawie dotychczasowych przepisów do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów. Zdaniem organu oznaczało to, że studenci, którzy rozpoczęli jednolite studia magisterskie (trwające 10 semestrów) mieli prawo do ich odbywania tylko przez 5 lat. Po tym okresie należało zmienić program na zgodny z Krajowymi Ramami Kwalifikacji tj. zrealizować różnice programowe. Jednakże w związku z różnicami programowymi wygaszono dotychczasowe kierunki – i to niezależnie od tego czy skarżący wznowiłby studia ze specjalnością nauczycielską czy też nie. Rektor wskazał również, że zgodnie z regulaminem studiów tj. §42 ust. 3 (uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie: Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich w Uniwersytecie) studenci, którzy rozpoczęli studia przed 1 października 2012 r. studiują według dotychczasowych planów studiów i programów nauczania. Wznowienie studiów może nastąpić tylko na nowych zasadach. W takiej sytuacji dziekan wyrażając zgodę na wznowienie studiów określa efekty kształcenia uzyskane na dotychczasowych studiach. Powyższy zapis oznaczał, że w przypadku skarżącego zasadniczo możliwe byłoby wznowienie studiów ale tylko po ustaleniu różnic programowych. Organ zaznaczył jednak, że obecnie uczelnia w ogóle nie prowadzi jednolitych studiów na kierunku historia, co wynika z obowiązujących przepisów kolejno wydawanych rozporządzeń Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Studia na kierunku [...] prowadzone są wyłącznie jako studia pierwszego i drugiego stopnia. Skarżący nie mógł przy tym rozpocząć studiów magisterskich ponieważ zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668 z późn. zm.) na studia drugiego stopnia mogła być przyjęta osoba, która posiadała dyplom ukończenia studiów. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając dyskryminowanie i nierówność wobec prawa. W ocenie skarżącego możliwe było wznowienie jednolitych studiów, o czym miały świadczyć wyroki sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącego organ miał możliwość wznowienia studiów, zwłaszcza że skarżący zrezygnował ze specjalizacji nauczycielskiej, którą, jak zapewniał, robił nadprogramowo. Zdaniem skarżącego, uczelnia de facto zaproponowała rozpoczęcie studiów od początku tzn. nie na jednolitych studiach magisterskich, ale w trybie dwustopniowym. Skarżący wskazał przy tym, że inni studenci na Wydziale [...] zdołali wznowić i ukończyć studia jednolite (etnografia) w roku akademickim 2017/2018, pomimo że w tym okresie na Wydziale [...] zasadniczo nie były prowadzone jednolite studia w tym trybie. Zdaniem skarżącego jedyna różnica sprowadzała się do tego, że zaczął on studia po wejściu w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r., a wspomniany student etnografii przed zmianami przepisów. Zdaniem NSA – uczelnia powinna umożliwić mu wznowienie studiów tyle że bez specjalizacji nauczycielskiej. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora wniósł o jej oddalenie podnosząc, że co do zasady sprawa skarżącego została rozpoznana wyrokami: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, III SA/Kr 1783/16 i Naczelnego Sądu Administracyjnego, I OSK 1492/17, które oddaliły odpowiednio skargę oraz skargę kasacyjną. Skarżący ponownie wystąpił o wznowienie studiów, następnie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmowę wszczęcia postępowania przez Rektora, który to sąd wyrokiem z 9 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 28/19 skargę oddalił. Skarżący złożył więc kolejny wniosek powołując się tym razem na art. 154 k.p.a., przy czym, zdaniem Prodziekan Wydziału [...], która wydawała w tej sprawie opinię – nie było możliwości ukończenia studiów bez uzyskania wybranej specjalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie Sąd zaznacza, że jak wynika z akt sprawy – skarżący rozpoczął studia na kierunku historia, specjalizacja nauczycielska. Natomiast, zdając sobie sprawę z różnic programowych i z faktu, że jego skarga oparta o art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 36 i 42 regulaminu studiów z 2015 r., wprowadzonego uchwałą nr 45/IV/2015 z dnia 29 kwietnia 2015 r. – została oddalona przez sądy administracyjne (wyroki: III SA/Kr 1783/16 z 8 marca 2017 r.; I OSK 1492/17 z 15 grudnia 2017 r. i III SA/Kr 28/19 z 9 kwietnia 2019 r.) – złożył wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Argumentacja wniosku i skargi praktycznie sprowadzała się jednak do podnoszenia tych samych okoliczności prawnych, które nie zostały uwzględnione w pierwotnym postępowaniu. Organy, zdaniem Sądu, prawidłowo postąpiły wszczynając w tym trybie postępowanie, ponieważ jest to tzw. tryb nadzwyczajny. Powołany art. 154 w §1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak, że dodatkowe ograniczenie możliwości wzruszenia (zmiany) decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ma miejsce w sytuacji, gdy dana decyzja była poddana kontroli sądu administracyjnego, w wyniku której złożona skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem. Wynikający z art. 170 p.p.s.a. skutek pozytywny prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego statuuje bowiem związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, to jest wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. jest dopuszczalna o tyle, o ile nie prowadzi do naruszenia związania oceną prawną wynikającą z prawomocnego wyroku oddalającego skargę na tę decyzję (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2018 r., I OSK 1057/16). Z tych to przyczyn, Sąd nie mógł uwzględnić argumentów skarżącego odwołujących się do, jego zdaniem, błędnego interpretowania art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 36 i 42 regulaminu studiów z 2015 r. (uchwałą nr [...] z dnia 29 kwietnia 2015 r.). W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że za uchyleniem decyzji nie przemawia ani słuszny interes strony, ani interes społeczny. Wynikało to przede wszystkim ze zmian systemowych związanych z nowelizacją Prawa o szkolnictwie wyższym i wprowadzenia dwustopniowych studiów na Wydziale [...]. Wznowienie studiów "w starym trybie" w praktyce wymagałoby więc uzupełnienia różnic programowych i to w sytuacji, gdy tak naprawdę obecnie obowiązujący program dla studiów II stopnia wymagał obowiązkowo ukończenia wybranej specjalizacji. Nie było więc możliwe zrezygnowanie ze specjalizacji nauczycielskiej (nawet jeżeli została ona wybrana "dodatkowo") ponieważ zmiany trybu studiowania przewidywały obowiązek ukończenia takiej specjalizacji. Skarżący w istocie dążył bowiem do wznowienia studiów, który nie odpowiadał ani trybowi jaki rozpoczął (studia z dodatkową specjalizacją nauczycielską), ani trybowi przewidzianemu przez aktualne regulacje. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy uczelniane nie zaproponowały rozpoczęcia studiów od początku, ale wznowienie studiów pierwszego stopnia z koniecznością uzupełnienia różnic programowych. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest więc prawidłowa. Sąd podkreśla, że rozstrzygnięcie w trybie art. 154 k.p.a. jest to tzw. decyzja uznaniowa, a więc zasadniczo organ nie ma obowiązku uwzględniać wniosku o zmianę decyzji. Sąd uznaje, że argumenty organu, o konieczności wprowadzenia daleko idących odstępstw od aktualnego toku studiów, zakłóciłyby zwykły tryb studiowania zwłaszcza w sytuacji gdy, wobec rozstrzygnięcia wydanymi w sprawie skarżącego wyrokami, nie było możliwe uwzględnianie argumentów merytorycznych, które w rzeczywistości zakwestionowałyby poglądy orzekających w sprawie sądów administracyjnych. Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 Prawa o postepowaniu przed sadami administracyjnymi.