III SA/Kr 440/16
WyrokWSA w Krakowie2016-09-22
Skład orzekający: Halina Jakubiec, Barbara Pasternak, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podjęcie pracy na podstawie umowy zlecenia przez jedną godzinę, po czym nastąpiło poinformowanie o braku przydatności do pracy i rozwiązanie umowy, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama umowa zlecenia zawarta na okres od 2 do 31 lipca 2014 r., po której skarżąca wykonywała pracę tylko przez jedną godzinę i została poinformowana o braku przydatności, nie stanowi podstawy do utraty statusu osoby bezrobotnej. Brak faktycznego wykonywania pracy zarobkowej lub świadczenia usług, a także brak wiedzy skarżącej o zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i potencjalnych konsekwencjach finansowych, uniemożliwia pozbawienie jej statusu bezrobotnego i prawa do stypendium. Organy administracji nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego i błędnie zinterpretowały przepisy.Stan faktyczny
Skarżąca E. R. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 lipca 2014 r. z powodu zawarcia umowy zlecenia, a następnie odmówiono jej prawa do stypendium za okres odbywania stażu. Skarżąca twierdziła, że umowa zlecenia była zawarta na jedną godzinę, po czym nie została dopuszczona do pracy i nie była świadoma zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie przyznania stypendium, uznając, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta oraz postanowienie Prezydenta Miasta o wznowieniu postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2016 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [....] 2015r., nr [ ], III. uchyla decyzję Prezydenta Miasta z dnia [....] 2015r., znak [ ], nr [ ].
Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta orzekł o uznaniu E. R. za osobę bezrobotną z dniem 28 grudnia 2011 r. i o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. Prezydent Miasta orzekł o przyznaniu E. R. prawa do stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku tj. 997,40 brutto miesięcznie, w okresie odbywania stażu od dnia 1 maja 2015 r.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. Prezydent Miasta orzekł o utracie przez E. R. prawa do stypendium z dniem 1 listopada 2015 r.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. Prezydent Miasta orzekł o utracie przez E. R. statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 lipca 2014 r .
Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 §1, art. 150 kpa Prezydent Miasta wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. o przyznaniu E. R. prawa do stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku tj. 997,40 brutto miesięcznie, w okresie odbywania stażu od dnia 1 maja 2015r.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. ([...]) na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151§1 pkt 2 kpa Prezydent Miasta uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. oraz na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) odmówił przyznania E. R. prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 1 maja 2015 r.
Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazał organ, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Podał, że wydając decyzję orzekającą o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 1 maja 2015 r. nie posiadał informacji dotyczących podjęcia zatrudnienia przez E. R. od dnia 1 maja 2015 r. Dlatego w wyniku wznowionego postępowania uchylono decyzję z dnia [...] 2015 r. i odmówiono E. R. prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 1 maja 2015 r.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła E. R.
Wojewoda decyzją z dnia 12 lutego 2016 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 oraz art. 2 ust.1 pkt 2 i art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, następnie, wskazując na treść przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podał, że z chwilą podjęcia pracy od dnia 2 lipca 2014 r. E. R. przestała spełniać warunki do dalszego uznania jej za osobę bezrobotna i pobierania stypendium.
Podał, że dnia 20 listopada 2015 r. wygenerowano raport ZUS-U1, z którego wynika, że od dnia 2 lipca 2014 r. do 31 lipca 2014 r. E. R. podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu obowiązkowemu oraz chorobowemu dobrowolnemu z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług (kod ubezpieczenia: 41100, NIP płatnika: [...]). Zaś w piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. odwołująca się oświadczyła, że pracowała w J i przedstawiła umowę zlecenia [...] wraz z informacją rozliczeniową (30 listopada 2015 r.).
Organ wyjaśnił nadto, że zgodnie z art. 53 ust. 6 ww. ustawy bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium. W dniu 1 maja 2015 r. E. R. nie była osobą bezrobotną, ponieważ status ten utraciła w dniu 2 lipca 2014 r. W związku z powyższym po wznowieniu postępowania wydano decyzję z dnia 29 grudnia 2015 r. uchylającą decyzję w sprawie przyznania prawa do stypendium i orzeczono o odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 1 maja 2015 r. Decyzja ta jest prawidłowa, ponieważ została wydana w oparciu o stan faktyczny i prawny opisany w przepisach ustawy.
Na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody E. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Podniosła skarżąca, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Wyjaśniła, że w dniu 2 lipca 2014 r. zgłosiła się na rekrutację do firmy J Sp. z o. o., jednak po sprawdzeniu jej umiejętności i przydatności do pracy nie została zatrudniona. Jej obecność w firmie wyniosła 1 godz. i nie została poinformowana o zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych na okres 1 miesiąca z tytułu zatrudnienia. Dopiero w lutym 2015 r. otrzymała informację o osiągniętym dochodzie za 2014 r., informację PIT-11/2014 i wówczas zorientowała się, że zostało jej wypłacone wynagrodzenie za 1 godzinę pracy w wysokości 12,50 zł.
Podała nadto, że w okresie 1 maja 2015 r. do 31 października 2015 r. odbywała staż w firmie P, pracując w systemie zmianowym w godz. d 7-15 i od 14 do 23, w związku z czym otrzymane uprzednio stypendium było w pełni uzasadnione. Utrata zasłużonego wynagrodzenia za pracę i orzeczenie o jego zwrocie jest więc krzywdzące i narusza zasadę współżycia społecznego.
Dodała również, że ukończyła ZSZ specjalną i posiada orzeczenie o lekkim stopniu upośledzenia umysłowego, w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie korzysta z pomocy społecznej. W związku z czym bez pomocy rodziców, u których mieszka i którzy ją utrzymują nie byłaby w stanie normalnie funkcjonować w społeczeństwie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
Skargę należało uznać za uzasadnioną.
Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt. 14 lit. b, art. 53 ust. 1, 2, 6, art. 72 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2015.149, t.j.), dalej ustawa, o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu, od dnia 1 maja 2015 r. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania organ przyjął art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji lecz nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 kpa). Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art, 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa ). W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 ).
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Sporna jest natomiast ocena tego stanu w świetle regulacji wynikającej z przepisów art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy, art. 53 ust. 6 ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy, za osobę bezrobotną uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt. 1 i 2 lit. a-g- lub lit. i, j, l, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...) nie podlegającą na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Art. 53 ust. 6 ustawy stanowi, ze bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt. 1, wypłacane przez starostę (....). Okoliczności stanu faktycznego sprawy i dokonana przez organy ich ocena skutkowały wydaniem w stosunku do skarżącej zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, a także decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Jako okoliczność faktyczną, stanowiącą przesłankę wznowienia w kontrolowanej sprawie organ przyjął fakt podjęcia przez skarżącą zatrudnienia i zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia społecznego z powyższego tytułu od dnia 2 lipca 2014 r. do dnia 31 lipca 2014 r. jako wykonującej "umowę agencyjna, umowę zlecenia lub inną umowę o świadczenie usług, na rzecz J Sp. z o.o. z siedzibą w P. W uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania wskazano także na istnienie decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 lipca 2014 r.
Niesporne jest, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym pozostawała ostateczna i prawomocna decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. orzekająca o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej (k. 67 akt adm.) Skarżąca nie odwołała się od tej decyzji - jak podała na rozprawie "pracownik Urzędu Pracy powiedziała jej, że nie będzie żadnych konsekwencji finansowych". Zatem w świetle regulacji zawartej w art. 53 ust. 6 ustawy, skarżącej jako nie posiadającej od dnia 2 lipca 2014 r. statusu osoby bezrobotnej, nie przysługiwało prawo do stypendium w okresie odbywania stażu, co znalazło wyraz w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja jest konsekwencją istnienia ostatecznej decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium może być skierowana tylko osoba bezrobotna. Zatem utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, oraz możliwości korzystania z instytucji przewidzianych w ustawie jako środki wspierania i aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, w tym odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium.
Przeszkodą w posiadaniu statusu osoby bezrobotnej jest między innymi pozostawanie w zatrudnieniu a także wykonywanie innej pracy zarobkowej.
Jako okoliczność faktyczną, która spowodowała utratę przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 lipca 2014 r., wskazał Prezydent Miasta w decyzji z dnia [...] 2015 r. fakt podjęcia przez skarżącą pracy z dniem 2 lipca 2014 r. Okoliczność tę wywiódł z treści umowy "zlecenie" z J, podpisanej przez skarżącą w dniu 2 lipca 2014 r. i przedłożonej przez skarżącą do akt. Nadto uwzględnił raport ZUS z dnia 20 listopada 2015 r. (k. 71, 77-8, 79 akt adm.). W konsekwencji, po wydaniu decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej zapadło postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania skarżącej stypendium i zapadła kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja.
Stanowiska organów i skutków powyższych rozstrzygnięć nie sposób zaakceptować. Przede wszystkim jednak należy wskazać, że zgodnie z art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z rozwiązania powyższego wynika, że zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (art. 134 ppsa) dotyczy również fazy orzekania przez ten sąd. Przepis ten wyznacza przedmiotowy zakres orzekania wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd ten jest zobowiązany do podjęcia przewidzianych w ustawie środków, a więc wydania stosownego orzeczenia w celu usunięcia naruszenia prawa w zakresie wskazanym tym przepisem. Użyte w nim określenie "sprawa, której dotyczy skarga" oznacza sprawę w znaczeniu materialnoprawnym a nie tylko procesowym. Sąd administracyjny jest władny do skorzystania z uprawnień określonych w tym przepisie, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy i powinien z urzędu rozpatrzyć, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie w/w przepisu. Celem kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny jest bowiem doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, dlatego sąd jest władny wyciągnąć przewidziane prawem konsekwencje do wszystkich wydanych aktów prawnych i czynności w sprawie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, LexisNexis, wyd 5, kom. do art. 135 ustawy).
Zdaniem Sądu decyzja o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i póżniejsza, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania skarżącej prawa do stypendium są decyzjami wydanymi w granicach sprawy, której dotyczy skarga, w rozumieniu art. 135 ppsa. Obydwa te rozstrzygnięcia są konsekwencją zaistnienia tej samej przyczyny faktycznej, powodującej zdaniem organów konieczność pozbawienia skarżącej statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji prawa do stypendium w związku z odbywaniem stażu, na który została skarżąca skierowana jako osoba bezrobotna i który odbyła w 2015 r. Postępowanie zakończone decyzją zaskarżoną i postępowanie zakończone decyzją o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej prowadzone były w granicach tej samej sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym i relacja między tymi postępowaniami zobowiązywała Sąd orzekający w niniejszej sprawie do podjęcia środków, o których mowa w art. 135 ppsa. Błędna ocena stanu faktycznego zaistniałego na skutek podpisania przez skarżącą umowy w dniu 2 lipca 2014 r. legła u podstaw wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej a następnie pozbawienia skarżącej zaskarżoną decyzją prawa do stypendium. Na niesłuszność tej oceny wskazywała skarżąca już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jednak organ odwoławczy w całości pominął wszystkie te argumenty. Organ ten dysponował wszak stosownymi środkami w celu usunięcia negatywnych skutków wadliwego załatwienia sprawy w przedmiocie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Skoro tego nie uczynił, to na podstawie art. 135 ppsa obowiązkiem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest także dokonanie oceny legalności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej.
Z dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynika istotnie, że skarżąca podpisała przez internet w dniu 2 lipca 2014 r. "umowę zlecenie" z J i umowa ta została zawarta na okres od dnia 2 do dnia 31 lipca 2014 r. (k. 71 i 75 akt adm.). Zarówno w odwołaniu jak i skardze skarżąca podnosiła, co także wynika z oświadczenia złożonego przez skarżąca w dniu 20 listopada 2014 r. w Urzędzie Pracy, że na podstawie tej umowy wykonywała pracę przez jedną godzinę w dniu 2 lipca 2014 r., po czym poinformowano ją, że się "nie nadaje", nie spełnia oczekiwań i podziękowano za pracę (oświadczenie skarżącej, k. 75 akt adm.) Na podstawie tej umowy skarżąca nie wykonała nigdy żadnych innych czynności.
Okoliczności powyższe nie zostały zakwestionowane przez organy, w aktach brak dowodów im przeczących. Świadczy o nich również treść pozostającego w aktach raportu ZUS, z którego wynika, że wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe wynosi za okres rozliczeniowy tj. lipiec 2014 r. : 0.00 (k. 79 akt adm.). Kwestią sporną w sprawie jest więc, czy z dniem 2 lipca 2014 r., zostały spełnione przesłanki powodujące w świetle art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy, utratę przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, oraz – w konsekwencji - utratę prawa do przyznanego skarżącej stypendium w związku z odbywaniem stażu. Z ustawowej definicji bezrobotnego wynika, że aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie, lub inna praca zarobkowa skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego, albo też stanowi przesłankę utraty tego statusu. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje przede wszystkim na fakt, że skarżąca nie świadczyła na podstawie zawartej umowy jakichkolwiek usług. Nie mieści się bowiem w pojęciu wykonywania usług w ramach podpisanej przez skarżącą umowy a co za tym idzie pracy zarobkowej w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy sytuacja, w której skarżąca wykonywała przez godzinę czynności ocenione przez osobę reprezentującą zleceniodawcę negatywnie i w następstwie tego poinformowana została, że pracy wykonywać nie będzie. Zawarta więc przez skarżąca umowa faktycznie nie była nigdy wykonywana. Co najwyżej można by więc mówić o próbie podjęcia przez skarżącą zatrudnienia a nie o wykonywaniu pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Okoliczności wskazane przez skarżąca a niezakwestinowane przez organy wskazują wręcz na rozwiązanie w dniu 2 lipca 2014 r. podpisanej w tym samym dniu umowy. Nielogiczne byłoby bowiem przyjęcie, że dopiero po poinformowaniu skarżącej o tym, że nie będzie przydatna do pracy umowa została podpisana i dokonano zgłoszenia do ZUS. Okoliczności tej nie sposób pominąć przy ocenie sytuacji prawnej skarżącej i jej statusu w świetle art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy, która w sposób jednoznaczny wymaga, aby praca była wykonywana, co w świetle niespornego stanu faktycznego nie zaistniało. Art. 2 ust. 1 pkt. 11 ustawy, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Także z treści powyższego przepisu wynika, że istotą innej pracy zarobkowej niż zatrudnienie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 43 ustawy, jest jej wykonywanie lub świadczenie usług, co w stanie faktycznym sprawy nie miało miejsca. Istotą pojęć "wykonywanie" i "świadczenie" jest niewątpliwie istnienie po stronie osoby aktywności podejmowanej w celu wywiązywania się z obowiązków wynikających z zawartej umowy. Aktywności takiej skarżąca nie podjęła i nie podejmowała przez okres od 2 do 31 lipca 2014 r. z uwagi na faktyczne niedopuszczenie jej do wykonywania umowy z przyczyn podanych przez skarżącą w toku postępowania. W tej sytuacji nie może o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej decydować wypłata jej przez firmę J kwoty 12,50 zł brutto, o czym skarżąca powzięła wiadomość dopiero w dacie otrzymania dokumentu PIT – styczniu 2015 r. , będąc przekonaną, że żadne wynagrodzenie za próbę podjęcia pracy się jej nie należy. Zwrócić nadto należy uwagę, że zawarta przez skarżącą umowa nie zawiera żadnego postanowienia o podleganiu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, ani też nikt ze strony zleceniodawcy o tym fakcie skarżącej nie poinformował. Organ wydający decyzję o utracie przez skarżącą statusu bezrobotnego ustalił więc wbrew istniejącym dowodom i z naruszeniem reguł wynikających z art. 7 i 77 kpa, że skarżąca pracowała w okresie od 2 do 31 lipca 2014 r. Konsekwencją takich błędnych ustaleń było orzeczenie o utracie statusu bezrobotnego, oraz orzeczenie o odmowie przyznania stypendium. Brak świadomości skarżącej co do następstw zaistniałego stanu faktycznego było dalsze zgłaszanie się przez skarżącą w terminach wyznaczonych przez Sądecki Urząd Pracy, a następnie zawarcie umowy stażowej i przyznanie stypendium. Zważyć nadto należy, że Prezydent Miasta wydając decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia 2 lipca 2014 r. nie rozważał okoliczności faktycznych sprawy pod kątem spełniania przez skarżącą przesłanki zdolności i gotowości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującej w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, przy trwającej w dniu 2 lipca 2014 r. godzinnej próbie podjęcia pracy. Organ ten poza stwierdzeniem istnienia umowy podpisanej przez skarżącą, pomimo treści złożonego w dniu 20 listopada 2015 r. przed organem oświadczenia nie prowadził żadnego postępowania dowodowego.
Wątpliwości budzi też sposób pouczenia o obowiązkach bezrobotnego w sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca. Z pkt. 8 informacji o obowiązkach osoby bezrobotnej wynika, że skarżąca była zobowiązana w terminie 7 dniu do poinformowania SUP o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego (skarżąca nie pobierała zasiłku dla bezrobotnych). W części "C" pkt. 16 karty rejestracyjnej bezrobotnego widnieje zapis: "Zostałem pouczony, iż osoba zarejestrowana zawiadamia powiatowy urząd pracy o wszelkich zmianach w danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia. Zostałem pouczony, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis w ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do przyznanych świadczeń". Z treści powyższych pouczeń nie wynika, aby skarżąca została poinformowana, że nawet tylko formalne pozostawanie stroną umowy w przypadku, kiedy umowa ta nie jest i nie była wykonywana spowoduje utratę statusu bezrobotnego w sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca w dniu 2 lipca 2014 r. Za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych należy uznać pogląd, zgodnie z którym warunkiem zastosowania sankcji w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze pouczenie o przesłankach warunkujących utratę tego statusu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 grudnia 2014 r., II SA/Go 797/14 (dostępny https://sip.lex.pl) w kwestiach dotyczących istoty statusu osoby bezrobotnej, oraz świadomości wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym pouczeniem skutkują utratą takiego statusu. Okoliczności sprawy nie mogły więc być interpretowane na niekorzyść skarżącej. W toku postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją o odmowie przyznania prawa do stypendium wyjaśniała, że zawarta przez nią umowa zlecenia nie była po sprawdzeniu kwalifikacji wykonywana i z tych przyczyn pozostawała w przekonaniu, że nie ma obowiązku zgłoszenia tego faktu w Urzędzie Pracy. Stanowisko organów skutkujące pozbawieniem skarżącej statusu osoby bezrobotnej w stanie faktycznym sprawy wynika z niedostatecznej analizy treści art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy w powiązaniu ze okolicznościami stanu faktycznego. Brak rozważenia rzeczywistej treści regulacji dotyczącej istoty przesłanek decydujących o pozbawieniu statusu bezrobotnego w odniesieniu do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy spowodował błędną interpretację powyższego przepisu. W konsekwencji powyższego uchybienia organy naruszyły także przepisy art. 53 ust. 4 pkt. 1 i art. 33 ust. 4 ustawy. Jak wynika z ich treści dają one podstawę do pozbawienia bezrobotnego jego statusu, oraz odmowy przyznania stypendium i prawa do zasiłku wyłącznie w sytuacji niespełniania przez osobę warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy.
Organy winny były mieć na uwadze prawidłowe znaczenie pojęcia bezrobotnego i świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych i tak rozumiane pojęcie odnieść do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Nadto Prezydent Miasta winien był ustalić, czy skarżąca od dnia 2 lipca 2014 r. spełniała przesłankę zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, której istnienia nie rozważały, a której brak musi zachodzić przy orzeczeniu o utracie statusu bezrobotnego. Badając istnienie tej przesłanki organy winny brać pod uwagę rzeczywiste obciążenie skarżącej obowiązkami wynikającymi z zawartej umowy zlecenia oraz czy umowa ta w rzeczywistości nie została rozwiązana po negatywnym wyniku próby wykonywania przez skarżącą obowiązków z niej wynikających. Trzeba też zauważyć, że zgodnie z postanowieniami pkt. 7 tir. 2 umowy, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonywania przez zleceniobiorcę umowy polegającego w szczególności na nie przystąpieniu do realizacji usług (.....) i nie zapewnienia w tym terminie obecności zastępcy zleceniodawca mógł obciążyć skarżą karą umowną za każdy dzień, w którym nie świadczyła ona usług wbrew postanowieniom umowy. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżąca pomimo niewykonywania umowy karą taką została obciążona, co również skłania do uznania, że umowa ta wygasła w dniu jej zawarcia tj. 2 lipca 2014 r. Zdaniem Sądu skarżąca nie może ponosić konsekwencji zgłoszenia jej do ubezpieczenia bez jej wiedzy i to na okres od dnia 2 do 31 lipca 2014 r., wbrew istniejącym okolicznościom, oraz zaniedbań leżących po stronie zlecającej, polegających na braku stosownej informacji do organów emerytalno-rentowych. Dopiero tak przeprowadzone postępowania stanowić mogły podstawę do wydania zgodnej z prawem decyzji na podstawie art. 151 kpa w przypadku decyzji zaskarżonej, oraz wydania decyzji o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej.
Utrata statusu bezrobotnego z datą wsteczną i w konsekwencji odmowa przyznania prawa do stypendium powoduje że skarżąca, która jest osobą o ograniczonych możliwościach podjęcia zatrudnienia co wynika z treści akt przedstawionych Sądowi (k. 107 orzeczenie NR [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, k. 103 ocena psychologiczna z dnia 12. 10. 2005r.), pozbawiona jest możliwości ponownej rejestracji z datą wsteczną, zabezpieczenia społecznego, oraz narażona na dalsze ujemne konsekwencje łącznie z obowiązkiem zwrotu pobranego stypendium. Sytuacja taka stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą załatwiania sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także z zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 kpa), oraz z wyrażonym w art. 67 ust. 2 Konstytucji RP prawem do zabezpieczenia społecznego obywatela pozostającego bez pracy nie z własnej woli. Nie jest też zgodna z celem ustawy, jakim jest m.in. łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych. Zaskarżona decyzja nie spełnia także w sposób oczywisty wymogów przewidzianych w przepisie art. 107 § 3 kpa. Organ naruszył powyższy przepis w stopniu niewątpliwie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organu wynikającym z powyższego przepisu jest sporządzenie uzasadnienia, które powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dlatego obowiązkiem organu jest zawsze omówienie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i wyjaśnienie stronie swojego stanowiska wynikającego z tej oceny w świetle konkretnych przepisów prawa. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów odwołania i wskazanie przyczyn, dla których zostały one uwzględnione lub nie. Organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz w sprawie zakończonej decyzją o utracie statusu bezrobotnego, jednak ocenę stanu faktycznego sprawy w świetle brzmienia omawianych wyżej przepisów organ odwoławczy sprowadził do jednego zdania stwierdzającego, że z chwilą podjęcia pracy od 2 lipca 2014 r. skarżąca przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Nie poddał żadnej analizie zgromadzonych dowodów i wyjaśnienia skarżącej, a także nie ustosunkował się w żaden sposób do twierdzeń i zarzutów odwołania. Zostały one pominięte w całości. Takie procedowanie jest całkowicie sprzeczne z funkcją uzasadnienia polegającą na przedstawieniu myślowego procesu dochodzenia do rozstrzygnięcia, ale i funkcją polegającą na realizacji zasady budzenia zaufania obywateli do organów Państwa. Wypełnienie tych funkcji wymaga, aby uzasadnienie nie było sformułowane ogólnikowo.
Z wyżej wskazanych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, jak i decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Należało również uchylić postanowienie tego Organu z dnia 15 grudnia 2015 r. o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu, ponieważ w przedstawiony stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do jego wydania z przyczyn wskazanych jako podstawy wznowieniowe. Oznacza to, że rozpoznając ponownie sprawę w postępowaniu wszczętym z urzędu o pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej organy winny uwzględnić stanowisko Sądu i przedstawioną wyżej ocenę prawną zdarzeń faktycznych zaistniałych od dnia 2 do 31 lipca 2014 r. i wydać stosowne rozstrzygnięcie procesowe. Z uwagi natomiast na wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. oraz zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, brak podstaw do ponownego rozpatrywania przez organy sprawy w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do stypendium.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego - przepisu art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy przez błędną jego interpretację mającą wpływ na wynik sprawy, oraz w konsekwencji art. 33 ust. 4 pkt. 1 i art. 53 ust. 6 z tych samych przyczyn, oraz z naruszeniem art. 7, 80 i 107 § 3 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie i sporządzeniu błędnego uzasadnienia.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), oraz art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło