III SA/Kr 444/16
PostanowienieWSA w Krakowie2016-06-10
Skład orzekający: Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika?Ratio decidendi
Osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy strona domaga się prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać je w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nawet jeśli strona jest w stanie pokryć koszty sądowe, ale nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał na posiadany majątek (mieszkanie, nieruchomość rolną, samochód, rozpoczętą budowę domu) oraz stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego w wysokości 4000 zł (emerytura skarżącego i pobory żony). Wymienił również stałe zobowiązania i wydatki, w tym spłatę kredytów, czynsz, media, lekarstwa i ubezpieczenia, a także debet. Organ uznał, że dochody skarżącego przekraczają wykazane wydatki, co niweczy zasadność wniosku o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych, ale jednocześnie stwierdził, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika z własnych środków.Rozstrzygnięcie
I. Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. II. Ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Wojewody z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia rady prawnego.
Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną.
Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi 48 metrowe mieszkanie, nieruchomość rolna o powierzchni 27,71 ara z 7 arów to grunty budowalne, samochód osobowy Ford Mondeo z 2000 r. o wartości ok. 2 tyś. rozpoczęta w 2000 r. budowa domku gospodarczego – nie ukończona
Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 4000 zł, wyjaśniając że składa się na to 3100 zł jego emerytury i ok. 1000 zł poborów żony.
Uzasadniając swoje starania odniósł się po krótce do okoliczności nurtującej go sprawy. Wymieniając stałe zobowiązania i wydatki podał, że na spłatę obciążających go kredytów w wysokości 20 tys. zł przeznacza miesięcznie po 900 zł, na czynsz 600 zł, na media 400 zł, na lekarstwa 400 zł, na ubezpieczenia 400 zł. Zaznaczył że obciąża go również debet 15 tyś. zł.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Zacząć wypada od tego, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Nie przesądza jednak o zasadności składanego wniosku w całości. Jeśli bowiem skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką skuteczności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja materialna skarżącego nie pozwala jednak na poczynienie takich ustaleń. Gospodarstwo domowe skarżącego ma bowiem do dyspozycji stałe źródła dochodów w łącznej wysokości 4000 zł. Wykazane zobowiązania i stałe wydatki sięgające łącznie ok. 2700 zł, nie przekraczają deklarowanych stałych dochodów (4000>2700). Okoliczności te siła rzeczy niweczą zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dysponując bowiem takimi środkami skarżący jest w stanie pokryć samodzielnie koszty sądowe.
Powyższe nie przekreśla starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine) o ile nie jest w stanie pokryć jego wynagrodzenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Chociaż bowiem skarżący jest w stanie pokryć samodzielnie koszty sądowe w swojej sprawie to już opłacenie własnym sumptem pełnomocnika z wyboru przekracza jego możliwości finansowe. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie pozostają małżonkom po opłaceniu wykazanych stałych obciążeń wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb. Okoliczność, że dysponują pewnym majątkiem który potencjalnie posiada określoną wartość sprzedażną lub podkładową nie powinna przesłaniać współistniejącej konieczności uregulowania zobowiązań sięgających obecnie kwoty ok. 35 tys. zł..
Mając to wszystko na uwadze udzielono zatem skarżącemu pomocy, o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło