III SA/Kr 445/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata Ł. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2009 r., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie przyznania M. P. zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej. W uzasadnieniu tej decyzji, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu 6 sierpnia 2009 r. oraz w dniu 11 sierpnia 2009 r. wpłynęły do organu I instancji pisma M. P., w których zażądał przyznania mu pomocy finansowej na wykonanie ekspertyzy mikologicznej, a więc przyznania mu takiej samej formy pomocy przez organy pomocy społecznej, jakiej domagał się we "wniosku do wielokrotnego zastosowania" z 15 października 2007 r. Organ I instancji – Prezydent Miasta – w motywach decyzji orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania M. P. zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mykologicznej, podniósł, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż nie nastąpiły zmiany stanu faktycznego i prawnego w stosunku do roku 2007, które by uzasadniały potraktowanie wniosku z 15 października 2007 r. jako nowej sprawy w stosunku do tej, która w tym samym przedmiocie zakończyła się decyzją z [...] 2007 r., znak: [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego na wykonanie tej ekspertyzy, utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2007 r., Niniejsze postępowanie stało się, zatem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. z uwagi na brak podstaw faktycznych i prawnych do jej merytorycznego rozpatrzenia. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. P. i złożył od niej odwołanie, w którym zakwestionował ustalenia stanu faktycznego i wniósł o przyznanie mu pomocy z uwagi na swoją ciężką sytuację zdrowotną i finansową. Kolegium, po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Wskazało, że w myśl art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Podkreśliło, że podstawową zasadę udzielania pomocy formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub osobom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, określonego w tej ustawie przy jednoczesnym zaistnieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 ustawy o pomocy społecznej. Jeżeli ponownie przeprowadzone postępowanie w tej sprawie wykazało, że nie zmienił się stan faktyczny i prawny w stosunku do sprawy już rozstrzygniętej decyzjami w obu instancjach, odmawiającymi przyznania wnioskowanej pomocy, to rację ma organ I instancji, iż postępowanie niniejsze stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. Brak jest, bowiem, któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a jedynie umorzyć to postępowanie. Z uwagi zatem na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło, jak na wstępie. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 lutego 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. P. W piśmie procesowym, zatytułowanym " Skarga – postępowanie odwoławcze – do wielokrotnego zastosowania", wniósł o uchylenie lub zmianę decyzji z uwagi na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W ocenie skarżącego, nie jest traktowany przez organy pomocy społecznej na równi z innymi odbiorcami świadczeń, uważa, że jest dyskryminowany i upokarzany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Twierdzi, że żyje poniżej skrajnego ubóstwa z bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia, gdyż nie otrzymuje jakiejkolwiek pomocy społecznej. MOPS w jego ocenie nagminnie narusza nie tylko przepisy ustawy o pomocy społecznej ale i przepisy postępowania administracyjnego. W odniesieniu do decyzji umarzającej postępowanie o przyznanie mu zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mykologicznej podniósł dodatkowo, że wszystkie dotąd decyzje MOPS zostały wydane na podstawie opinii pracowników tego organu. Którzy nie posiadają kwalifikacji – uprawnień i wiedzy z zakresu mikologii o szkodliwości czarnego grzyba pleśniowego na ludzki organizm. Twierdzi, że organ pomocy społecznej nie respektuje ośmiokrotnie doręczone do akt sprawy orzeczenie techniczne mykologiczno – budowlane Zakładu Badawczo – Projektowego [...] z maja 2000 r., które potwierdza, że w jego mieszkaniu są siedliska szczepów czarnego grzyba pleśniowego, które są zagrożeniem dla zdrowia bądź życia dla osób przebywających w tym mieszkaniu, jak również hamują proces jego leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. Nie respektują też zaświadczenia lekarskiego z 25 sierpnia 2005 r. i wstępnego kosztorysu, wystawionego 14 stycznia 2003 r. przez specjalistyczną firmę budowlaną na wykonanie ekspertyzy mykologicznej, która ma potwierdzić siedliska grzybów pleśniowych w jego mieszkaniu i konieczność wykonania jego remontu w celu usunięcia tych grzybów. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu skarżącego, w uzupełnieniu skargi, wniósł pismo procesowe, w którym podtrzymał dotychczasowe wnioski, zarzuty oraz twierdzenia faktyczne i prawne skarżącego. Ponadto pełnomocnik zarzucił organom pomocy społecznej obu instancji rażące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem zignorowały orzeczenie Techniczne Mykologiczno - Budowlane Zakładu Badawczo Projektowego [...] z maja 2000 r. potwierdzające, iż w mieszkaniu skarżącego znajdują się siedliska szczepów czarnego grzyba pleśniowego, które są zagrożeniem dla zdrowia, bądź życia dla osób przebywających w mieszkaniu, jak również hamują proces leczenia farmakologicznego i rehabilitacji; organy nie odniosły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wskazanego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: a) w sprawie działa organ administracji publicznej, b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, c) sprawa ma indywidualny charakter, d) rozstrzyganie o niej następuje w formie decyzji administracyjnej, e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, f) nie zapadło ostateczne rozstrzygnięcie, g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną, h) istnieje legitymowany podmiot, i) podmiot ten zgłosił inicjatywę składając wniosek (G. Łaszczyca, A. Matan. Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego. Zakamycze 2002, s. 33 – 34). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że stanowisko organów, wyrażone w kontrolowanych decyzjach obu instancji jest trafne i zgodne z prawem. Skoro w rozpatrywanej sprawie, jak i rozstrzygniętej decyzją z [...] 2007 r., znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2007 r., istnieje ten sam wnioskodawca, ten sam organ administracji, ten sam stan faktyczny, ten sam przedmiot wynikający z przepisów materialnego prawa administracyjnego – ustawy o pomocy społecznej – to istnieje tożsamość niniejszej sprawy z ostatecznie rozstrzygniętą wskazanymi decyzjami. Powoduje to niemożność ponownego orzekania w tej samej materii – udzielenia pomocy finansowej na wykonanie ekspertyzy mykologicznej. Aby niniejsze postępowanie z ponownego wniosku skarżącego (zgłoszonego w pismach, które wpłynęły do organu 6 sierpnia 2009 r. oraz w dniu 11 sierpnia 2009r.) mogło się toczyć, sprawa musi mieć charakter "otwarty", a więc nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym. Podzielić zatem należy w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że: "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero jego eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy".(wyrok NSA z 19 czerwca 2000 r., I S/Ka 2247/98, LEX nr 44391.). Rację mają wobec tego organy obu instancji podnosząc, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a. W tym stanie rzeczy nieuzasadnione są zarzuty skargi, podtrzymane przez pełnomocnika skarżącego z urzędu. Wbrew, bowiem twierdzeniom skargi niniejsze postępowanie, jak i uprzednie, zakończone decyzjami ostatecznymi, dotyczyło innej materii, niż to wskazuje skarżący, a mianowicie kwestii, co wymaga powtórnego podkreślenia., udzielenia skarżącemu ewentualnej pomocy na wykonanie ekspertyzy mykologicznej, a nie kwestii związanej z potrzebą mieszkaniową, a ściśle rzecz ujmując, kwestii dotyczącej doprowadzenia mieszkania do stanu umożliwiającego bezpieczne w nim zamieszkiwanie. Istotnie obie kwestie są ze sobą związane, przez to, że dotyczą mieszkania skarżącego, to nie mniej jednak, są różne od siebie i kwestia wsparcia finansowego na wykonanie ekspertyzy mykologicznej bezsprzecznie nie mieści się w pojęciu podstawowej potrzeby bytowej, o której mowa w art. art. 39 ustawy o pomocy społecznej, choćby przez to, że nie wpływa ona w żaden sposób na poprawę warunków mieszkaniowych (nie chodzi tu o podniesienie standardu mieszkania), lecz stwierdza jedynie pewne fakty. Nietrafne są więc zarzuty, że organy nie wzięły pod uwagę orzeczenia z maja 2000 r., potwierdzającego istnienie w mieszkaniu skarżącego grzybów pleśniowych, oraz, że mylą się organy pomocy społecznej twierdząc, iż stan faktyczny od 2007 r. się nie zmienił. Stan faktyczny i prawny nie mógł nawet ulec zmianie skoro wykonanie ekspertyzy mykologicznej, jak już wskazano, nie należy i nie może należeć do podstawowych potrzeb bytowych, w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.