III SA/Kr 445/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek ( spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargę oddala I. W dniu 31 sierpnia 2017 r. E. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci: G. P. i A. P. Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał E. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: G. P. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości 450,00 zł miesięcznie oraz A. P. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości 400 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta uchylił powyższą decyzję z dnia [...] 2017 r. w części przyznającej E. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dziecko: A. P. z uwagi na fakt, że został on umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej co uniemożliwia dalsze przyznawanie świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania E. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium zwróciło uwagę, iż E. P. odwoływała się również od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2017 r. nr [...], którą w podobnym stanie faktycznym organ odmówił m.in. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. P. od miesiąca listopada 2017 r. Do odwołania w tamtej sprawie dołączyła pismo Sądu Rejonowego III Wydział Rodziny i Nieletnich z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt [...] wyrażające zgodę na udzielenie przepustki w dni wolne od nauki szkolnej, weekendy oraz święta A. P. do domu rodzinnego. Kolegium wskazało, iż poza sporem pozostaje okoliczność, że małoletni syn wnioskodawczyni A. P. został umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej sprawowanej w formie placówki opiekuńczo - wychowawczej. Faktem jest również, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Jednakże, zdaniem Kolegium orzecznictwo sądów administracyjnych, wypracowane na tle przywołanego przepisu pozwala na konstatację, że urlopowanie dziecka od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (czy odpowiednio pieczy zstępczej) i faktyczne przebywanie dziecka na ten czas u rodziców lub jednego z rodziców, nie wyklucza przyznania zasiłku rodzinnego na okres pobytu dzieci u rodzica, a wprost przeciwnie. W takiej sytuacji Kolegium uznało, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co wynika ze wskazania przez E. P. okoliczności dotyczących uzyskania zgody na urlopowanie dziecka podczas pobytu w placówce opiekuńczo-wychowawczej. II. Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta ponownie uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 2017 r. w części przyznającej E. P. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. P. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w związku z wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i zebrał brakujący materiał dowodowy, tj. zgodę Sądu Rejonowego z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt. [...] na udzielenie przepustki w dni wolne od nauki szkolnej, w weekendy oraz święta małoletniemu A. P., do domu rodzinnego, o ile Dyrekcja placówki nie ma zastrzeżeń oraz pismo z Placówki Opiekuńczo - Wychowawczej "Pogotowie Opiekuńcze", znak: [...] wraz z kserokopią wyjść wychowanka A. P. do domu rodzinnego w ramach przepustek za zgodą udzieloną przez Sąd Rejonowy z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt [...]. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z wymienioną wyżej kartą wyjść A. P. przebywał na przepustkach w domu rodzinnym w dniach: 24 -26 listopad 2017 r., 1-3 grudnia 2017 r., 22 grudnia 2017r. ,1 stycznia 2018 r, 5-7 stycznia 2018 r, 12 -14 stycznia 2018 r., 19-21 stycznia 2018 r. Zdaniem organu I instancji, nie można zastosować w rozpatrywanej sprawie interpretacji wyroków sądów administracyjnych dotyczących rozstrzygnięć czy na dziecko umieszczone w placówce opiekuńczo - wychowawczej i urlopowane do domu rodzinnego przysługują świadczenia z funduszu alimentacyjnego wydanych przed 1 kwietnia 2016 r. ponieważ były one wydawane w innym stanie prawnym. Organ I instancji wyjaśnił, że do dnia 30 marca 2016 r. placówki opiekuńczo - wychowawcze mieściły się w definicji instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, to jest w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis ten został jednak zmieniony przez ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 kwietnia 2016 r. Organ powołał przepisy dotyczące zasad przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym m.in. art. 9 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zgodnie z którym, w przypadku gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Organ I instancji zwrócił uwagę, że oprócz przesłanek o charakterze pozytywnym, których spełnienie warunkuje prawo do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprowadzają również przesłanki negatywne, a więc takie, których wystąpienie uniemożliwia ich przyznanie, bądź powoduje utratę prawa do przyznanych świadczeń. Do takich przesłanek, zgodnie z treścią art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należy fakt umieszczenia dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Umieszczenie dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej następuje na mocy postanowienia, orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również zniesienie pieczy zastępczej następuje po wydaniu przez sąd stosownego postanowienia. Organ I instancji stwierdził, że zgoda Sądu Rodzinnego i Opiekuńczego o urlopowaniu dziecka do domu rodzinnego nie jest zwolnieniem z umieszczenia w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Prezydent Miasta wskazał, że w treści art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca wprowadził zapis, że na dziecko "umieszczone" w pieczy zastępczej nie przysługuje zasiłek rodzinny, a dziecko urlopowane do domu rodzinnego nadal jest umieszczone w pieczy zastępczej, nie jest więc z niej zwolnione i nie ma tu znaczenia, że rodzic ponosi koszty utrzymania dziecka podczas odwiedzin w domu rodzinnym. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na jej syna A. P., E. P. podniosła, że jej syn przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jednak w miarę możliwości zabiera syna na treningi boksu, wizyty u lekarza, poradni psychologicznej, na spacery itp. Od listopada 2017 roku za zgodą Sądu zabiera syna do domu w weekendy i dni wolne od szkoły. Stara się kupować synowi buty, bieliznę, ubrania, środki czystości, przybory szkolne oraz żywność. Dostaje również kieszonkowe. Ponadto odwołująca się przedstawiła swoją trudną sytuację materialno-bytową w jakiej się znajduje. Decyzją z dnia 22 marca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i art. 2 pkt 4, art. 9, art. 10 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554), art. 34, art. 93 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 679), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. Za bezsporne w sprawie Kolegium uznało, że małoletni syn odwołującej A. P. został umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej sprawowanej w formie placówki opiekuńczo - wychowawczej, a zatem to na tej instytucji spoczywa ciężar jego wychowania. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona z ostała umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej. Kolegium podało, że instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie - to dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, a także szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie (art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - świadczenia z funduszu alimentacyjnego). Przepis ten w przytoczonym brzmieniu obowiązuje z dniem 1 kwietnia 2016 r. Do tej daty art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowił, że instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie oznacza dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie. A zatem na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy placówka opiekuńczo - wychowawcza była zaliczana do instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, natomiast z dniem 1 kwietnia 2016 r. zmieniono art. 9 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w ten sposób, że w przypadku gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Kolegium uznało zatem, że rację ma organ l instancji twierdząc, iż analizowane przepisy od 1 kwietnia 2016 r. uległy modyfikacji. Mając więc na uwadze literalne brzmienie art. 10 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 34 i 93 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej organ odwoławczy uznał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przemawiająca za odmową dalszego przyznania wnioskowanego świadczenia na A. P. i z tego powodu postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję (uchylającą prawo do świadczenia) w mocy. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się E. P. podnosząc, że mimo, że jej syn przebywał w Pogotowiu Opiekuńczym, to ponosiła wydatki związane z jego utrzymaniem i wychowaniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga E. P. nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią powołane przez organy obu instancji przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554), oraz ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 679). W szczególności przepisy art. 34 oraz art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowią: "Art. 34. Piecza zastępcza jest sprawowana w formie: 1) rodzinnej; 2) instytucjonalnej." "Art. 93. 1. Instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie: 1) placówki opiekuńczo-wychowawczej;" Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, mają rację organy administracyjne podnosząc, że małoletni A. P. z chwilą umieszczenia w placówce opiekuńczo – wychowawczej, jaką jest Pogotowie Opiekuńcze, został umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Z kolei przepisy art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 23 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowią: "Art. 18. 1. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu." "Art. 20. 1. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się w okresach miesięcznych." "Art. 21. 2. W przypadku udzielenia wyjaśnień świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się od miesiąca, w którym wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu świadczeniowego, o ile osoba uprawniona nadal spełnia warunki do ich otrzymywania." "Art. 23. 7. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty." Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami miesięcznymi, czyli określanymi w miesiącach. Ustawa nie przewiduje wypłacania tych świadczeń w zależności od liczby dni, w ciągu których dziecko przebywa w domu rodzinnym. Przechodząc do istoty niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę na treść art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi: "Art. 10. (...) 2. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona: 1) została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej;" Z treści przytoczonego wyżej jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika więc wprost, że organy administracyjne nie mają żadnej możliwości przyznania, ale mają ustawowy obowiązek pozbawienia lub nie przyznania uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z chwilą umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, w tym wypadku obowiązek pozbawienia E. P. lub nie przyznanie jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku z umieszczeniem małoletniego syna A. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jakim jest Pogotowie Opiekuńcze. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji - na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.