III SA/Kr 446/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata Ł. G. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku z czynnościami podjętymi w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił dla skarżącego adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenasa Ł. G. W złożonym dnia 18 stycznia 2011 r. piśmie przygotowawczym skarżącego adwokat Ł. G. wniósł o przyznanie na swoją rzecz wynagrodzenia, według norm przepisanych, tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to wynagrodzenie nie zostało pokryte przez Skarżącego w całości ani w części. Prezentowane przez siebie stanowisko na sprawę oraz wniosek o przyznanie wynagrodzenia adwokat podtrzymał na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 marca 2011 r. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie cofnął skarżącemu prawo pomocy a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. I OZ 557/11 oddalił zażalenie na to postanowienie. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł zaś tylko o oddaleniu skargi strony. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W związku z tak nakreślonymi okolicznościami faktycznymi sprawy pojawia się jednak pytanie czy to na Skarbie Państwa ciąży powinność uiszczenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika za czynności dokonane przezeń przed cofnięciem prawa pomocy, czy też może taki obowiązek spoczywa wyłącznie na stronie której cofnięto prawo pomocy? Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie udziela na to pytanie prostej odpowiedzi. Pominięto w niej bowiem uregulowanie zawarte w art. 120 §1 zd. 2 kpc zgodnie z którym w wypadku cofnięcia przez sąd ustanowienia adwokata lub radcy prawnego strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego dla niej ustanowionego. Uwzględniając jednak fakt, że postanowienie o cofnięciu prawa pomocy wywołuje skutki prawne ex nunc wydaje się, iż należy odróżnić sytuacje w której adwokatowi przyznano już od Skarbu Państwa wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy od sytuacji gdy adwokat co prawda wniósł o przyznanie takiego wynagrodzenia lecz to nie zostało mu jeszcze przyznane od Skarbu Państwa. W pierwszym wypadku z uwagi na brak w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowania analogicznego do zawartego w art. 120 §1 zd. 2 kpc przyjąć należy, że strona której cofnięto prawo pomocy nie ma obowiązku uiszczenia wynagrodzenia już przyznanego od Skarbu Państwa profesjonalnemu pełnomocnikowi. Podobnego potraktowania nie uzasadnia jednak sytuacja gdy adwokat co prawda wniósł o przyznanie takiego wynagrodzenia za czynności dokonane przed cofnięciem prawa pomocy lecz wynagrodzenie to nie zostało mu przyznane w orzeczeniu kończącym postępowanie z uwagi na wcześniejsze uprawomocnienie się postanowienia o cofnięciu stronie przyznanego prawa pomocy. Trzeba sobie bowiem uzmysłowić dwie okoliczności. Po pierwsze, że wraz z cofnięciem prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wygasa pełnomocnictwo dla wskazanego przez organ samorządu zawodowego adwokata. A po drugie, że prawomocne orzeczenie sądu w tym przedmiocie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 ppsa). Skoro zaś tym sposobem odpada podstawa wyznaczenia przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokata, to tym samym traci on atrybut uzasadniający przyznanie mu od Skarbu Państwa wynagrodzenia w oparciu o przepis art. 250 ppsa. Równocześnie trzeba mieć świadomość, że powyższe nie oznacza iż w takich warunkach adwokat zobowiązany był działać pro bono. Za poświęcony czas i wykonaną pracę adwokat może domagać się bowiem zapłaty tyle, że na drodze postępowania przed sądami powszechnymi wykorzystując roszczenia o charakterze cywilnoprawnych kierowane do podmiotu, który uzyskał od niego tę korzyść. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji.