III SA/Kr 448/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi C. Ł. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania zastępczego lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła w rubryce 6 formularza wnuka zastrzegając równocześnie, że nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie. Określając swój majątek podała, że należy do niej zdewastowany po włamaniu 50 metrowy dom w miejscowości Ś. oraz 15 arowa działka której jest współwłaścicielem razem z synem i córką. Nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Majątek jaki miała, straciła w wyniku pożaru mieszkania. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1092,76 zł otrzymywanej renty. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą starszą, z uwagi na leczenie oparzeń i serca ponosi duże wydatki. Wezwana podtrzymała, że nie ma wspólnego gospodarstwa domowego z wnukiem. Prowadzi bowiem odrębną kuchnię, wnuk nie płaci też za mieszkanie. Ich wzajemne relacje są zresztą delikatne. Dom w miejscowości G. należy do syna i synowej. Skarżąca zamieszkując tam nie ponosi żadnych kosztów podobnie jak i wówczas gdy korzysta z gościny siostry czy znajomych. Z przedłożonej kopii zawiadomienia o zmianie opłat wynika, że od lipca bieżącego roku stały koszt utrzymania mieszkania obejmujący wartość czynszu i opłat medialnych wynosi miesięcznie 571,74 zł. Przedstawione natomiast kopie wezwań do zapłaty uwidaczniają, że w zakładzie energetycznym skarżąca posiada zadłużenie na sumy 373,08 zł i 150,77 zł, a w Zarządzie Budynków Komunalnych na kwotę 4.881,15 zł. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej, nie ma żadnych rachunków za lekarstwa ponieważ ich nie zbiera. Od czasu pożaru w mieszkaniu nie ma gazu. Zaświadczenia ZUS dokumentuje, iż do wypłaty skarżąca otrzymuje 928,41 zł. Swoje dotychczasowe wyjaśnienia skarżąca uzupełniła jeszcze o wzmiankę, że po wyjściu ze szpitala musiała dokonać zakupu wszystkich ubrań, bo cześć dotychczasowych spłonęła, resztę natomiast wyrzucił jej wnuk. Na podstawie pomocniczych akt administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że we wrześniu ubiegłego roku miał miejsce pożar mieszkania zajmowanego przez skarżącą w wyniku którego śmierć poniosła córka skarżącej i zniszczeniu uległo całe wyposażenie mieszkania (k. 2 akt admin.) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej. Opierając się na ontologii i argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość jej wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Na wezwanie przestawiła kopie posiadanych dokumentów źródłowych a także złożyła uzupełniające wyjaśniania, skutkiem czego oświadczenie to jest obecnie wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony zwłaszcza, że pozostałe okoliczności związane np. z pożarem mieszkania znajdują bowiem odzwierciedlenie w dokumentach zalegających pośród kart pomocniczych akt administracyjnych. Obrazuje, że obecnie sytuacja skarżącej nie należy do łatwych. Przy niewielkich miesięcznych dochodach z tytułu renty, skarżąca boryka się bowiem z dość znacznymi długami. Brak rachunków za lekarstwa nie pozwala co prawda oszacować miesięcznych wydatków skarżącej z tego tytułu, potrzeba ich ponoszenia nie wzbudza jednak jakiś zasadniczych zastrzeżeń wziąwszy pod uwagę treść zaświadczenia o interwencji jednostki ochrony przeciwpożarowej w zdarzeniu. Podobnie rzecz się ma gdy chodzi o akcentowane przez skarżącą zakupy odzieży. Biorąc to pod uwagę udzielono skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytocznych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.