III SA/Kr 448/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie : WSA Bożenna Blitek WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi C. Ł. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 26 marca 2009 r. Nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania lokalu z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. skargę odrzucić , II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. R. - Spółka Jawna, K., ul. A, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) , podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianych dla tego rodzaju czynności. Skarżąca C. Ł. na podstawie umowy najmu z dnia 8 maja 2008r. zawartej z Gminą Miejską na czas nieoznaczony jest najemcą lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. A w K. Osobami uprawnionymi do wspólnego zamieszkania byli: córka A. K. i wnuk D. W. W dniu 10 września 2008r. w przedmiotowym lokalu miał miejsce pożar, w wyniku którego C. Ł. doznała obrażeń ciała, A. K. w wyniku odniesionych obrażeń zmarła, a lokal mieszkalny został zniszczony. Skarżąca w dniu 13 stycznia 2009r. złożyła wniosek w sprawie mieszkaniowej podając, że wniosek dotyczy udzielenia pomocy mieszkaniowej z tytułu zdarzenia losowego (pożar). W wniosku wyjaśniła, że zniszczenia lokalu w wyniku pożaru nie pozwalają na zamieszkanie nim. Natomiast w uzasadnieniu wniosku podała, że wnosi o przydzielenie jej samodzielnego lokalu mieszkalnego. Podniosła, że D. W. nie partycypował w kosztach utrzymania lokalu, często naruszał spokój, wielokrotnie wzywana była Policja, a obecnie lokal jest remontowany przez D. W. na jego prośbę i za jego pieniądze. W dniu 12 lutego 2009r. organ przeprowadził wizję lokalną celem ustalenia, czy lokal nadaje się do zamieszkania, w jej wyniku stwierdzono, ze lokal nadaje się do zamieszkania. Pismem z dnia 18 lutego 2009r. adresowanym do skarżącej poinformowaną ją, że zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, uprawnionymi do najmu lokalu socjalnego w pierwszej kolejności są osoby zamieszkujące lokale, które uległy zniszczeniu w wyniku zdarzeń losowych w stopniu uniemożliwiającym zamieszkiwanie. W takich przypadkach Gmina udziela pomocy mieszkaniowej w formie dostarczenia lokalu socjalnego na czas remontu mieszkania, które uległo zniszczeniu. W wyniku przeprowadzonej wizji w mieszkaniu w dniu 12 lutego 2009r. stwierdzono, że lokal przy ul. A nadaje się do zamieszkania. Z uwagi na powyższe brak możliwości przyznania gminnego lokalu mieszkalnego na czas remontu zniszczonego lokalu. W odpowiedzi zostało skierowane do organu pismo z dnia 26 lutego 2009r. (złożone w dniu 27 lutego 2009r.) nie podpisane przez żadną osobę, z którego wynika, że C. Ł. nie zgadza się z wyjaśnieniami i podjętą decyzją. Z kolei organ w piśmie z dnia 26 marca 2009r. adresowanym do C. Ł. (doręczonym w dniu 30 marca 2009r.) ponownie wskazał, na brak podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku z uwagi na wyremontowanie lokalu i możliwość w nim zamieszkania. Wskazano, że D. W., który pozostał w lokalu i przeprowadził remont we własnym zakresie i na własny koszt jest osobą uprawnioną do zamieszkiwania w lokalu, zgodnie z umową najmu zawartą przez skarżącą w dniu 8 maja 2008r. W piśmie tym wraz z dołączonym do niego załącznikiem organ pouczył skarżącą , że na podstawie § 20 ust.6 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 24.10.2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej, istnieje możliwość złożenia skargi na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę można wnieść w terminie 30 dni od otrzymania niniejszego pisma. W dniu 20 kwietnia 2009r. skarżąca, za pośrednictwem Gminy Miejskiej, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na pismo, określone w skardze jako decyzja Prezydenta Miasta, z dnia [...] 2009r. w części dotyczącej nie uwzględnienia wniosku o udzielenie jej pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy. W piśmie z dnia 24 listopada 2009r. pełnomocnik skarżącej podniósł nadto, że ustalając czy lokal nadaje się do zamieszkania organ nie dysponował stosownymi odbiorami instalacji technicznych. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie sprecyzował, że skarga dotyczy pisma z daty 26 marca 2009r., w którym skarżąca została poinformowana o możliwości złożenia skargi. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając oddalenie skargi organ podniósł, że zgodnie z treścią § 7 ust 2 pkt 1 uchwały Rady Miasta Nr [...], uprawnionymi w pierwszej kolejności do ubiegania się o najem lokalu socjalnego są osoby zamieszkujące lokale, które uległy zniszczeniu w wyniku zdarzeń losowych w stopniu uniemożliwiającym zamieszkanie. Natomiast przedmiotowy lokal został wyremontowany po pożarze i nadaje się do zamieszkania. W odpowiedzi na skargę zwrócono również uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym reprezentowany był jednolity pogląd, że sprawy z zakresu pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny i nie są przedmiotem kontroli przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną . Podstawowym zatem zagadnieniem wymagającym ustalenia jest rozstrzygniecie, czy rozpoznawana sprawa może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym od szeregu lat dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Istotną rolę, dla ukształtowania się tego poglądu odegrała uchwala Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997r. podjęta w składzie siedmiu sędziów ( III ZP 37/97) w której sformułowano pogląd że " wybór osoby do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art.16 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) " OSNP 1998/7/200 Podobne stanowisko prezentowane było w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Zasadnicza zmiana w dotychczasowym orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny następującej uchwały w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 lipca 2008r. (I OPS 4/08) "Uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) "LEX nr 400065. Przedmiotowa uchwała zapadła na tle stanu faktycznego powstałego w Warszawie. Ustawa z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy ( Dz.U. Nr 41, poz.361 ze zm.) określa w odrębny sposób status gminy Warszawa, w której dzielnice jako jednostki pomocnicze gminy wykonują w konkretnym zakresie zadania gminy. Do zakresu działania dzielnic należy m.in. utrzymanie i eksploatacja gminnych zasobów lokalowych, a organem wykonawczym dzielnicy jest zarząd. Stąd też w powołanej uchwale NSA z dnia 21 lipca 2008r. przedmiotem analizy i oceny jest uchwała zarządu dzielnicy, która została zakwalifikowana jako akt z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a.. Struktura pozostałych gmin w Polsce jest odmienna, a zadania z zakresu najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gmin należą do organu wykonawczego gminy. Nadto podejmowane na podst. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowych zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) uchwały rad gmin określające zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, mogą zawierać różne (ale mieszczące się w granicach prawa) rozwiązania. Stąd też stosowanie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008r. wymaga, aby w każdym przypadku dostosować ją do treści obowiązującej w danej gminie uchwały rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali. Obowiązująca uchwała Nr [...] Rady Miasta z dnia 24 października 2007r. przewiduje w § 20 wstępną weryfikację wniosku. Wstępna weryfikacja polega na stwierdzeniu czy wnioskodawca spełnia kryteria określone niniejszą uchwałą. Jeżeli wynik wstępnej weryfikacji jest negatywny, wnioskodawca nie uczestniczy w dalszych etapach postępowania i jest o tym fakcie pisemnie zawiadamiany. To organ dokonując tej weryfikacji w sposób samodzielny, jednostronny, władczy, ocenia, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w uchwale, czy też ich nie spełnia. W przypadku sporu powstałego pomiędzy organem, a wnioskodawcą na tle oceny czy spełnione są przesłanki określone w uchwale, kwestia ta może być przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia przesłanek określonych w uchwale, w rozpoznawanej sprawie jest to pismo z dnia 26 marca 2009r. podpisane z up. Prezydenta, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art.3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. Wniesienie skargi na taką czynność Prezydenta powinno być zgodnie z art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. poprzedzone wezwaniem organu na piśmie, w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Nie wyczerpanie powyższego trybu powoduje, że skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. podlega odrzuceniu.