III SA/Kr 449/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nie osiąga stałych dochodów. Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa nie jest pierwszą ani jedyną jaką skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym więc okolicznościami znanymi z urzędu na podstawie akt administracyjnych dołączonych do sprawy zapisanej pod sygn. akt. III SA/Kr 601/10 pozostaje, że skarżący ma 59 lat (vide k. 59), od lipca 2009 r. przebywał w szpitalach, na dworcach, korzystał z pomocy organizacji charytatywnych (k. 65). Ostatnio został zakwaterowany w noclegowni. Od dnia 1 lutego 2010 r. przyznano mu zasiłek stały (k. 97 akt. admin). Legitymuje się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, wymaga odpowiedniego zatrudnienia w warunkach pracy chronionej (k. 53 akt. admin.). Pozostaje w stałym leczeniu (k. 67 akt. admin.). Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie pobiera zasiłku (k. 68 v). Od 40 lat pozostaje w separacji faktycznej, dzieci nie ma (k. 70 v.). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 21.04.11 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Mając na uwadze powyższe postanowiono więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi orzekającemu z urzędu jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego a co za tym idzie i jego aktualnych możliwości płatniczych. Obrazuje ono, że skarżący jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, bezdomną, bezrobotną, borykającą się z problemami natury zdrowotnej, z niewielkim dochodem przyznanym w ramach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakimi skarżący dysponuje wystarczają ledwo co na opędzenie podstawowych potrzeb dnia codziennego. Uwzględniając ograniczenia związane z koniecznością zapewnienia skarżącemu zatrudnienia w warunkach pracy chronionej trudno czynić mu zarzuty, że nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. W obecnych warunkach społeczno-gospodarczych nie jest bowiem łatwe nawet dla osób cieszących się dobrym zdrowiem, w pełni dyspozycyjnych. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić radcę prawnego opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.