III SA/Kr 450/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] z dnia 20 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala. Rektor Wyższej Szkoły [...] decyzją z dnia 20 lutego 2015 r działając na podstawie art. 70 ust. 2 i art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2012.poz 572 z późn. zm.) w związku art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 z późn. zm.) w związku z uchwałą Senatu Wyższej Szkoły [...] z dnia 16.09.2014 roku Nr [...] oraz § 53 Regulaminu Studiów Wyższej Szkoły [...] z dnia 31.03.2014r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Nauk [...] z dnia [...] 2015r. o skreśleniu z listy studentów D. S. Decyzją Dziekana Wydziału Nauk [...] z dnia [...] 2015r. student – D. S. został skreślony z listy studentów. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na przepis art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie, z którym - dziekan może podjąć decyzję o skreśleniu Studenta z listy studentów MWS z powodu niepodpisania przez studenta przedłożonej przez Uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia. Organ wskazał, że 16 września 2014 roku Senat Wyższej Szkoły [...] podjął uchwałę o likwidacji kierunku Edukacja [...]. Likwidacja kierunku podyktowana została brakiem rekrutacji na wskazany kierunek studiów przez dwa kolejne lata oraz brakiem zgodnego z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, minimum kadrowego. Skoro zatem studia w uczelni są prowadzone w ramach kierunku studiów, likwidacja kierunku studiów spowodowała konieczność rozwiązania zawartej umowy o warunkach odpłatności za studia. D. S. nie podpisał przedłożonego porozumienia w tym zakresie, a tym samym - zaistniała konieczność skreślenia Studenta z listy studentów w trybie powołanych wyżej przepisów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. S. W odwołaniu podniósł, iż decyzja narusza art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez wadliwe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji i zrozumienie tych motywów. Odwołujący się stwierdził, że nie wyraża zgody na skreślenie go listy studentów po odbyciu i opłaceniu czterech semestrów nauki w Uczelni. Żąda umożliwieniu kontynuacji nauki. W konkluzji odwołania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. W odniesieniu do zawartych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż studiować można jedynie w ramach danego kierunku studiów, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Likwidacja, zatem kierunku studiów powoduje konieczność skreślenia studentów tego kierunku z listy studentów. Prowadzenie kierunku studiów przez uczelnię niepubliczną zależy od posiadania przez nią uprawnienia do prowadzenia takich studiów, zgodnie z art. 11 ust. 3 i 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, nadawanego w drodze decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Posiadanie takiego uprawnienia zależy m. in. od spełniania warunku zatrudnienia minimum kadrowego oraz utrzymania rekrutacji na dany kierunek studiów. Z uwagi na brak rekrutacji na kierunek Edukacja [...] przez dwa kolejne lata oraz brak zatrudnienia w Uczelni wymaganego ustawą minimum kadrowego, Uczelnia nie mogła utrzymać uprawnienia od prowadzenia studiów na kierunku Edukacja [...] i dlatego, uchwałą z dnia 16 września 2014 roku Senatu Wyższej Szkoły [...] zniesiono wskazany kierunek studiów, a w dalszej konsekwencji zwrócono się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o nadaniu uprawnień do prowadzenia kierunku. Organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na likwidację kierunku, lista studentów tego kierunku przestała istnieć. Skreślenie z listy studentów przedmiotowego kierunku było kwestią obligatoryjną, a w stosunku do likwidacji kierunku wtórną. Organ odwoławczy podkreślił, że wykonując ustawowy obowiązek Uczelnia zaoferowała studentom likwidowanego kierunku studia w innych [...] uczelniach, na mocy zawartych z tymi uczelniami porozumień. Brak przyjęcia takiej oferty przez odwołującego spowodował konieczność przestawienia mu projektu porozumienia o rozwiązaniu umowy o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne. Brak natomiast podpisania takiego porozumienia przez D. S. skutkować musiał, zdaniem organu, wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów z uwagi na likwidację kierunku studiów. D. S. nie zgodził się z tą decyzją i wniósł skargę na przedmiotową decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący decyzji Rektora zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, art. 190 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie mimo braku ku temu podstaw, oraz wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3, art. 11 i art. 140 Kpa w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, polegające w szczególności na braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, uniemożliwiającym właściwe zapoznanie się z motywami działania organu drugiej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób, oraz nienależytym sporządzeniu uzasadnienia decyzji, a w szczególności nieodniesieniu się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego oraz na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a co za tym idzie dowolności w wydaniu decyzji. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż brak podpisania porozumienia przedstawionego przez Uczelnię skutkować musiał wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów; W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący stwierdził, że wyliczenie zawarte w art. 190 p.s.w. ma charakter enumeratywny, wskazujący wyczerpująco przyczyny skreślenia studenta z listy studentów uczelni. Z przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, zatem w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że nierozwiązanie umowy o warunkach odpłatności za studia nie umocowuje kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej do skreślenia studenta z listy studentów. Niepodpisanie przedłożonego rozwiązania umowy o warunkach odpłatności za studia nie może być, bowiem podstawą wydania decyzji w trybie art. 190 ust. 2 pkt 4 p.s.w., skoro przepis ten, jako podstawę skreślenia wymienia niepodpisanie przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, zaś umowa ta została z skarżącym podpisana w dniu 30.10.2011 r. Natomiast Umowa o warunkach odpłatności za studia z dnia 30.10.2011 r. nie została rozwiązana, ani też żadna ze stron od tejże umowy skutecznie nie odstąpiła. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa, znajdującym wyraz w rozstrzygnięciu, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji opartej na błędnym zastosowaniu art. 190 ust. 2 pkt 4 p.s.w., jaki to w niniejszej sprawie nie może stanowić podstawy wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Organ pierwszoinstancyjny w sposób jednostronny, przy nadużyciu procedury prawa administracyjnego doprowadził do rozwiązania łączącej go z skarżącym umowy o charakterze cywilnoprawnym, mimo ewidentnego braku ku temu podstaw prawnych. Zgodnie z § 53 ust. 7 Regulaminu studiów "Skreślenie studenta z listy studentów stanowi wypowiedzenie umowy cywilnoprawnej o świadczenie nauki ze skutkiem od dnia, kiedy decyzja o skreśleniu stała się ostateczna", jednakże wyłącznie pod warunkiem, iż skreślenie z listy studentów w ogóle mogłoby mieć miejsce. W odpowiedzi na skargę Rektora Wyższej Szkoły [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż z chwilą podjęcia uchwały z dnia 16 września 2014 r. lista studentów kierunku Edukacja [...] przestała istnieć, a samo skreślenie z listy studentów przedmiotowego kierunku było decyzją techniczną. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie wskazuje wprost trybu, jaki ma zostać zastosowany w przypadku likwidacji kierunku studiów w odniesieniu do indywidualnych decyzji administracyjnych. Rektor stwierdził, że zgodnie z art. 11 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym, w przypadku cofnięcia albo wygaśnięcia uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, o których mowa w ust. 2a i 4 oraz w art. 11b ust. 2 i 3, rektor uczelni zapewnia studentom możliwość kontynuowania studiów na tym samym kierunku albo innym kierunku związanym z dyscypliną, do której był przyporządkowany dotychczas prowadzony kierunek studiów. W związku z powyższą regulacją prawną Rektor Wyższej Szkoły [...] wywiązał się z powyższego obowiązku, proponując studentom likwidowanego kierunku - kontynuację nauki w [...] Akademii [...] lub Wyższej Szkole Ekonomii [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002, poz.1269 ), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 poz.270.; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięć była kwestia prawidłowości decyzji o skreśleniu D. S. z listy studentów. Skarżący kwestionuje zasadność skreślenia. W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi są chybione. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2012, poz 572 z późn. zm. dalej w skrócie p.s.w.) do decyzji w sprawie przyjęcia na studia, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sąd wskazuje, że "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że komentowany przepis nie wymienia expressis verbis zdarzeń, które – jako indywidualne sprawy studentów – winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych, do których należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak niewątpliwie chodzi w nim o takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i – co ważne – wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Do takich zalicza się w szczególności: decyzje odmawiające przyjęcia na studia wyższe, decyzje o skreśleniu z listy studentów, rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia z opłaty za studia, rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra. W świetle rozwiązań ustawowych wyłączone z zakresu stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o postępowaniu ogólnym są następujące sprawy: a) niedotyczące indywidualnego rozstrzygnięcia w formie decyzji o prawach lub obowiązkach studenta; b) dotyczące działalności uczelni w ramach jej autonomii, organizacji roku akademickiego, ustalania programów studiów, ustalania okresów sesji, uchwalania zasad przyjęcia na studia; c) związane z dokonywaniem oceny merytorycznej wiedzy studentów w czasie zaliczeń i egzaminów. Odnosząc się zarzutów skargi odnośnie do naruszenia procedury przez organ odwoławczy to należy stwierdzić, co sąd podkreśla,, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach takich jak kontrolowana, ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędne do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W ramach tej odpowiedniości nie sposób jest oczekiwać, aby niezależnie od kierunku kształcenia szkoła publiczna działała tak, jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 p.s.w. (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r., I SA 106/02, LEX nr 137851; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2001 r., I SA 2521/00, LEX nr 54756, wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., I OSK 1304/11, LEX nr 1069584). To zaś oznacza, że np. analizując zagadnienie zapewnienia studentowi czynnego udziału w dotyczącym go postępowaniu rozstrzyganym decyzją indywidualną Sąd musi uwzględniać specyfikę szkoły wyższej. I tak w ocenie Sądu, organy szkoły wyższej nie muszą realizować wszystkich obowiązków, właściwych ogólnemu postępowaniu administracyjnemu. Stąd też realizacja prawa do czynnego udziału w postępowaniu w omawianym zakresie przejawia się przede wszystkim w otwartości organów uczelni na wyjaśnienia studenta i organizacji takich, jak choćby samorząd studentów. Student dla załatwienia swojej sprawy może zatem składać kolejne pisma, konsultować się z pracownikami sekretariatu obsługującego dany kierunek studiów, kontaktować się z organami szkoły. Uczelnia nie może przy tym uniemożliwiać studentowi składania dodatkowych wyjaśnień, czy bronić dostępu do informacji o toczącym się wobec niego postępowaniu. Nie ma sporu między stronami postpowania co do tego, że Senat Wyższej Szkoły [...] podjął uchwałę o likwidacji kierunku Edukacja [...] i że był to kierunek, na którym skarżący odbył odpłatnie cztery semestry studiów. Niesporne jest także, iż uczelnia zaoferowała studentom likwidowanego kierunku studia w innych [...] uczelniach, co było wypełnieniem jej obowiązku wynikającego z przepisu art. 11b ust. 2 i 3 u.p.s., oraz że skarżący nie skorzystał z propozycji uczelni. Stwierdzić należy, że takie, zgodne z przepisami ustawy działanie uczelni spowodowane likwidacją kierunku, na którym studiował skarżący niewątpliwie umożliwiało skarżącemu kontynuację nauki, w ramach zawartego przez uczelnię porozumienia z innymi uczelniami i bez potrzeby przechodzenia po raz kolejny procesu rekrutacji na inna uczelnię. W ocenie sądu Uczelnia w pełni zapewniła studentom zlikwidowanego kierunku ciągłość procesu kształcenia w ramach możliwości ustawowych, oraz możliwości wynikających z podpisanych z innymi uczelniami stosownych porozumień. W materiale dowodowym sprawy brak jest dowodów na to, że skarżący nie wniósł opłaty związanej z odbywaniem studiów, względnie odmówił wniesienia takiej opłaty, co uzasadniałoby skreślenie studenta z listy z tej przyczyny. Zauważyć należy że w sytuacji, w której kierunek został zlikwidowany, Szkoła Wyższa [...] nie miała żadnych podstaw do żądania od skarżącego wnoszenia dalszych opłat za studia, czego, co jest również niesporne od skarżącego nie wymagała. Zdaniem sądu Uczelnia w celu rozwiązania stosunku prawnego ze studentem D. S. uwikłała się w zbędny spór jakoby konieczności zawierania porozumienia o rozwiązaniu zawartej umowy o warunkach odpłatności za studia, którego D. S. nie podpisał. W tym zakresie strony, a więc ani Uczelnia ani skarżący nie zauważyli ze problem ten został rozwiązany przez ustalenia, treść Umowy o warunkach odpłatności za studia zawartej ze skarżącym w dniu 30 października 2011 r. W paragrafie 23 tej umowy, zawarto jednoznaczną klauzule, że umowa wygasa z chwilą utraty uprawnień do prowadzenia przez Uczelnię kierunku studiów na określonym poziomie kształcenia (pkt 5) Zatem bezzasadny jest w istocie zarzut nadużyciu procedury prawa administracyjnego, a to rozwiązania umowy ze skarżącym, mimo ewidentnego braku ku temu podstaw prawnych, gdyż jak wskazano wyżej umowa ta wygasła. Zbędne było, w tych okolicznościach, powoływanie się skarżącego na § 53 ust. 7 Regulaminu studiów "Skreślenie studenta z listy studentów stanowi wypowiedzenie umowy cywilnoprawnej o świadczenie nauki ze skutkiem od dnia, kiedy decyzja o skreśleniu stała się ostateczna". W przedmiotowej sprawie umowa nie wymagała żadnego wypowiedzenia, żadnych porozumień gdyż wygasła z woli stron. Sąd zgodził się ze skarżącym, że niepodpisanie przedłożonego rozwiązania umowy o warunkach odpłatności za studia nie może być, bowiem podstawą wydania decyzji w trybie art.. 190 ust. 2 pkt 4 p.s.w., skoro przepis ten jako podstawę skreślenia wymienia niepodpisanie przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, zaś z akt sprawy wynika, że umowa ta została ze skarżącym podpisana. Niewątpliwie niepodpisanie przez studenta rozwiązania umowy jest zupełnie inną przesłanką niż niepodpisanie przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, albowiem w pierwszym przypadku jest już zawarta umowa, a w drugim przypadku takiej umowy jeszcze nie ma. Ma więc rację skarżący, że wskazanie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 190 ust. 2 pkt. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym jest nieprawidłowe, bowiem brak ku temu podstaw faktycznych. Z tym, że z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie zaakceptował przedstawionej przez uczelnię propozycji odbywania dalszych studiów na innej uczelni i to właśnie ta okoliczność, a odmowa rozwiązania umowy, czy nie niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów zadecydowała faktycznie o skreśleniu skarżącego z listy studentów. D. S. nie złożył na piśmie stosownej rezygnacji ze studiów, co należy rozumieć, jako wole kontynuowania studiów na nieistniejącym kierunku. Zdaniem Sądu takie zachowanie skarżącego negującego możliwość kontynuowania studiów na zaoferowanych przez macierzystą Uczelnię na kierunkach innych Uczelni wypełniają przesłankę obligatoryjnego skreślenia D. S. z listy studentów zawartą w przepisie art. 190 ust. 1 pkt. 2) tj. rezygnacji ze studiów. Zważywszy natomiast na zaistnienie obiektywnych okoliczności uniemożliwiających skarżącemu kontynuowanie studiów w Wyższej Szkole [...] i od Uczelni niezależnych, to oczywiste jest, że skarżący nie mógł nadal pozostawać studentem tej Uczelni, zatem prawnie zasadne było podjęcie decyzji o skreśleniu D. S. z listy studentów. W ocenie sądu istniała podstawa tego skreślenia w postaci faktycznej rezygnacji przez skarżącego ze studiów, wobec obiektywnej niemożliwości ich kontynuacji. Natomiast dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie miała, zdaniem Sądu, znaczenia okoliczność powołania przez Rektora błędnej podstawy prawnej przedmiotowej decyzji. Jak bowiem przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie, decyzja, która określa błędnie podstawę prawną nie jest wydana bez podstawy prawnej, a dotknięta jest tylko wadą formy z racji naruszenia przepisu art. 107 § 1 kpa. Podstawa do skreślenia skarżącego z listy studentów istniała realnie, a była nią rezygnacja skarżącego ze studiów. Dlatego tę wadę zaskarżonej decyzji należało uznać za niemającą znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, ze warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 p.w.s., określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej", obowiązujący w dacie zawarcia umowy między uczelnia a skarżącym. Na tym etapie postepowanie ma charakter cywilny, zawarcie umowy i ewentualne spory na tle wykonania tej umowy winny być rozstrzygane przez sądy cywilne. Reasumując zasadnicze zarzuty skargi, a więc bezpodstawnego skreślenia D. S. z listy studentów okazały się nieuzasadnione, gdyż do takiego skreślenia musiało dojść. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami.