III SA/Kr 455/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata Ł. G. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego p o s t a n a w i a : przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokatowi Ł. G., Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K, kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt. III SA/Kr 455/10, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności Postanowieniem z dnia 3 września 2010r., sygn. akt III SA/Kr 455/10 referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego M. P. pełnomocnika z urzędu, którym został adwokat Ł. G. Pismem z dnia 10 maja 2011r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt. III SA/Kr 455/10. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 455/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie cofnął skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011r., sygn. akt I OZ 604/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z kolei wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011r., sygn. akt I OSK 1410/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt. III SA/Kr 455/10. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012r., sygn. akt III SA/Kr 455/10 referendarz sądowy oddalił wniosek adwokata Ł. G. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, iż w związku z tym, że postanowienie o cofnięciu prawa pomocy wywołuje skutki prawne ex nunc, należy odróżnić sytuacje w której adwokatowi przyznano już od Skarbu Państwa wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy od sytuacji, gdy adwokat co prawda wniósł o przyznanie takiego wynagrodzenia, lecz nie zostało mu jeszcze przyznane od Skarbu Państwa. Zdaniem referendarza sądowego, w pierwszym wypadku z uwagi na brak w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowania analogicznego do zawartego w art. 120 § 1 zd. 2 Kodeksu postępowania cywilnego przyjąć należy, że strona której cofnięto prawo pomocy nie ma obowiązku uiszczenia wynagrodzenia już przyznanego od Skarbu Państwa profesjonalnemu pełnomocnikowi. Referendarz sądowy uważa jednak, iż podobnego potraktowania nie uzasadnia natomiast sytuacja, gdy adwokat co prawda wniósł o przyznanie takiego wynagrodzenia za czynności dokonane przed cofnięciem prawa pomocy lecz wynagrodzenie to nie zostało mu przyznane w orzeczeniu kończącym postępowanie z uwagi na wcześniejsze uprawomocnienie się postanowienia o cofnięciu stronie przyznanego prawa pomocy. Referendarz sądowy wyjaśnił, iż wraz z cofnięciem prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wygasa pełnomocnictwo dla wskazanego przez organ samorządu zawodowego adwokata. Ponadto prawomocne orzeczenie sądu w tym przedmiocie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skoro zaś tym sposobem odpada podstawa wyznaczenia przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokata, to tym samym traci on atrybut uzasadniający przyznanie mu od Skarbu Państwa wynagrodzenia w oparciu o przepis art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Referendarz sądowy zaznaczył przy tym jednak, iż nie oznacza to, że w takich warunkach adwokat zobowiązany był działać pro bono. Za poświęcony czas i wykonaną pracę adwokat może bowiem domagać się zapłaty tyle, że na drodze postępowania przed sądami powszechnymi wykorzystując roszczenia o charakterze cywilnoprawnych kierowane do podmiotu, który uzyskał od niego tę korzyść. W sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik adwokata Ł. G. wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Ł. G. kosztów zastępstwa prawnego w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej. Postanowieniu referendarza sądowego zarzucono naruszenie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na uznaniu, że adwokatowi, który wniósł o przyznanie wynagrodzenia za czynności faktyczne dokonane przed cofnięciem prawa pomocy nie należy się wynagrodzenie od Skarbu Państwa. Pełnomocnik adwokata Ł. G. podniósł, iż argumentacja referendarza sądowego – choć słuszna – to w żaden sposób nie jest adekwatna w niniejszej sprawie, albowiem adwokat wnosił o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej w okresie przed cofnięciem prawa pomocy, a zatem w czasie kiedy posiadał stosowne umocowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.): "Art. 250. Wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków." Zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatom ustanowionym pełnomocnikami z urzędu stron zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia: "§ 18. 1. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 2) w drugiej instancji: b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł," Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy adwokatowi Ł. G. należy się wynagrodzenie za sporządzenie skargi kasacyjnej skoro prawo pomocy zostało cofnięte. Prawo pomocy zostaje cofnięte w przypadku określonym w art. 249 p.p.s.a.: "Art. 249. Przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć." Cofnięcie prawa pomocy następuje w formie postanowienia. Postanowienie to ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, to znaczy, że z dniem uprawomocnienia się postanowienia o cofnięciu prawa pomocy, strona, której to prawo pomocy zostało udzielone, jest zobowiązana do ponoszenia kosztów sądowych i/lub pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Natomiast z treści cytowanego przepisu wynika, że ustawodawca nie przewiduje obowiązku zwrotu kosztów sądowych oraz zapłaty wynagrodzenia pełnomocnika za czynności dokonane przed cofnięciem prawa pomocy. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji odpowiadającej art. 120 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.): "Art. 120. § 1. Sąd cofnie ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli okaże się, że okoliczności, na których podstawie je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. § 2. W wypadkach, o których mowa w § 1, strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego dla niej ustanowionego." Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż adwokatowi Ł. G. należy się wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 455/10. Skarga kasacyjna została bowiem wniesiona w dniu 11 maja 2011r. (data stempla pocztowego), natomiast cofnięcie skarżącemu prawa pomocy nastąpiło postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 czerwca 2011r. Oznacza to, iż w momencie wniesienia skargi kasacyjnej adwokat Ł. G. był pełnomocnikiem z urzędu skarżącego. Sąd podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04 (Lex Nr 156687), zgodnie z którym: "Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej." Jak już wyżej zostało to wskazane adwokat Ł. G. sporządził i wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 9 marca 2011r., która została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pełnomocnik z urzędu udzielił zatem skarżącemu pomocy prawnej, za którą należy przyznać mu wynagrodzenie. Tym bardziej, że działał na podstawie i w zaufaniu do postanowienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym i ustanowienia dla niego adwokata. Osoba wyznaczona na pełnomocnika z urzędu nie może ponosić negatywnych następstw cofnięcia prawa pomocy na skutek ustalenia, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W związku z powyższym Sąd przyznał adwokatowi Ł. G. wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej określając jego wysokość na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.