III SA/Kr 456/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata lub doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia 24 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu poszukującego pracy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia jakiegokolwiek kwalifikowanego pełnomocnika. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi tylko 38 metrowe mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 507,04 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że brakuje mu środków do życia. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa ma za swój przedmiot pozbawienie skarżącego statusu poszukującego pracy i jeśli opatrzono ją symbolem "6339" oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. b ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało więc postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Inną kwestią pozostaje, że sytuacja taka nie przekreśla starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzeczy jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, wysokość i źródło dochodów. Oświadczenie to jest wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych, które nie są specjalne jeśli zważy się na szacowany przezeń dochód około 500 zł miesięcznie. Trudno zarazem czynić skarżącemu zarzut, że nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. Wziąwszy pod uwagę dokumenty zalegające na kartach pomocniczych akt administracyjnych, które z jednej strony uwidaczniają zaangażowanie skarżącego w podnoszenie własnych kwalifikacji (vide: zaświadczenie o ukończeniu kursu komputerowego), otwartość na poszerzenie swej oferty zawodowej (vide: dyplom ukończenia kursu gastronomicznego) a z drugiej brak stanowczych decyzji potencjalnych pracodawców o jego zatrudnieniu (vide: karty referencyjne, skierowania do pracy). Niezależnie od tego nie należy przechodzić bezrefleksyjnie nad stanem zdrowia skarżącego. . Wreszcie obrazu tego nie zmienia fakt posiadania przez skarżącego niewielkiego mieszkania. Zarówno bowiem sprzedaż jak i obciążenie tego majątku w celu zdobycia środków na koszty procesu stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Mając zatem na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielkie jednak skarżący nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie prowadziłoby to bowiem do takiego zachwiania jego sytuacji materialnej, że nie byłby w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd też należało przyznać mu prawo pomocy w takim zakresie. Podjęte rozstrzygnięcie uwzględniając ogólny status majątkowy skarżącego zabezpiecza tym samym gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym, w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 KPC), nawet jeśli na danym etapie postępowania nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego. Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Mając zaś na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.