III SA/Kr 456/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia 24 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu poszukującego pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. T. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...], kwotę 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług Zaskarżoną przez P. B. decyzją z 24.04.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2009r. znak [...] o pozbawieniu P. B. statusu poszukującego pracy. Jako podstawę prawną wskazano art. 33 ust. 4 a pkt 1 i ust. 4 b pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego: W dniu 1.08.2005r. P. B. został zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy (karta rejestracyjna o nr [...]). W dniu 16.12.2008r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna między pracownikiem Urzędu a skarżącym, w wyniku której ustalono, że skarżący zgłosi się w Urzędzie ok. 5.01.2009r. Decyzją z dnia [...] 2009r. Prezydent Miasta powołując się na art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 22, art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pozbawił P. B. statusu poszukującego pracy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że P. B. nie utrzymuje kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie, a taki obowiązek nakłada art. 33 ust. 4 a pkt 1 ustawy, skutkiem czego jest pozbawienie statusu na okres 120 dni po upływie 90 dni od dnia ostatniego kontaktu z urzędem pracy. Odwołując się do tej decyzji, P. B. zaprzeczył twierdzeniu o braku z jego strony kontaktu z urzędem, wyjaśniając, że niejednokrotnie kontaktował się telefonicznie oraz poprzez Pocztę Polską. Nie jest jego winą, i nie może ponosić konsekwencji za to, że nie są sporządzane notatki służbowe z rozmów telefonicznych a pisma gubią się w urzędzie, w związku z czym wnosi o ponowne wpisanie go do rejestru osób poszukujących pracy. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję, w której podtrzymał stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji o tym, że P. B. w terminie wyznaczonym przez organ tj. ok. 5.01.2009r. nie stawił się w Urzędzie ani w terminie późniejszym nie skontaktował się z Urzędem, stąd wynikło pozbawienie go statusu osoby poszukującej pracy po 90 dniach od daty ostatniego kontaktu, tj. od 16.12.2008r. do 17.03.2009r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, zaznaczając, że chciałby podjąć pracę a ponowne zarejestrowanie w rejestrze osób poszukujących pracy stanowi ułatwienie w poszukiwaniu pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga P. B. zasługuje na uwzględnienie. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy rozróżnia dwie kategorie osób, które podlegają rejestracji w urzędzie pracy. Są to osoby bezrobotne i osoby poszukujące pracy. Wyjaśnienie tych pojęć znajduje się w art. 2 ust. 1 pkt 2 i w art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy, przy czym zasadnicza różnica między bezrobotnymi a osobami poszukującymi pracy sprowadza się do warunków, które muszą być spełnione dla uznania, że dana osoba posiada status osoby bezrobotnej lub status osoby poszukującej pracy. Osobą poszukującą pracy jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy (obywatel polski lub cudzoziemiec) lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, poszukujący zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie. Odnośnie uznania danej osoby za osobę bezrobotną wymaga się, obok spełnienia również przesłanki z art. 1 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy, spełnienia dodatkowych warunków, przede wszystkim musi to być osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej (czego nie wymaga się w przypadku osoby poszukującej pracy), zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dodatkowo muszą być spełnione warunki wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a - k ustawy, dotyczące wieku i ogólnie rzecz ujmując ograniczeń wynikających z posiadania tytułu do świadczeń, z którego uzyskuje się jakiekolwiek dochody czy posiadania nieruchomości rolnej, pozostawania osobą tymczasowo aresztowaną czy odbywającą karę pozbawienia wolności, posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej czy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień, przy czym rejestracja osób poszukujących pracy odbywa się jedynie na podstawie czynności materialno – technicznej, bez wymogu wydania decyzji w tym zakresie. Z art. 33 ust. 4a ustawy można a contrario wywieść jakiego rodzaju obowiązkom podlega osoba, która została zarejestrowana jako osoba poszukująca pracy. Stanowi on bowiem, że starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy: 1) nie utrzymuje kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie; 2) nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem, i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; 3) nie podjął albo przerwał indywidualny plan działania, szkolenie, studia podyplomowe, o których mowa w art. 42a, przygotowanie zawodowe dorosłych, uczestnictwo w programie specjalnym lub nie przystąpił do egzaminu, o którym mowa w art. 40 ust. 3a; 4) złożył wniosek o rezygnację z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy. Z powyższego wynika, że jednym z obowiązków osoby poszukującej pracy jest utrzymywanie kontaktu z powiatowym urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że w dniu 16.12.2008r. miedzy P. B. a pośrednikiem pracy Powiatowego Urzędu Pracy miała miejsce rozmowa telefoniczna, w której ustalone zostało, że skarżący zgłosi się ok. 5.01.2009r. celem potwierdzenia zainteresowania. Wobec zarzutu organu, że skarżący we wskazanym okresie ani też w okresie późniejszym nie tylko nie stawił się w urzędzie ale też nie skontaktował w jakikolwiek sposób, co było podstawą do pozbawienia go statusu osoby poszukującej pracy należy zauważyć, że za podstawę decyzji organ przyjął art. 33 ust. 4 a pkt 1 ustawy, który stanowi jedynie o konieczności utrzymywania kontaktu z urzędem pracy. Niestawienie się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie jest odrębną podstawą do pozbawienia osoby zarejestrowanej statusu poszukującego pracy. Wynika z tego, że przedmiotem ustaleń w sprawie może być tylko i wyłącznie to, czy P. B. nie skontaktował się z Urzędem Pracy w terminie ok. 5.01.2009r. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wbrew obowiązkom określonym w art. 7 i 77 § 1 kpa nie dokonały koniecznych ustaleń, które pozwoliłyby w sposób jednoznaczny ocenić czy skarżący uchybił obowiązkowi osoby poszukującej pracy określonemu w art. 33 ust. 4 a pkt 1 ustawy. Przepisy te stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy arbitralnie przyjęły, że skarżący nie skontaktował się z Urzędem i stąd zachodzi podstawa do pozbawienia go statusu osoby poszukującej pracy, gdy tymczasem słowo"kontakt z urzędem" może oznaczać różne formy aktywności. Oznacza przykładowo kontakt telefoniczny bądź listowny. Zauważyć należy przy tym, że P. B. w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji nadmienił, że tego rodzaju formy aktywności podejmował wobec Urzędu. Organy winny wnikliwiej dokonać analizy w posiadanych rejestrach rozmów przychodzących czy rejestrach korespondencji czy rzeczywiście skarżący nie telefonował do Urzędu w okresie w okolicach 5.11.2009r., także czy Urząd nie otrzymał od niego jakiejkolwiek korespondencji. Wyniki tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu ewentualnej decyzji o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy. Lakoniczne stwierdzenie organów, że skarżący nie skontaktował się z Urzędem powoduje, że zaskarżona decyzja nie może zostać oceniona przez Sąd pod jej kątem merytorycznej prawidłowości. Stwierdzenie bowiem naruszenia przez organy przepisów postępowania wyklucza dokonanie merytorycznej oceny i w konsekwencji powoduje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegają uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji. Rozpatrując ponownie sprawę, Sąd pierwszej instancji ustali z uwzględnieniem powyższych wskazówek czy istotnie P. B. nie skontaktował się z Urzędem Pracy w okolicach 5.11.2009r., a w przypadku ustaleń, które potwierdzą brak tego kontaktu wyda stosowną decyzję. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).