III SA/Kr 460/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie S WSA S WSA Ewa Michna (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Wschód Tomasza Waszczuka w dniu 5 września 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 18 stycznia 2022 r. nr SKO.E/4106/4/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu II instancji; II. zasądza na rzecz skarżącej S. K. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 20 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy R., na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) - dalej ustawa o COVID, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie mogła dochować 3-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o dofinansowanie ponieważ: - pomimo zdania egzaminu 1 września 2021 r. – zaświadczenie niezbędne do złożenia wniosku zostało wystawione dopiero 6 października 2021 r. i przesłane pocztą (doręczenie nastąpiło 15 października 2021 r.), co spowodowało, że skarżąca "straciła" prawie dwa miesiące z przysługującego jej terminu. Na dodatek data nagłówkowa zaświadczenia (6 października 2021 r.) wprowadziła w błąd skarżącą co do daty zdania egzaminu przez pracownika. - biuro księgowe prowadzące obsługę finansowo- kadrową z uwagi na epidemię COVID-19 zostało dotknięte problemami kadrowymi, które skutecznie utrudniały proces gromadzenia dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o dofinansowanie. Co więcej, u pracownika biura, który gromadził dokumenty firmy skarżącej zdiagnozowano chorobę nowotworową. W okresie kiedy biegł termin dla przygotowania i złożenia wniosku o dofinansowanie pracownik ten był diagnozowany i konsultowany w poradni onkologicznej i nie był w stanie przygotować dokumentów na potrzeby wniosku. Obowiązków pracownika z uwagi na sytuację kadrową związaną z COVID-19 w biurze rachunkowym, nie mógł przejąć nikt inny. Merytoryczny pracownik wrócił do pracy 2 grudnia 2021 r., a więc wniosek o przywrócenie terminu został złożony w 30-dniowym terminie od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej jego złożenie. - z uwagi na epidemię COVID-19 sytuacja finansowa firmy skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu, a na dodatek skarżąca w okresie od 10 października 2021 r. do 17 października 2021 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z wypadkiem, któremu uległa. Do wniosku dołączone zostały m.in. dokumenty potwierdzające argumentację skarżącej (dokumenty finansowe; zaświadczenia ZUS ZLA pracowników skarżącej oraz zestawienie pracowników pozostających na kwarantannie i izolacji w październiku, listopadzie i grudniu 2021 r., a także dokumenty dotyczące badań przeprowadzanych u pracownicy biura rachunkowego) Postanowieniem z 28 grudnia 2021 r., znak: [...] Wójt Gminy R. odmówił skarżącej przywrócenia terminu. Organ podał, że ze zgromadzonych dokumentów wynikało, że młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy w dniu 1 września 2021 r. Zatem, wskazany w art. 122 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) 3 - miesięczny termin do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika minął 1 grudnia 2021 r. Z analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącą - właścicielkę salonu fryzjerskiego wynikało natomiast, że od 10 września do 17 października 2021 r. przebywała ona na zwolnieniu lekarskim, a zaświadczenie o szkoleniu ucznia otrzymała około 15 października 2021 r. Zatem, mimo nieobecności spowodowanej chorobą, skarżąca miała około 1,5 miesiąca na złożenie wniosku o dofinansowanie. Przyjęcie natomiast przez skarżącą mylnej daty egzaminu pracownika, tj. 6 października 2021 r., nie dawało podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Organ wskazał, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie było niedbalstwo skarżącej, która nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu skarżąca praktycznie powtórzyła argumentację zawartą we wniosku, a także wskazała, że organ nie odniósł się w ogóle do przyczyn uchybienia terminowi wskazanych we wniosku czym uchybił art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej :"k.p.a.". Skarżąca podkreśliła, że pracownica biura rachunkowego, która zajmowała się dokumentacją jej firmy, w październiku 2020 r. uległa zakażeniu COVID-19, a następnie zmagała się z powikłaniami pocovidowymi i ujawnioną chorobą nowotworową. Z uwagi na powikłania pocovidowe – wszyscy pracownicy biura rachunkowego przeszli na pracę zdalną. Skarżąca podkreśliła, że to właśnie pracownica biura rachunkowego zajmowała się wszystkimi sprawami kadrowymi i to do jej obowiązków należało przygotowanie wszystkich niezbędnych dokumentów. Reasumując skarżąca podała, że powikłania po zakażeniu COVID - 19, zalecana praca zdalna w okresie pandemii oraz choroba nowotworowa skutkowały uchybieniem terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie. Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie wyjaśnił powyższych okoliczności w ramach postępowania dowodowego, co w ocenie skarżącej miało wpływ na odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Skarżąca wyjaśniła, że w przypadku braku wnioskowanych środków będzie zmuszona rozważyć zamknięcie bądź ograniczenie działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, organ nie wykonał obowiązku wynikającego ust. 1 i ust. 2 art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID i nie powiadomił jej o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie, o którym mowa w art. 122 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe. Skarżąca podniosła także, że uzyskała ze Szpitala Powiatowego w B. dokumentację medyczną będącą dowodem powikłań zdrowotnych pracownika biura w konsekwencji zakażenia COVID- 19. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 18 stycznia 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium w pierwszej kolejności podało, że zgodnie z orzecznictwem sądowo- administracyjnym określona w art. 58 k.p.a instytucja przywrócenia terminu, dotyczy wyłącznie terminów procesowych, o czym świadczy usytuowanie tego przepisu w ustawie procesowej. Z kolei 3 - miesięczny termin na złożenie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego przewidziany w art. 122 ust. 7 Prawa oświatowego był terminem materialnym i co do zasady był nieprzywracalny. W rozpoznawanie sprawie młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy 1 września 2021 r. W związku z tym wniosek o dofinansowanie powinien być złożony do 1 grudnia 2021 r., tymczasem został złożony 21 grudnia 2021 r., a więc po upływie ww. terminu. Kolegium wskazując na treść art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID podało, że przepis ten jest stosowany w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonej z powodu COVID-19 i reguluje kwestie przywracania terminów zawitych. Analizując podstawy przywrócenia terminu skupić się należało w szczególności na kryterium braku winy skarżącej w uchybieniu terminu złożenia wniosku. W analizowanej sprawie skarżąca miała uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie i ona sama, w okresie w których biegł termin do złożenia wniosku, nie przebywała na zwolnieniu lekarskim, kwarantannie czy izolacji. Faktu takiego skarżąca nie podniosła w odwołaniu, ani w piśmie skierowanym do organu I instancji. Skarżąca mogła osobiście wypełnić wniosek, załączyć do niego niezbędne dokumenty i złożyć go w organie w terminie zakreślonym w ustawie. Mimo, że czynności te nie należały do skomplikowanych to jednak ich nie dokonała, albowiem oczekiwała że zrobi to za nią biuro rachunkowe, czym w ocenie Kolegium, zaniedbała swoje obowiązki. Kolegium wskazało też, że nie ma nadto znaczenia, że zaświadczenie potwierdzające fakt zdania egzaminu doręczono skarżącej po 6 tygodniach od zdania egzaminu. Okres jaki pozostał skarżącej na złożenie wniosku był w ocenie Kolegium, wystarczający. Kolegium stwierdziło brak podstaw do przywrócenia terminu, podając że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła nadto o zasądzenie od organu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniu Kolegium skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to : I. art 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik postępowania, co spowodowało naruszenie podstawowych zasad postępowania, w szczególności zasady prawdy materialnej, braku rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, działanie organu w celu udowodnienia z góry przyjętej i wadliwej tezy o nieprawidłowym działaniu strony co przełożyło się na bezrefleksyjnie powielenie tez stawianych przez organ I instancji; II. art. 10 §1 k.p.a. przez zaniechanie umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem postanowienia, w sytuacji gdy nie miały zastosowania przepisy art. 10 § 2 k.p.a., co uniemożliwiło stronie skarżącej zawnioskowanie i przedłożenie dodatkowych dowodów i doprecyzowania stanowiska w sprawie w szczególności dowodów o przeprowadzenie które w mniejszym postępowaniu wnosi skarżąca; III. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich, istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, iż uchybienie terminowi złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika odbyło się z przyczyn obiektywnych niezależnych od skarżącej co podnosiła skarżąca już na etapie złożenia wniosku o przywrócenie terminu; 2. art. 58 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie przez nią terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy wskazywane przez nią okoliczności dotyczące w szczególności obowiązku przygotowania i złożenia stosownych wniosków przez biuro rachunkowe, a zatem również przekazania dokumentów, wykazały brak winy za uchybienie terminowi po stronie skarżącej. Pismem z 29 sierpnia 2022 r. Prokurator zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ powołany we wniosku art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID dotyczy przywracania również przepisów prawa materialnego, a wskazane już we wniosku, przyczyny uchybienia terminu świadczą zdaniem Sądu o tym, że skarżąca nie ponosiła winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Na wstępie Sąd zgadza się z Kolegium, że termin na złożenie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest tzw. terminem prawa materialnego, co oznacza, że jego uchybienie niweczy w ogóle możliwość starania się o jego przywrócenie. Kolegium przy tym słusznie przyjęło, że okoliczność ta w ogóle nie miała znaczenia ponieważ wymieniony we wniosku art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID dotyczył również przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu Kolegium natomiast dowolnie oceniło opisany we wniosku splot okoliczności związanych z opóźnieniem wystawienia zaświadczenia o zdanym egzaminie; falą zachorowań pracowników skarżącej oraz powikłaniami pocovidowymi i zachorowaniem merytorycznej pracownicy biura rachunkowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 122 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) nie wystarczył zwykły, pisemny wniosek, ale do wniosku należało dołączyć wymienione w tym przepisie dokumenty, w tym kopie umowy z zatrudnianym pracownikiem. Dodatkowo, akta administracyjne wskazują, że do formularza wniosku przygotowanego przez organ I instancji należało dołączyć dodatkowe dokumenty (k.1 akt administracyjnych). Same załączniki do wniosku liczą 11 kart (czasami kilkustronicowych). Skarżąca jest fryzjerką, nie posiada więc wykształcenia kierunkowego pozwalającego na swobodną orientację we wszystkich przepisach prawa dlatego też zleciła prowadzenie ksiąg i dokumentacji pracowniczej wyspecjalizowanej firmie (umowa została dołączona do skargi). Już we wniosku o przywrócenie terminu wskazywała (i uprawdopodobniła swoje twierdzenia dokumentami) na zbieg okresowej swojej nieobecności spowodowanej wypadkiem, zachorowań pracowników oraz co istotne, nieobecnością pracownicy biura rachunkowego, która zajmowała się dokumentacją pracowniczą. Organ I instancji skupił się przede wszystkim na zbadaniu, kiedy ustał okres nieobecności samej skarżącej. Nie wziął natomiast pod uwagę w ogóle, że pracownica biura rachunkowego wróciła do wykonywania swoich obowiązków 2 grudnia 2021 r., a więc zasadniczo po upływie 3 -miesięcznego terminu na złożenie wniosku (termin upływał 1 grudnia 2021 r.). Do zażalenia skarżąca dołączyła dodatkowo dokumenty uprawdopodabniające przebywanie pracownicy biura księgowego na bezpłatnym urlopie z powodów zdrowotnych. Kolegium nie negowało zresztą podnoszonych okoliczności w zażaleniu tj. przede wszystkim choroby pracownika biura rachunkowego. W ocenie Kolegium skoro skarżąca "miała uprawnienie do wystąpienia w rzeczonym wnioskiem o dofinansowanie" to "mogła osobiście wypełnić wniosek, załączyć do niego niezbędne dokumenty i złożyć go w organie w terminie zakreślonym w ustawie". Zdaniem Kolegium czynności te nie należały do skomplikowanych. W ocenie Sądu uwagi Kolegium świadczą o dowolności oceny ustalonego stanu faktycznego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy należało bowiem ocenić zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, aby uznać zgodnie z art. 80 k.p.a., że skarżąca samodzielnie mogła skompletować wymagany wniosek. Sam formularz o dofinansowanie wymienia bowiem jako niezbędne załączniki do wniosku dokumenty, które wprost nie wynikają z przepisów Prawa oświatowego (np. dokumenty dotyczące pomocy de minimis, oświadczenia o nienaruszaniu ograniczeń sanitarnych w związku z wystąpieniem staniu epidemii). W praktyce, skarżąca powinna była więc wykonać znacznie bardziej skomplikowane czynności niż tylko złożenie prostego wniosku o dofinansowanie. Ocena Kolegium, że skarżąca samodzielnie mogła złożyć takie dokumenty jest niezgodna z doświadczeniem życiowym. Przedsiębiorcy, zwłaszcza działający w branżach, które nie wymagają biegłej znajomości w skomplikowanych przecież przepisach prawa dotyczącego finansowych aspektów działalności gospodarczej jako takiej – z reguły zlecają prowadzenie dokumentacji wyspecjalizowanym jednostkom. Tak też było i w rozstrzyganej sprawie. Skarżąca od początku, w sposób spójny i niezmienny podnosiła, że zarówno ona, jak i biuro księgowe w tym czasie borykało się z problemami kadrowymi – co ostatecznie uniemożliwiło jej nawet dostęp do własnych dokumentów kadrowych. Ponadto, Kolegium pominęło w swojej ocenie okoliczność, że znajdujący się w aktach sprawy formularz wniosku zawierał tego typu pouczenie: "Wniosek bez załączonych potwierdzeń spełnienia wszystkich warunków lub złożony po terminie nie będzie rozpatrywany", co u skarżącej działającej w zaufaniu do organu administracyjnego, mogło wywołać w sposób uzasadniony przeświadczenie, że musi skompletować całość dokumentacji, w tym umowy o pracę z pracownikiem; umowę o przygotowanie zawodowe, świadectwo pracy, dokumenty potwierdzające uprawnienia do szkolenia, oświadczenia złożone w trybie przepisów związanych z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19. Z tych to powodów Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 7, 8, 9, 11 oraz art. 80 k.p.a. za zasadne. Ocena organów możliwości złożenia samodzielnie wniosku o dofinansowanie przez skarżącą pomijała w istocie warunki prowadzenia działalności gospodarczej takiego podmiotu jakim jest zakład fryzjerski i narzucała na skarżącą obowiązki nieproporcjonalne do typowego sposobu prowadzenia tego typu branży (tu: skupienie się na podstawowej działalności, a powierzenie prowadzenia dokumentacji finansowej i kadrowej wyspecjalizowanej jednostce). W ponownym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 §1 powołanej ustawy.