III SA/Kr 463/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. C. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką oraz dwojgiem wnucząt. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacowała na kwotę 1081 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała trudną sytuacją mieszkaniową a siebie postrzega jako osobę borykającą się z problemem bezdomności. Podała, że ma ukończonych 60 lat życia. W 1990 r. na skutek ogłoszenia upadłości zakładu utraciła pracę i od tej pory nie miała stałych dochodów. Do kwietnia bieżącego roku była na przedłużanej rencie czasowej. Obecnie jest emerytką. Obciążają ją jednak długi. Powiada, że córka zmuszona została do emigracji zarobkowej co przyczyniło się do rozbicia rodziny. Z relacji skarżącej wynika, że sytuacja córki za granicą jest niestabilna i ma problemy zdrowotne. Chce wrócić do kraju lecz nie ma na to ani środków ani warunków. Skarżąca podnosi, że jej faktyczny dochód jest niższy od wykazywanego a to za przyczyną tego, że z jej świadczenia komornik strąca ok. 300 zł. W efekcie do dyspozycji pozostaje jej ok. 649,63 zł. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż na wniosek wierzyciela Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta w oparciu o pozyskany nakaz zapłaty zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie od skarżącej kwoty 3.994,78 zł wraz z odsetkami, kosztami sadowymi, adwokackimi i na tej podstawie komornik zobowiązał organ emerytalno rentowy do dokonania stosownych potrąceń ze świadczeń przyznanych skarżącej (vide: kopie nakazu zapłaty z dnia 14.07.08 r. sygn. [...], zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego sygn. akt. [...], zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu egzekucji roszczeń niealimentacyjnych). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że strony najzwyczajniej nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dokonywania wezwań strony o złożenie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenie dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Niewielkie nieścisłości należy położyć na karb nieporadności strony. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, z niewielkim dochodem, którego źródło stanowi przyznane świadczenia emerytalno-rentowe, z długami, obarczoną egzekucją komorniczą . Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie pozostają skarżącej do dyspozycji wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życia codziennego małżonków. Na pomoc córki nie bardzo może liczyć gdyż z relacji skarżącej wynika, że także i jej sytuacja jest niestabilna. Skoro zaś aktualnie skarżąca nie ma majątku, dysponuje znikomymi środkami finansowymi i nie bardzo może liczyć na wsparcie rodziny to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Z tego względu należało więc udzielić skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.