III SA/Kr 463/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia 27 lutego 2013 r. nr [....] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 357,00 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Wnioskiem z dnia 3 lipca 2013 r. B. K. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w K o wymeldowanie J. K. z miejsca pobytu stałego - O. Pismem z dnia 7 września 2012 r. działając przez pełnomocnika J. K. zwrócił się do Wojewody o wyłączenie na podstawie art. 24 § 3 kpa wszystkich pracowników Urzędu Miejskiego w K i wyznaczenie innego organu, uzasadniając powyższe brakiem bezstronności i obiektywizmu z u wagi na znajomości "pozaurzędowe" B. K. z pracownikami urzędu Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. ([...]) na podstawie art. 123 w zw. z art. 25 § 1 kpa Wojewoda odmówił wyłączenia organu gminy w K od prowadzenia przedmiotowej sprawy z powodu na niespełnienie przesłanek wymienionych w art. 25 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] 2012 r. ([...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) Burmistrz Gminy K orzekł o wymeldowaniu J. K. z miejsca pobytu stałego O. Wskazał organ, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć opuszczenie dobrowolne, trwałe oraz wynikające z woli osoby opuszczającej lokal. Podał, że wyjaśnienia stron i świadków wskazują, że J. K. opuścił przedmiotowy budynek dobrowolnie i zamieszkał w Anglii. W lokalu [...] J. K. pozostawił swoje rzeczy osobiste (które najprawdopodobniej zostały przeniesione w inne miejsce), jednakże sam fakt pozostawienia rzeczy osobistych lub pochodzących ze wspólnego dorobku małżonków nie świadczy o tym, że J. K. nie opuścił przedmiotowego budynku. Wskazał organ nadto, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za miejsce stałego pobytu przyjmuje się więc takie miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, np. mieszka, nocuje, przygotowuje posiłki. Sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie przesądza o zamieszkiwaniu, a ocena tego zamiaru nie może sprowadzać się do przyjęcia oświadczeń woli danej osoby. Mając powyższe na uwadze przyjął organ, że lokal mieszkalny nr [...] w O nie jest miejscem pobytu stałego J. K., bowiem centrum życiowym ww. jest Wielka Brytania, a nie Polska. Dodał, że co prawda J. K. oświadczył, że nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu i nie ma takiego zamiaru, a z powodu utrudniania wstępu do lokalu przez B. K. nie może się w nim zatrzymywać podczas pobytu w kraju, to jednak na te okoliczność nie przedstawił żadnych dowodów. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K. działający przez pełnomocnika. Podniósł, że organ I instancji naruszył przepis art. 10 § 1 kpa poprzez niezawiadomienie pełnomocnika J. K. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz możliwości zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez nieuwzględnienie przesłanki braku zamiaru opuszczenia dotychczasowego adresu zamieszkania przez J. K. Dodał, że Wojewoda w postanowieniu z dnia [...] 2012 r. pominął okoliczność, że wniosek będący przedmiotem postanowienia był oparty na art. 24 § 3 kpa, a nie o art. 25 § 1 kpa. W konsekwencji Wojewoda przyzwolił na załatwienie sprawy przez organ, co do którego bezstronności zachodzi wątpliwość. W związku z powyższym kwestionowana decyzja narusza przepis art. 7 kpa –zasadę prawdy obiektywnej. Decyzją z dnia 27 lutego 2013 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie meldunkowej organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na właściwie zebranym materiale dowodowym. Wyjaśnienia stron postępowania są bowiem zgodne i jednoznacznie wskazują, że J. K. dobrowolnie opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Wyjechał za granicę, gdzie nadal przebywa koncentrując swoje najważniejsze sprawy życiowe, w tym również zawodowe. Aktualnie, jak wynika z uzasadnienia wniesionego odwołania, stan faktyczny nie uległ zmianie. Wedle organu odwoławczego istotną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest to, że J. K. działający przez pełnomocnika nie kwestionował opuszczenia miejsca pobytu stałego. Tymczasem o tym, czy dany lokal stanowi miejsce pobytu stałego decydujący jest fakt, że lokal ten stanowi centrum życiowe danej osoby. Słusznie więc przyjął organ I instancji, że dla oceny zamiaru strony co do opuszczenia lokalu znaczenie mają nie tylko deklaracje strony, ale także działania, które ona podejmuje bądź nie. Nadto J. K. wyjeżdżając z Polski nie dopełnił obowiązku zgłoszenia wyjazdu zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy nie stwierdził natomiast naruszenia przepisów art. 10 § 1 kpa, wskazując, że organ I instancji zapewnił pełnomocnikowi J. K. czynny udział w każdym stadium postępowania, odnośnie kwestii postanowienia z dnia [...] 2012 r. podał organ, że postanowienie to nie podlegało zaskarżeniu. Na powyższe rozstrzygnięcie J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: art. 10 § 1 kpa poprzez bezzasadną akceptację zaniechania przez organ I instancji zawiadomienia pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, skutkiem czego stronę pozbawiono możliwości skorzystania z uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań; art. 24 § 3 kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu w postanowieniu z dnia 8 października 2012 r.; art. 25 § 1 kpa poprzez wadliwe jego zastosowanie i wydanie w oparciu o ten przepis postanowienia z dnia [...] 2012 r.; art. 15 kpa w zw. z art. 138 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy w jej uzasadnieniu organ nie odniósł się do podniesionych w treści odwołania zarzutów naruszenia prawa procesowego, w związku z czym nie można przyjąć, że przed wydaniem decyzji organ odwoławczy rozpoznała sprawę w pełnym zakresie; art. 7 w zw. z art. 77 kpa przez wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty pomimo niezrealizowania w pełnym zakresie dyrektyw płynących z treści tych przepisów; art. 78 § 1 kpa poprzez przyjęcie przez organ I instancji, iż sygnalizowany przez pełnomocnika skarżącego wniosek dowodowy dotyczący ewentualnego dopuszczenia w toku postępowania dowodu z materiałów fotograficznych na okoliczność wykazania, iż z lokalu mieszkalnego w O pod nr [...] skarżący nie usunął swoich rzeczy osobistych - albowiem nie zamierzał tego lokalu opuszczać - pozostaje bez żadnego wpływu na wynik postępowania; art. 80 kpa - poprzez wadliwą ocenę całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do wydania decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, gdy sam Skarżący przeczył, iż jego wyjazd za granicę wynikał z zamiaru opuszczenia na stałe dotychczasowego miejsca zamieszkania; art. 107 § 3 kpa poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji; art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędna jego wykładnię. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w krakwie zważył co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, które to naruszenie które mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr, 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał, iż opuszczenie przez J. K. lokalu nr [...] w O nie miało charakteru definitywnego. Wbrew twierdzeniom organów administracji samo przebywanie przez stronę postępowania poza granicami kraju nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nieobecność W/w w przedmiotowym lokalu spowodowane było wyjazdem zainteresowanego za granicę w celach zarobkowych. W trakcie przebywania w kraju zainteresowanemu utrudniano dostęp do mieszkania. Z oświadczeń J. K. wynika, że cały czas wykazuje on wolę powrotu do lokalu i nie ma zamiaru zerwania z dotychczasowym miejscem pobytu stałego wszelkich związków. Z powyższego wynika, że nie doszło do opuszczenia przedmiotowego lokalu w sposób trwały. Co więcej w przedmiotowym lokalu zainteresowany pozostawił część rzeczy osobistych, czego również nie kwestionuje organ. Opuszczenie miejsca pobytu stałego jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. Zaś rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r.). W niniejszej sprawie nie zaistniały te przesłanki. Wskazać również należy, że postanowienie Wojewody z dnia [...] 2012 r. jest błędne, a strona skarżąca miała podstawy do kwestionowania go przy wnoszeniu odwołania od decyzji organu I instancji. (por. art. 142 kpa). Wojewoda bezpodstawnie przyjął, że intencją strony było wyłączenie organu na postawie art. 25 §1 kpa, podczas gdy we wniosku z dnia 7 września 2012 r. strona podała, że chodzi o wyłączenie pracowników organu na podstawie art. 24 § 3 kpa z uwagi na okoliczności uprawdopodabniające brak bezstronność w prowadzeniu postępowania. Mając na uwadze okoliczności podnoszone we wniosku organ odwoławczy winien był wydać rozstrzygnięcie mając na względzie ten właśnie przepis, ewentualnie rozważyć zastosowanie przepisu art. 26 § 3 kpa. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien więc zastosować się do podanych powyżej wskazówek, aby nie narazić się na zarzut uchybienia przepisom prawa. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c orzeczono jak w wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ppsa.