III SA/Kr 465/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I instancji postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, bratem i siostrą. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie posiada nieruchomości zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Do matki należy natomiast działka budowlana o powierzchni 0,06 ha. Jest także najemczynią 57 metrowego mieszkania. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 1066,10 zł wyjaśniając, że składa się na to 400 zł alimentów brata, 400 zł alimentów siostry, 106 zł zasiłku rodzinnego i 160 zł dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że prosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Podaje, że mieszka z matką, siostrą i bratem w 57 metrowym mieszkaniu należącym do ZBKiM w A. Powiada, że miesięczne opłaty pochłaniają sporą część dochodów rodziny gdyż na mieszkanie przeznaczać muszą 330 zł (w tym 160 zł dofinansowania), na prąd 160,21 zł (co dwa miesiące), na wodę 260,19 zł (co dwa miesiące), na telefon 135,18 zł, na gaz 214,78 zł (co dwa miesiące). Wyjaśnił, że siostra korzysta z dożywiania finansowanego przez MOPS. Skarżący w ostatnim roku tj. po ukończeniu studiów pracował przez cztery miesiące na umowach o dzieło, zlecenia, bezpłatnej praktyce oraz wolontariacie. Obecnie szuka pracy. Do wniosku dołączył kopie rachunków za prąd, gaz, wodę i ścieki, telefon. zaświadczenia o zarejestrowaniu skarżącego i matki jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenie o nauce w dwuletnim studium, kopię decyzji o przyznaniu na siostrę zasiłku rodzinnego, kopię decyzji o przyznaniu z funduszu alimentacyjnego świadczeń na rodzeństwo. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z dnia 7.05.2013 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) a nadto złoży zapewnienie iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Oświadczenie takie stopniowane jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała" czyli, że przedstawiła je w sposób przekonywujący. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując rzetelnie na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość oraz źródło dochodów. Oświadczenie to poparte przedstawionymi kopiami dokumentów źródłowych jest wystarczające do oceny sytuacji życiowej skarżącego, która nie należy do łatwych. Rodzina skarżącego nie należy do zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę borykającą się z problemem bezrobocia, z dochodem o wiele niższym od przeciętnych wynagrodzeń w gospodarce, zmuszoną korzystać ze wsparcia oferowanego przez pomoc społeczną. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi rodzina skarżącego dysponuje po opłaceniu wykazanych stałych wydatków wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że do matki skarżącego należy wykazany majątek w postaci działka budowlanej o powierzchni 0,06 ha nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem posiadają one określoną wartość sprzedażną to jednak rozporządzenia tego rodzaju czynione celem zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych czy opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłyby w podstawy egzystencji rodziny. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono więc skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.