III SA/Kr 465/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania pierwszej instancji I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. H., Kancelaria Radcy Prawnego w K [...], kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. W dniu 2 listopada 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek A. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o alimenty dla jej syna J. M. w okresie 2009/2010 i 2010/2011 oraz wypłacenie należnych świadczeń. A. M. dodała, że sprawa dotyczy okresu zasiłkowego od października 2009 r. do lutego 2011 r. Wskazała również, że na podstawie decyzji z dnia [...] 2011 r. Nr [...] jej syn pobrał ostatnie świadczenie z uwagi na ukończenie 25 lat. Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Nr [...] Burmistrz odmówił przywrócenia A. M. terminu do złożenia wniosków o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2009/2010 oraz 2010/2011 na J. M. Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, prawo do świadczeń ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Burmistrz stwierdził, że termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń na okres świadczeniowy 2009/2010 minął w dniu 30 września 2010 r. Organ I instancji wskazał, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na J. M. na okres świadczeniowy 2010/2011 wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 10 marca 2011 r. Na jego podstawie przyznano świadczenia na okres od 1 do 31 marca 2011 r. w wysokości 400 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie Burmistrza A. M. podniosła, że wbrew twierdzeniom organu I instancji nie składała wniosków o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2009/2010 oraz 2010/2011 na syna J. M., gdyż od lutego 2009 r. wstrzymano wypłatę z funduszu, ponieważ jej syn został ojcem. A. M. dodała, również, że nie wiedziała, że Trybunał Konstytucyjny zajmował się tą kwestią. Wskazała przy tym, że w dniu 27 czerwca 2011 r. Burmistrz odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1378/11 uchylił jednak postanowienia organów obu instancji. Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Burmistrza z dnia [...] 2013 r. Nr [...] i umorzyło postępowanie I instancji. Powołując się na treść art. 57 § 5 i art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Kolegium stwierdziło, że z zestawienia tych przepisów wynika, że nie można uchybić terminowi, który nie został określony datą – konkretnym dniem. Kolegium wskazało również, że zgodnie z art. 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228), prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Tym samym, zdaniem Kolegium, nie ma możliwości przywrócenia terminu, którego początek określony jest poprzez pewne zdarzenie. W związku z powyższym Kolegium uznało, że uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie było konieczne, gdyż zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Kolegium wyjaśniło, że z bezprzedmiotowością postępowania będziemy mieli do czynienia, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego i w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie można było wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty w skutek braku przepisu określającego termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. M. wniosła o jego uchylenie, gdyż nie zgadza się z decyzją o uchyleniu postanowienia Burmistrza i umorzeniu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała swoje starania o uzyskanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna J. M. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że pismo z dnia 2 listopada 2012 r. dotyczyło nie tylko wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o alimenty, ale również zawierało wniosek o wypłatę tych świadczeń, co zdaniem pełnomocnika, mogłoby skutkować albo przyznaniem albo odmową przyznania świadczenia, pomimo tego, że wnioski wpłynęły po okresach zasiłkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga w niniejszej sprawie nie jest uzasadniona. Pismem z dnia 2 listopada 2012 r. A. M. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o alimenty dla jej syna J. M. w okresie 2009/2010 i 2010/2011 oraz wypłacenie należnych świadczeń. Kwestię przywrócenia terminu do złożenia wniosku o alimenty regulują, zgodnie z dyspozycją art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej K.p.a.), a w szczególności art. 58 § 1 i § 2 tej ustawy: "Art. 58. § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." Z treści cytowanego przepisu wynika, że aby postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu mogło być wszczęte konieczne jest ustalenie, że strona faktycznie uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności. W przypadku bowiem stwierdzenia, że strona nie uchybiła terminowi postępowanie w przedmiocie jego przywrócenia jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.): "Art. 18. 1. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu." Stosownie natomiast do treści art. 2 pkt 8 tej ustawy: "Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 8) okresie świadczeniowym - oznacza to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego;" Z treści cytowanych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika zatem, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się jedynie na przyszłość począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął stosowny wniosek. Przepisy te nie przewidują więc możliwości przyznania stronie zaległych alimentów za poprzednie okresy świadczeniowe. Należy zatem stwierdzić, że organ II instancji prawidłowo postąpił uchylając postanowienie organu I instancji i umarzając postępowanie I instancji. A. M. domagała się przywrócenia terminu do złożenia wniosków o alimenty w okresie 2009/2010 i 2010/2011. Jak to już zostało wyżej wykazane, żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości wypłaty zaległych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a zatem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę takich świadczeń jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Jeżeli natomiast chodzi o wniosek o wypłatę należnych świadczeń to nie mógł on być rozpatrzony przed prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie § 15 pkt 1 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).