III SA/Kr 467/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2015 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] 2007 r. nr [...] o rejestracji pojazdu marki Subaru Impreza nr VIN: [...], nr rejestracyjny [...], wydaną E. S. noszącej obecnie nazwisko Ł., oraz odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ I instancji podał, że do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu E. S. dołączyła m.in. umowę sprzedaży z dnia 1 kwietnia 2007 r. zawartą pomiędzy E. S. a H. P. Jak wynika jednak ze sprzeciwu Prokuratora Rejonowego z dnia 2 lipca 2014 r. nr [...] powyższa umowa kupna została sfałszowana, poprzez podrobienie podpisu H. P. W związku zatem z nowymi okolicznościami, które wyszły na jaw, a nie były znane w dniu wydania decyzji organ I instancji uchylił decyzję o zarejestrowaniu pojazdu oraz odmówił jego rejestracji. Od powyższej decyzji E. Ł. złożyła odwołanie. Strona podniosła, iż przedmiotowy pojazd nabyła na giełdzie w G w dobrej wierze, przeznaczając na ten cel oszczędności życia. Samochód potrzebny jest odwołującej do prowadzenia działalności gospodarczej i codziennego odwożenia dzieci do szkoły. Odwołująca podniosła, że nie jest winna zaistniałej sytuacji. Jest ofiarą oszustwa i prosi o pomoc w znalezieniu wyjścia z niekorzystanej dla niej sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania E. Ł. decyzją z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty stwierdzając, że prawo własności pojazdu musi być udokumentowane zgodnie ze stanem rzeczywistym przez wnioskodawcę ubiegającego się o zarejestrowanie pojazdu. Umowa sprzedaży tylko wtedy stanowi dowód przeniesienia własności pojazdu, gdy sprzedaży dokonuje właściciel. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów odwołującej się, gdyż umowa sprzedaży samochodu z dnia 01.04.2007 r. nie potwierdza przeniesienia prawa własności, z uwagi na to, że sprzedawcą nie była osoba, której przysługiwało prawo własności. Ponadto przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Oba te dokumenty muszą być prawdziwe zarówno w znaczeniu formalnej autentyczności jak i zgodne ze stanem faktycznym, a w niniejszej sprawie brak spełnienia tego wymogu. Podkreślono także, że w postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracyjne nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron zawieranej umowy przenoszącej własność pojazdu, gdyż okoliczność ta, podobnie jak ustalenie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 kodeksu postępowania cywilnego) należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. Ł. wniosła skargę wnosząc o "zmianę postanowienia poprzez ustalenie, że E. S. jest uprawniona do rejestracji jako właściciel pojazdu marki Subaru Impreza nr rejestracyjny [...], nr VIN [...]", ewentualnie o uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na to, że złożyła wniosek o zasiedzenie prawa do pojazdu marki Subaru Impreza, nr VIN [...], nr rejestracyjny [...]. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, albowiem sporny pojazd nabyła w dobrej wierze i w związku z tym złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o nabycie prawa własności pojazdu przez zasiedzenie, a nadto dotychczasowe nakłady poniesione przez nią na ten pojazd przekraczają jego wartość. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności będące podstawą do zawieszenia postępowania. W szczególności złożenie wniosku do Sądu Rejonowego o potwierdzenie nabycia prawa własności do przedmiotowego pojazdu nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 02.06.2015 r. wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. skarżąca ponownie wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na to, że zmarł H. P. będący stroną postępowania cywilnego prowadzonego do sygn. akt [...] Sądu Rejonowego i zaszła konieczność ustalenia kręgu jego spadkobierców. Sąd stwierdza, że zgodnie z treścią znajdującego się w aktach administracyjnych wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt [...], [...] - za winnego popełnienia 66 czynów podrobienia podpisu H. P. na umowach kupna sprzedaży 66 pojazdów w celu użycia dokumentu za autentyczny, w tym na umowie kupna sprzedaży przedmiotowego pojazdu marki Subaru Impreza, uznano T. P., syna H. (k. 12 – 16). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie rozważań Sąd podkreśla, że powyżej ustalony stan faktyczny sprawy jest niesporny. Sporne między stronami jest to, czy organ do rejestracji pojazdu posiadał w chwili rejestracji dokumenty mogące być uznane za autentyczne, a jeśli nie, to czy ma obowiązek odmowy rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania – jak twierdzą to organy administracyjne obu instancji, czy też organ ma prawo do badania dobrej wiary nabywcy przy zawieraniu umowy kupna sprzedaży i uznając tę dobrą wiarę ma prawo pozostawić dokonaną przed wznowieniem postępowania rejestrację pojazdu – jak chce tego skarżąca. Sąd zwraca uwagę, że podstawę prawną rejestracji pojazdu stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), która stanowi: "Art. 71. 1. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego (...) jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe." "Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;" "Art. 76. 1. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia: 1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej: a) warunki i tryb rejestracji pojazdów (...)". W oparciu o delegację ustawową z art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy wydano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (na dzień rejestracji 11.06.2007: Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm., na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2014 r., poz. 1522 z późn. zm.), które stanowi: "§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia określają: 1) warunki i tryb rejestracji pojazdów, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy, zwanych dalej "pojazdami", (...). § 2. 1. W celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu, (...). § 4. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. 2. W przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu." Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym, dowód rejestracyjny nie stanowi dowodu własności pojazdu, ale jedynie stanowi dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu danego pojazdu. Dowodem własności pojazdu jest natomiast umowa przenosząca własność tak jak np. umowa sprzedaży lub faktura VAT stwierdzająca zawarcie umowy kupna – sprzedaży, przy czym – co należy podkreślić - umowę przenoszącą własność może skutecznie zawrzeć tylko ta osoba, której własność tego pojazdu służy. Z akt wynika, że umowa kupna sprzedaży z dnia 1 kwietnia 2007 r. zawarta pomiędzy E. S. a H. P. została sfałszowana, poprzez podrobienie podpisu H. P., a zatem osoba dokonująca sprzedaży tego pojazdu (skazany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt [...], [...] T. P., syn H.) nie była właścicielem pojazdu, a zatem umowa taka nie mogła wywrzeć skutków prawnych. Tym samym skarżąca E. Ł., nosząca w chwili zawierania umowy nazwisko S., nigdy nie nabyła przedmiotowego pojazdu, gdyż nie zakupiła go od osoby będącej właścicielem samochodu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, niewątpliwym jest fakt, że skarżąca nie przedstawiła do rejestracji dowodu własności pojazdu, bowiem nie przedłożył dokumentu, o jakim mowa w cytowanym § 4 wskazanego wyżej rozporządzenia. Okoliczność - która wyszła na jaw kilka lat później, już po zarejestrowaniu pojazdu, że osoba skazana wyrokiem podrobiła podpis właściciela pojazdu celem uznania dokumentu za autentyczny, powoduje to, że decyzja ostateczna o rejestracji pojazdu oparta na nieważnej umowie nabycia może zostać wzruszona – zweryfikowana w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa), który to przepis stanowi: "Art. 145. § 1. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, (...)" Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w chwili rejestracji pojazdu E. Ł. nosząca wówczas nazwisko S., na której rzecz dokonano rejestracji, nie była właścicielem pojazdu, przy czym wobec przedłożenia przez nią umowy nabycia pojazdu (później stwierdzonej jako nieprawdziwej) – fakt ten nie był znany organowi rejestrującemu. Sąd zwraca uwagę, że organy administracyjne obu instancji nie zarzucają skarżącej braku dobrej wiary przy zawieraniu przez niego umowy kupna - sprzedaży z dnia 1 kwietnia 2007 r., gdyż kwestie związane z nabyciem prawa lub rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należą do postępowania administracyjnego. W tym zakresie Sąd przytacza orzecznictwo sądownictwa administracyjnego, które w pełni podziela, a w szczególności stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.12.2005 r., sygn. akt I OSK 234/05 (opubl. LEX nr 188983): "W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego"; stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.09.2004 r., sygn. akt II SA 3046/03 (opubl. LEX nr 173977): "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą także do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować"; stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.11.2001 r., sygn. akt II SA 2611/00 (opubl. LEX nr 84478): "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własności. Należy to do właściwości sądu powszechnego"; a zwłaszcza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.1998 r., sygn. akt II SA 1249/98 (opubl. LEX nr 41312): "W przypadku pochodnego nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała. Skarżący nie jest więc właścicielem pojazdu. Subiektywne jego przekonanie o prawidłowości transakcji kupna samochodu i powoływanie się na dobrą wiarę przy zakupie są bez znaczenia". Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, powołane przepisy ustaw – Prawo o ruchu drogowym i Kodeks postępowania administracyjnego, a także powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że skarżąca nie była i nadal nie jest właścicielem przedmiotowego pojazdu, albowiem nie nabyła go od osoby, która takim właścicielem była. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla ponownie, że organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalenie prawa własności samochodu, a ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego i jedynie prawomocne orzeczenie sądu cywilnego może stanowić podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, zgodnie ze wskazanym wyżej § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa – a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.