III SA/Kr 471/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 12.06.2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. i L. P. na czynność Starosty [...] z dnia [...].2006r. Znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji odnośnie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia odrzucić skargę Pismami z dnia [...] 2006r. skarżący zwrócili się do Starosty [...] o zwrot opłat za wydanie kart pojazdu, które uiszczono w kwocie po [...] zł przy rejestracji pojazdów A i B Na uzasadnienie podano, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności pobierania takich opłat z obowiązującym prawem. Z akt wynika, że opłat dokonano w chwili rejestracji pojazdów - w dniu [...] 2004r. W odpowiedzi na powyższe pisma - pismami z dnia [...] 2006r. Starosta [...] poinformował, że opłaty w kwocie [...] zł zostały pobrane wydana w oparciu o obowiązujące prawo - § 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310), a zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. (sygn. akt U 6/04, Dz.U. Nr 15, poz. 119) przepis tego Rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Podkreślono, że brak podstaw prawnych do zwrotu pobranych opłat za wydanie karty pojazdu. Skarżący skierowali ponownie do Starosty [...] pisma z dnia [...] 2006r. wnosząc o wydanie decyzji w tej sprawie. Pismami z dnia [...] 2006r. Starosta [...] stwierdził brak podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu i poinformował o możliwości złożenia na czynność organu za jego pośrednictwem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w terminie 14 dni od otrzymania niniejszego pisma. Skarżący T. P. i L. P. złożyli za pośrednictwem Starosty [...] skargę z dnia [...] 2006r. z uzasadnieniem jak w pismach do organu. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny podał, że brak jest podstaw do uznania, aby ewentualny zwrot pobranej opłaty mógł być przedmiotem postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w odpowiedzi na skargę o tyle, o ile wskazuje na brak właściwości organu administracyjnego do załatwienia sprawy, tj. do orzekania w przedmiocie zwrotu (czy odmowy zwrotu) pobranej opłaty. Należy zaznaczyć, że o ile pobranie opłaty w wysokości ustalonej cyt. wyżej Rozporządzeniem z dnia 28.07.2003r. należy do organu administracyjnego, to jednak ewentualny zwrot tej opłaty ma charakter cywilnoprawny. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości zwrotu nienależnego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej. Nie oznacza to, że strona całkowicie pozbawiona jest możliwości dochodzenia zwrotu nienależnych opłat, jednakże brak podstaw prawnych do dochodzenia tych roszczeń na drodze postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) została sformułowana zasada nakazująca zwrot opłat pobieranych niezgodnie z prawem Wspólnot, przy czym przez pojęcie opłat należy rozumieć wszelkie świadczenia pobierane przez organy państwowe jako świadczenia publicznoprawne (podatki, cła i opłaty równoważne, opłaty administracyjne itd.). Jeżeli tego rodzaju opłaty pobierane są przez podmioty państwowe wbrew prawu wspólnotowemu, to po stronie państwa istnieje obowiązek ich zwrotu, a po stronie jednostki, od której opłaty zostały pobrane - uprawnienie do otrzymania ich zwrotu. Chociaż uprawnienie powyższe i towarzyszący mu obowiązek wynikają z prawa wspólnotowego, to jednak realizacja tego odbywa się na zasadach krajowych. Takie stanowisko przytacza w artykule "Roszczenia o zwrot opłat pobranych przez państwo niezgodnie z prawem wspólnotowym" dr Nina Półtorak (Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2006 str. 11 - 23).Należy także przytoczyć pogląd Trybunału Konstytucyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04: "opłata, podobnie jak podatek, jest świadczeniem pieniężnym, ogólnym, bezzwrotnym, przymusowym: cechą charakterystyczną odróżniającą opłatę od podatku jest jednak jej odpłatność (podatek jest świadczeniem nieodpłatnym), tzn. że w zamian za opłatę podmiot ją uiszczający ma prawo żądać usługi, towaru lub działania ze strony organu publicznego. (...) Oznacza to, że wartość świadczenia administracyjnego odpowiada wysokości pobranej opłaty, co odróżnia je od podatków i innych danin publicznych. Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Jeżeli opłata pobierana jest w wysokości usługi - może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem pobieranym w wysokości znacznie wyższej niż wartość faktycznie świadczonej usługi - nabywa cechy podatku". Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - opłata za wydanie karty pojazdu, w części wynikającej z jej podwyższenia (ponad rzeczywiste koszty świadczonej usługi) stanowi rodzaj daniny publicznej. Skoro zwrot wszelkich nienależnych świadczeń, w tym także nienależnych danin publicznych następuje w trybie postępowania cywilnego, uprawnionym do orzekania w przedmiocie ewentualnych roszczeń co do zwrotu podwyższonej, a nienależnej opłaty jest sąd powszechny. Należy - zdaniem Sądu - mieć na względzie treść art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, co oznacza domniemanie drogi sądownictwa powszechnego. Tym samym regułą jest rozstrzyganie spraw przez sądy powszechne, a to między innymi przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni regulacji dotyczących kognicji sądownictwa administracyjnego w sprawach dotyczących orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, choćby takie świadczenie wynikało z decyzji administracyjnej lub pozostawało w związku z taką decyzją, jak w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu - uznając, że organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, to tym samym temu organowi administracyjnemu nie można zarzucić bezczynności w przypadku braku działania w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że podobne stanowisko, choć dotyczące innego stanu faktycznego i innej problematyki zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 06.07.2004r. OSK 547/04 ONSAiWSA 2004/3/51: "W sytuacji, gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy wskazany przez stronę organ (...), właściwe jest orzeczenie przez sąd administracyjny o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej (... - obecnie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270)". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie orzekania odnośnie ewentualnego zwrotu pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu uznał skargę na czynność organu odmawiającą wydania decyzji w tej sprawie za niedopuszczalną. Mając powyższe na względzie - na mocy art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.p.s.a.) - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 w związku z art. 58 § 3 Sąd orzekł - jak w sentencji.