III SA/Kr 472/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 stycznia 2024 r., nr SKO.EA/418/128/2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. J. P. zarzuciła brak doręczenia jej upomnienia i tytułu egzekucyjnego przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnych w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 czerwca 2023 r. obejmującego należności z tytułu zwrotu dotacji w kwocie 383055 PLN wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Zobowiązana podniosła, że oba te dokumenty doręczono pracownikowi innego przedsiębiorstwa (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), który nie był upoważniony do odbioru jej korespondencji osobistej i nie przekazał jej stosownej informacji. Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2023 r., znak: FK-01.4.3222.306.2023, wydanym na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił wniesione zarzuty, wskazując przy tym - w świetle art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 39 k.p.a. oraz art. 133 § 2[1] i § 2[2] k.p.c. - że upomnienie doręczono zobowiązanej w dniu 11 maja 2023 r. na adres do doręczeń figurujący w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, tj. ul. [...], [...] K. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że doręczenie upomnienia pracownikowi przedszkola było nieskuteczne, a w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mają zastosowania przepisy procedury cywilnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 3 stycznia 2024 r., znak: SKO.EA/418/128/2023, wydanym na podstawie art. 18, art. 15 § 1, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że pisma kierowane do przedsiębiorców doręcza się na adres ujawniony w rejestrze, chyba że przedsiębiorca wskazał inny adres do doręczeń. Zobowiązana nie kwestionuje samego adresu, lecz brak upoważnienia osoby, która odebrała upomnienie. Tymczasem listonosz zaznaczył na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że S. C. jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, natomiast ze strony internetowej firmy zobowiązanej (https://[....]) wynika, że jest to pracownik firmy zobowiązanej (dietetyk). Skoro korespondencja została skierowana na adres przedsiębiorcy i odebrał ją pracownik przedsiębiorcy, to brak jest Strona 1 z 4 Sygn. akt III SA/Kr 472/24 podstaw do kwestionowania doręczenia. Należy domniemywać, że gdyby pracownik nie miał umocowania do odbioru korespondencji, to by jej nie odebrał, tym bardziej że z akt sprawy wynika, że wszelka korespondencja kierowana do zobowiązanej jest odbierana właśnie przez tego pracownika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązana wniosła o uchylenie obu postanowień i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a., art. 43 i art. 44 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że doszło do prawidłowego doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego, a następnie przyjęcie fikcji ich doręczenia, podczas gdy doręczenia były niezgodne z przepisami k.p.a. i jako takie nie mogą wywoływać jakichkolwiek skutków prawnych. Zobowiązana podniosła, że organy zaniechały przesłuchania w charakterze świadka pracownika, co do którego z żadnego dokumentu nie wynika umocowanie do odbioru korespondencji, a który nie przekazał jej korespondencji. Zobowiązana jednocześnie podkreśliła, że nie można skutecznie doręczyć pisma adresowanego do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w lokalu siedziby firmy do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism (sygn. akt l SA/Gd 1114/97), a doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu jej pracy powinno nastąpić do rąk adresata (sygn. akt II OSK 645/17). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, toteż Sąd ją oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Strona 2 z 4 Sygn. akt lII SA/Kr 472/24 Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism (art. 45 k.p.a.). Stroną kontrolowanego postępowania jest przedsiębiorca ewidencjonowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (J. P. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "J."), wobec którego egzekwowany jest - mający źródło w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 3 marca 2023 r., znak: SZ-09.3153.4.2022 - obowiązek zwrotu dotacji celowych na dzieci objęte opieką niepublicznego żłobka za lata 2018-2020. Z akt administracyjnych wynika, że zarówno upomnienie (k. 45 a.a.), jak i tytuł wykonawczy (k. 26 a.a.) zaadresowano "J. P., ul. [...], [...] K." i bez awizacji doręczono (odpowiednio: 11 maja 2023 r. i 5 lipca 2023 r.) S. C. oznaczonej jako "osoba uprawniona do odbioru". Według CEIDG od 13 września 2022 r. "adresem do doręczeń" był "ul. [...], [...] K.", zaś od 3 października 2022 r. "stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej" był "ul. [...], [...] K.". Sąd ani nie podziela poglądu zobowiązanej, jakoby nie można było skutecznie doręczyć pisma adresowanego do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w lokalu siedziby firmy do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism, ani nie widzi podstaw do czynienia organom zarzutu z tego, że nie przesłuchały w charakterze świadka osoby, której przesyłkę doręczono. Doręczenie przesyłki może nastąpić w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej traktowanym jako miejsce pracy przedsiębiorcy, przy czym dopuszcza się wówczas możliwość doręczenia decyzji do rąk osoby upoważnionej. Gdyby bowiem przyjąć, że w siedzibie firmy należącej do osoby fizycznej - jej miejscu pracy - doręczenia zgodnie z art. 42 k.p.a. można dokonywać wyłącznie do rąk adresata, to nie Strona 3 z 4 Sygn. akt III SA/Kr 472/24 byłby rzadkim przypadkiem stan braku możliwości doręczenia pisma w ogóle. Przez osobę upoważnioną należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej, która jest jednocześnie miejscem jej pracy (zob. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3491/21). Sytuację, gdy korespondencja doręczana jest osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, w miejscu, które jest miejscem jej pracy, należy wyraźnie odróżnić od sytuacji, w której doręczenia dokonuje się osobie fizycznej, która jest np. pracownikiem zakładu. W tym ostatnim przypadku, co do zasady, osoba upoważniona przez pracodawcę do odbioru pism nie jest uprawniona do odebrania korespondencji przeznaczonej dla pracownika. Pozycja przedsiębiorcy (którego pracownik odbiera korespondencję) i pozycja pracownika (którego korespondencję miałby odbierać współpracownik) jawią się bowiem jako diametralnie różne (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2663/17). Skutek powyższej wykładni jest zbliżony z przyjęciem, ze osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jest jednostką organizacyjną i należy wobec niej stosować zasady doręczeń określone w art. 45 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 1009/95). Niezależnie jednak od tego, czy dojdzie się do wniosku, że doręczenie nastąpiło na podstawie art. 42 § 1 k.p.a. (osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres siedziby prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa), czy też na podstawie art. 45 k.p.a. (jednostce organizacyjnej), osoba odbierająca przesyłkę musi być w obu przypadkach upoważniona do takiego działania (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09). Rzeczą przedsiębiorcy jest takie ułożenie funkcjonowania jego przedsiębiorstwa, aby nie mogło dojść do tego, by istotne dla jego funkcjonowania dokumenty, nie były mu niezwłocznie przedstawione, natomiast gołosłownego zaprzeczenia przed organami i Sądem temu, że pracownik w miejscu wykonywania działalności był upoważniony do odbioru korespondencji, nie sposób uznać za wzruszenie domniemania, że takie upoważnienie mu przysługiwało, zwłaszcza gdy pracownik ten w okresie dwóch miesięcy odebrał dwie przesyłki. Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił.