III SA/Kr 474/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności skargę oddala W dniu 29 kwietnia 2011 r. skarżący H. S. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie na 2011 r. jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęcej - PZ) i płatności do samic z gatunku bydło domowe (PK). Powyższy wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru następujących działek rolnych: A o pow. 0,23 ha, B - 0,70 ha, B1 - 0,23 ha, B2 – 0,47 ha, C - 0,36 ha, D - 0,80 ha, D1 - 0,35 ha, D2 - 0,35 ha, D3 - 0,10 ha, E - 0,54 ha, G/G1 - 0,44 ha, F/F1 - 0,69 ha, H - 0,69 ha, H1 – 0,49 ha, H2 - 0,10 ha, I -1,03 ha. W/w działki rolne były położone na działkach ewidencyjnych nr [...] (E, F, F1), [...] (H, H2, H1), [...] (A, B, B1), [...] (C, D, D1, D2, D3), [...] (l), [...] (G), położonych w powiecie b, gminie D, obrębie S ([...]), D ([...]) i Ł (pozostałe). Skarżący łącznie zadeklarował do płatności JPO obszar o pow. 5,48 ha, do płatności UPO 2,75 i 2,16 ha do płatności PZ oraz 1 sztukę bydła do płatności PK. W dniu 27 lipca 2011 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki zostały umieszczone w protokole nr [...]. Na jej podstawie stwierdzono zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności wobec powierzchni faktycznie do nich uprawnionej (nieprawidłowości oznaczone w protokole z kontroli kodami DR13+). Dotyczyło to obszaru zadeklarowanego jako działka C (stwierdzono 0,10 ha), E (0,48 ha), H (0,47 ha), H1 (0,25 ha). W przypadku działki rolnej l stwierdzono zaniedbanie w zakresie dobrej kultury rolnej (zaniechania w prowadzeniu prawidłowej działalności rolniczej) - DR14 i DR18. W przypadku części działek stwierdzono zaniżenie powierzchni uprawnionej do płatności (DR13). Dotyczyło to działek rolnych: H2 (stwierdzono 0,22 ha), D3 (0,16 ha), D2 (0,56 ha), D (1,14 ha). Odnośnie działki rolnej l kontrolujący stwierdzili ponadto brak terminowego jej wykoszenia (N.04.1). W piśmie z dnia 20 października 2011 r. skarżący zakwestionował wyniki w/w kontroli. Stwierdził, że obszar działki ewid. nr [...] został zbronowany wiosną 2011 r. i przygotowany do wykoszenia, które również wykonano i to przed dniem 31 lipca 2011 r. Skarżący załączył do swojego pisma oświadczenie świadków S. K. i S. S. o wykonaniu ww. koszenia i pracy strony na wspomnianej działce. Odpowiadając na ww. pismo organ, poinformował skarżącego, że jego zastrzeżenia zostały uznane za niezasadne. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2012 r., nr [...] odmówiono skarżącemu przyznania płatności JPO i UPO oraz PZ za 2011 r. oraz przyznano płatności PK do zadeklarowanych zwierząt. Przyczyną rozstrzygnięcia odnośnie płatności JPO, UPO oraz PZ było ustalenie, że powierzchnia uprawniona do w/w płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą zadeklarowano do tych płatności. Powierzchnia stwierdzona (tj. uprawniona do płatności) wyniosła wg organu l instancji 4,25 ha w przypadku płatności JPO. Ponieważ zawyżenie wyniosło ponad 20% płatności JPO zostały stronie odmówione, a konsekwencją tego było również odmówienie płatności UPO i PZ za 2011 r. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że kwestionując wyniki kontroli dot. działki ewid. nr [...] przedłożył oświadczenia świadków wskazujące na jej użytkowanie rolnicze. W/w działka została zadeklarowana przez stronę po raz pierwszy w 2011 r., natomiast w latach wcześniejszych użytkował ją S. S. Strona stwierdziła również, że zapisy protokołu z kontroli dotyczące zaniechania koszenia na ww. działce nie mogą być uznane za zasadne w sytuacji, w której sama kontrola została wykonana jeszcze przed terminem przeznaczonym na to koszenie. Decyzją z dnia 28 lutego 2012 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w całości podzielono stanowisko organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w sprawie nie pozwoliły na przyjęcie, że w przypadku zakwestionowanych obszarów były to tereny faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Deklarując powierzchnię do płatności na ww. działkach rolnych skarżący nie uwzględnił terenów, które nie są uprawnione do zadeklarowanych płatności, przeszacował powierzchnię rzeczywiście użytkowane rolniczo, bądź zadeklarował do płatności tereny znajdujące się poza działkami ewidencyjnymi wymienionymi we wniosku. Odnośnie działki I stwierdzono, że na dzień wykonania kontroli działka ta nie była wykoszona, a jej stan wskazywał na praktyczne zaprzestanie jej użytkowania rolniczego w 2011 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a także na niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, - art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 89 § 1 i 2 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy oraz dowodu z przesłuchania świadków S. K. oraz S. S., pomimo, że przedmiotem tego dowodu są okoliczności istotne dla sprawy, a po stronie organu istnieje obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 85 § 1K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin działki nr [...] położonej w S pomimo wniosku skarżącego o jego dokonanie, co przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy oraz czyniło zadość obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji czy fakt skoszenia przez skarżącego działki nr [...] położonej w S organ uznał za udowodniony, a jeżeli tak to na jakich w tym zakresie oparł się dowodach, nadto organ nie wskazał czy uwzględnił przy ocenie tejże okoliczności oświadczenia świadków, czy też tymże oświadczeniom odmówił mocy dowodowej, jeżeli tak to z jakiej przyczyny; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez przyjęcie, że działka nr [...] położona w S nie była utrzymywana zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności, pomimo jej skoszenia do dnia 31 lipca 2011 r., - § 1 oraz § 4rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 39, poz. 211 ze zm.) poprzez przyjęcie, że minimalne normy wskazane w tychże przepisach zostały naruszone, pomimo iż okrywa roślinna działki nr [...] położonej w S została skoszona do 31 lipca 2011 r., zaś występujące do tego dnia nieliczne zakrzaczenia nie wpływały na tym gruncie produkcję rolną; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu, że w przypadku działki rolnej nr [...] położonej w S skarżący dopuścił się zaniedbań w prowadzeniu prawidłowej działalności rolniczej, w tym w zakresie dobrej kultury rolnej pomimo, iż zachował minimalne normy w działalności rolniczej w stosunku do działki nr [...] poprzez jej wykoszenie dokonane do dnia 31 lipca 2011r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dokonane przez organy orzekające ustalenia faktyczne, których wynikiem jest stan prawny przyjęty przez organy za podstawę kwestionowanych przez skarżącego rozstrzygnięć. Zarzuty podniesione w skardze dotyczą w szczególności ustaleń poczynionych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odniesieniu do płatności JPO, UPO i PZ. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 ust.2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej (...) organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powołany art. 3 w/w ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te osłabiają zatem pozycję procesową stron postępowania. W badanej sprawie wnioski skarżącego dotyczyły płatności bezpośredniej (jednolitej płatności obszarowej, dalej - JPO, uzupełniającej płatności obszarowej, dalej - UPO, płatności zwierzęcej, dalej - PZ i ) i płatności do samic z gatunku bydło domowe (PK). Rozważania Sądu skupią się na kwestii odmowy płatności JPO, UPO i PZ albowiem płatności PK zostały skarżącemu w pełni przyznane – organ nie stwierdził żadnych nieprawidłowości, a skarżący nie kwestionował rozstrzygnięcia w tym zakresie. Przeprowadzona kontrola w lipcu 2011 r. w gospodarstwie skarżącego miała na celu zbadanie i ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących wszystkich form płatności, o które ubiegał się skarżący. Podczas kontroli wykorzystano metodę teledetekcji, czyli metodę FOTO, by zweryfikować zgodność danych przedstawionych przez skarżącego we wniosku ze stanem faktycznym. W wyniku kontroli stwierdzono zawyżenia powierzchni uprawnionych do płatności JPO, UPO i PZ. Organy szczegółowo wskazały jakie były różnice między powierzchnią uprawnioną, a powierzchnią pierwotnie zadeklarowaną. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności JPO stwierdzono w przypadku działki rolnej C (pow. deklarowana 0,36 ha, położona na działce ewid. Nr [...]), E (0,54 ha - dz. [...] i [...]), H (0,69 ha – [...]) oraz l (1.03 ha – [...]). Zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do płatności UPO stwierdzono na działce rolnej H1 (0,49 ha – [...]). Zawyżenia powierzchni wskazanej przez stronę do płatności PZ stwierdzono na działce rolnej l (1,03 ha – [...]), E (0,54 ha – [...] i [...]).Wynikało to z wykrycia na kontrolowanym terenie zakrzaczeń i zachwaszczeń (cała działka l, zachodni kraniec działki H/H1, niewielkie fragmenty na granicach działki E), przedeklarowania działki H1 kosztem działki H2, nadto zabudowania dzieliły działkę C na 2 części. Sąd w pełni podziela stanowisko organów odnośnie działki I, na której stwierdzono trawy, zakrzaczenia i młode drzewka. Biorąc pod uwagę widoczny na zdjęciach stan traw (ich wysokość, zróżnicowanie, wymieszanie) uprawniony był wniosek o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej przynajmniej w 2011 r. z zastosowanie kodu DR 14 i DR18. Odnosząc się do argumentów skarżącego, że ww. działka została skoszona do dnia 31 lipca 2011 r., (co mogą potwierdzić także świadkowie) co przesądza z kolei zdaniem skarżącego, że działka I była utrzymywana zgodnie z normami, Sąd stwierdza, że wymogi dobrej kultury rolnej powinny być stosowane przez starającego się o płatności przez cały rok, za który ubiegano się o płatności. Obowiązek taki wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164). Ponadto § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm jednoznacznie wskazuje, że grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami. Zatem sam fakt wykoszenia działki po dniu kontroli, a do dnia 31 lipca 2011 r. nie zmienia faktu, że przedmiotowa działka nie była systematycznie użytkowana rolniczo. Zatem wobec faktu ustalenia przez organy prawidłowego stanu faktycznego na podstawie wyników kontroli na miejscu, zbędnym było uwzględnienie dowodów z zeznań świadków, tym bardziej, że organy nie kwestionowały, faktu skoszenia działki do dnia 31 lipca 2011 r. Zgodnie z treścią art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz. U. WE L 316 z 2.12.2009, str. 65 ze zm.) jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym, a obszarem faktycznie uprawnionym do płatności przekracza 20%, to za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Taka sytuacja miała miejsce w badanej sprawie. Konsekwencje takiej sytuacji w przypadku płatności UPO i PZ reguluje art. 7 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z jego brzmieniem, w przypadku odmowy płatności JPO odmawia się również przyznania płatności uzupełniających (bez względu na wielkość ewentualnych nieprawidłowości w ich przypadku). Płatności PK zostały stronie przyznane w całości. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały oparte na zebranym w sposób wystarczający, całościowo ocenionym poprawnie stanie faktycznym, znajdującym potwierdzenie w materiale w postaci zdjęć lotniczych i dołączonym do akt materiale fotograficznym. Zaskarżona decyzja odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 107 kpa. Organ wskazał wszystkie okoliczności faktyczne decydujące o konieczności zastosowania art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/09. Organ szczegółowo przedstawił i omówił przebieg postępowania w sprawie, powołując się na przepisy prawa decydujące o rodzaju podejmowanych w toku postępowania czynności. Dokonał wyboru podstawy rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy. Ustosunkował się do twierdzeń skarżącego zgłaszanych w toku postępowania i prawidłowo ocenił dokumenty złożone przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia przepisów postępowania, czy też przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.