III SA/Kr 476/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go z wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych), II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczył, że nie zatrudnia ani pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Uwidocznił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określił, że w skład jego majątku wchodzi współwłasność 100 metrowego domu położony w C. zajmowanego przez pozostałych współwłaścicieli oraz nieruchomości rolnej o areale. 3,28 ha którą to powierzchnię skarżący jednak kwestionuje. Nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podobnie żona. Szacując wysokość stałych miesięcznych dochodów swego gospodarstwa domowego skarżący podał, że otrzymuje 1795, 31 zł renty a zona 719,17 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania podniósł, że czynszu płaci 400,63 zł, za prąd 73,83 zł, za gaz 59,91 zł. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na lekarstwa oraz podatek od nieruchomości. Do wniosku dołączył zaświadczenie Prezydenta Miasta, że nie figuruje z żoną w ewidencji podatku od nieruchomości i podatku rolnego w Gminie, kopię odcinka ze energię elektryczną na 73,83 zł oraz kopie odcinków z bieżącego miesiąca swej renty na 1795,31 zł oraz emerytury żony na 719,17 zł, zawiadomienie o zmianie wysokości opłat za mieszkanie z którego wynika powinność ich opłacania w kwocie 400,63 zł. Nadto zaświadczeń lekarskich w których stwierdzono schorzenia i dolegliwości na które cierpi małżonka skarżącego uniemożliwiające jej samodzielną egzystencję oraz to, że opiekę nad nią sprawuje z tej przyczyny skarżący. Wreszcie fakturę z apteki na 66,93 zł i kopię nakazu płatniczego ustalającego łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2008 r. w kwocie 92 zł płatnej w czterech ratach po 23 zł. Z przedłożonych przez skarżącego wcześniej kopii rachunków z aptek wynikają wydatki od 11 do 175 zł za lekarstwa. Ponieważ sprawa z obecnej skargi nie jest pierwszą jaką skarżący poddał pod osąd tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego więc okolicznością znaną z urzędu pozostaje, iż mieszkanie w którym skarżący zamieszkuje w K. z małżonką zajmowane jest na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa. Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 § 1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 § 3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Przedstawiona konstrukcja prawna nie oznacza przy tym dowolności działania a jedynie, przyznaje kompetencję do dokonania wyboru po ustaleniu stanu faktycznego, jego ocenie oraz na skutek uznania celowości takiego a nie innego, konkretnego rozstrzygnięcia (por. orz. SN z 12 kwietnia 1937 r., C.III. 1438/36, Zb.Urz. 1938, poz. 95 oraz orz. SN z 6 listopada 1953 r., I C 1427/53, OSN 1954, nr 2, poz. 52). Skarżący złożył wymagane oświadczenia o jakich mowa w art. 246 § 3 ppsa i art. 252 ppsa. Oświadczenia te zasługują wiarę albowiem skarżący w sposób rzeczowy potrafił przedstawić swoje racje, przedkładając na ich poparcie kopie odpowiednich dokumentów źródłowych - które stanowią obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Konfrontacja treści przedłożonych kopii dowodów źródłowych z oświadczeniem skarżącego zwartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy świadczy, że twierdzenia skarżącego stanowią rzeczową relację jego sytuacji. Wiarygodność oświadczeń skarżącego nie oznacza jednak automatycznie zasadności wniosku. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem iż ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, że możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). W przypadku skarżącego trudno mówić o takiej sytuacji skoro małżonkowie mają stałe źródło dochodu których łączna miesięczna wysokość netto nie odbiega od przeciętnych zarobków pracowników. Nadto posiada pewien majątek w postaci udziału w nieruchomości. Sytuacja taka nie przekreśla jednak starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd a co za tem idzie także referendarz nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika (art. 245 § 3 ppsa) po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że po odjęciu stałych miesięcznych obciążeń do swobodnego rozporządzenia małżonków pozostaje na dwie osoby kwota około 1700 zł. Wynika to bowiem z prostych operacji arytmetycznych przeprowadzonych w oparciu o przedstawione w dokumentach źródłowych wydatki. Środki na takim poziomie pozwalają na czynienie pewnych oszczędności. Przyjmowana optyka ulega jednak zachwianiu gdy uwzględni się, że schorzenia i dolegliwości na które cierpi małżonka skarżącego uniemożliwiające jej samodzielną egzystencję oraz to, że opiekę nad nią sprawuje z tej przyczyny skarżący. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że taka sytuacja pociąga za sobą określone koszty, które niekoniecznie muszą znajdować odzwierciedlenie w przedstawianych kopiach rachunków za lekarstwa (np. lepsze wyżywienie etc.). Takiej optyki nie zmienia przy tym fakt posiadania przezeń ujawnionego majątku. Mimo bowiem tego, że posiada on określoną wartość sprzedażną i podkładową w konkretnych warunkach tej sprawy są one li tylko potencjalne. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że nieruchomość w której skarżący posiada udział nie jest wolna lecz zamieszkują na niej osoby drugie (współwłaściciele). Siłą faktu traci ona swoją atrakcyjność a przez to ograniczeniu ulega grono potencjalnych nabywców. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że skarżącemu należy się pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zastanowić się jednak należy co będzie dla strony korzystniejsze. Zwolnienie z kosztów sądowych czy może ustanowienie adwokata. Na pierwszy rzut oka wydaje się, iż zabiegiem korzystniejszym byłoby ustanowienie adwokata z urzędu. To jednak nie do końca odpowiada prawdzie. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem to co wojewódzkie sądy administracyjne niejednokrotnie akcentują w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Mianowicie, że w ramach swojej kognicji sądy administracyjne badają czy przy wydaniu skarżonego aktu administracyjnego organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc w swej kontroli związane granicami skargi (ppsa art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ppsa). Wskazany determinant – choć dla merytorycznej oceny przesłanek zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawnie nierelewanty– to jednak siłą faktu ma znaczenie argumentu, którego nie powinno się bagatelizować bo prowadzi on do konkluzji, że wbrew pierwszemu odczuciu korzystniejszym dla strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym będzie zwolnienie wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł. W ten sposób gwarantuje się stronie faktycznie a nie tylko potencjalnie przynależne jej prawo do sądu, dozwalając także na poczynienie pewnych oszczędność. Mając więc na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § § 3 i 4 ppsa.