III SA/Kr 476/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala Zaskarżoną przez T. B. decyzją z dnia 18 marca 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. Nr [...] orzekającą o przyznaniu T. B. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności w kwocie 153,00 zł miesięcznie, począwszy od 1 sierpnia 2010r. bezterminowo. Za podstawę prawną decyzji przyjęto art. 16 ust. 3 i ust. 4 , art. 24 ust. 2a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 póz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: T. B. wniósł w dniu 09.02.2011r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączył wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenie z daty 14.01.2011r. znak [...] o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z ustaleniem, że niepełnosprawność istnieje od 1967 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23.12.2004r. oraz ze stwierdzeniem, że orzeczenie wydano na stałe. Wójt Gminy działając na podstawie art. 104, 107 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 16, 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 czerwca 2007r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 114, poz. 783) przyznał T. B. zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo w wysokości 153,00 zł, miesięcznie, począwszy od 01.08.2010r. Odwołując się od powyższej decyzji T. B. wniósł o zmianę decyzji w zakresie terminu początkowego przyznania mu zasiłku, uznając, że winien być to dzień 23.12.2004. (data ustalenia stopnia niepełnosprawności) a także o wyrównanie mu kwoty zasiłku zgodnie z tą datą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzje, podzielając stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji a w zakresie rozważań prawnych podając w pierwszej kolejności zasadę przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego określoną w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewidującą m.in., że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Odnosząc się do zarzutu odwołania o nieprawidłowym wskazaniu daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego organ przedstawił stan sprawy wskazujący na to, że T. B. w dniu 9 lutego 2011 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, przedkładając orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2011r. na mocy którego zaliczono go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i w którym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od 1967r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 grudnia 2004r. Orzeczenie wydano na stałe. Z orzeczenia tego wynika również, iż wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności T. B. złożył 19 sierpnia 2010r. W tym miejscu Kolegium wskazało, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881) - postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 4 zdanie pierwsze). Prawidłowo zatem ustalono świadczenie bezterminowo. Odnosząc się ściśle do zarzutu odwołania organ wskazał, iż zasadniczo zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast w myśl art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie T. B. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dnia 9 lutego 2011 r., a więc w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, zatem świadczenie należało przyznać, jak podkreślił organ odwoławczy, zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności a więc od sierpnia 2010r. W związku tym organ odwoławczy uznał, że niezasadnym jest zarzut skarżącego, iż zasiłek pielęgnacyjny winien zostać przyznany za wcześniejsze miesiące. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi T. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku od daty 23.12.2004r. Uzasadniając skargę, podał, że w jego ocenie należy wziąć pod uwagę okoliczność, iż we wskazanej wyżej dacie wniósł pierwszy wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności . Dalsze wnioski były z daty 08.01.2007, 26.03.2010 i 19.08.2010 r. są w ocenie skarżącego ciągłością ustalonej niepełnosprawności. Zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do tych wniosków i wydanych w następstwie ich złożenia orzeczeń. Skoro w sprawie orzeczeń nastąpiła ciągłość w ten sam sposób winien być w ocenie skarżącego potraktowany czasokres przyznania mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący podniósł również zarzut wydania decyzji na podstawie przepisów, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zauważając, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero orzeczeniem z daty 14.01.2011r. ustalił po raz pierwszy datę powstania niepełnosprawności, w związku czym w oparciu o to orzeczenie skarżący mógł się starać po raz pierwszy o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji nie można mówić o jakiejkolwiek kontynuacji poprzedniego orzeczenia. Wynika to z tego, iż uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego powstało dopiero z chwilą ustalenia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności daty istnienia niepełnosprawności. Nie zachodzi również w ocenie Kolegium sytuacja, w której w warunkach utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności orzeka się o zasiłku pielęgnacyjnym, uprzednio przyznanym. Organ zauważył, że gdyby przyjąć, jak żąda tego skarżący, iż wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności po raz pierwszy został złożony 23.12.2004r. wówczas przepis art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych (przewidujący przyznanie prawa do zasiłku od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności) nie mógłby być zastosowany, gdyż skarżący nie złożył wniosku w okresie trzech miesięcy, licząc od grudnia 2004r. i w tej sytuacji świadczenie przysługiwałoby od lutego 2010r. Kolegium zauważyło, że przepisy o świadczeniach rodzinnych w zakresie terminów złożenia wniosków o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i konsekwencji złożenia wniosków w danym terminie są spójne, a co więcej przepis art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany dopiero w dniu 01.01.2010r. w konsekwencji zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych jako następstwo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r. (P 28/07) a zatem nie może mieć zastosowania do stanów faktycznych sprzed tej zmiany, tym bardziej, że posiadane wcześniej orzeczenia nie uprawniały do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego jak wynika to z uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności. Na rozprawie w dniu 09.05.2012 r. T. B. oświadczył, że przedmiotowy wniosek w sprawie był pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Natomiast wcześniej składał wnioski o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i ustalenia daty kiedy powstała. Orzeczenia kończyły się stwierdzeniem, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności. Dopiero orzeczenie organu drugiej instancji ustaliło te datę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga T. B. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z art.23 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne, a takim świadczeniem jest również zasiłek pielęgnacyjny przyznawane są wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Tym samym, aby otrzymywać świadczenie rodzinne nie wystarczy spełniać przesłanki określone w ustawie, ale konieczne jest złożenie wniosku. Przepisy ustawy określają również od jakiej daty może być przyznane prawo do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art.24 ust.2 ustawy prawo doświadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątkiem od tej zasady jest rozwiązanie zawarte w art.24 ust.2a ustawy , zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z przepisu art.24 ust.2a, jeżeli spełnione są przesłanki w tym przepisie, zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, a nie od daty ustalenia stopnia niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w dniu 19 sierpnia 2010r. , dopiero w wyniku tego wniosku doszło do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Tym orzeczeniem jest orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2011r. . Podejmowane wcześniej starania o uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie zakończyły się pozytywnie. W takich okolicznościach pierwszy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącego w dniu 9 lutego 2011r., natomiast zasiłek pielęgnacyjny został przyznany począwszy od 1 sierpnia 2010r. W tych okolicznościach faktycznych sprawy organy prawidłowo zastosowały przepis art.24 ust.2a ustawy i przyznały zasiłek pielęgnacyjny od 1 sierpnia 2010 tj od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a nie od 1 lutego 2011r. tj od złożenia wniosku o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Organy nie mogły przyznać prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 23 grudnia 2004r., albowiem nie ma podstawy prawnej, która pozwalałaby na uwzględnienie takiego wniosku skarżącego. Mając na uwadze, że orzekające w sprawie organy dokonały w sposób prawidłowy wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie ustalenia daty początkowej przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, stąd skarga T. B. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.