III SA/Kr 477/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 17 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił w rubryce 6 formularza PPF trzy córki, dwóch synów i żonę (z którą nie utrzymuje kontaktu od dawna). Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi udział wynoszący 1/6 części domu o powierzchni użytkowej 108 m2, oraz domek campingowy w C. Nie posiada zasobów pieniężnych a przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na ok. 900 zł renty z ZUS zaznaczając, że po wymienionych odliczeniach a więc "narzuconych alimentach i innych KMS, KMP – Komornika" w kwietniu 2013 r. wpłynęło ok. 880 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że po wypadku, któremu uległ i przebytym leczeniu nowotworów jest inwalidą. Nadmienił, że wytoczono przeciwko niemu szereg różnych postępowań sądowych. Powiada, iż posiada ok. 30-40 tyś. zł długu towarzyskiego. Do wniosku dołączył kopię wezwania do zapłaty kwoty 2132,53 zł za dostarczony gaz, kopię rachunku za prąd na 28,78 zł oraz pokwitowanie wystawione przez spółkę "T" na 62,70 zł. Z uwagi na fakt, że nie jest to pierwszy wniosek jaki skarżący składa w tutejszym wojewódzkim sądzie administracyjnym więc w oparciu o akta sprawy III SA/Kr 131/12 okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że orzeczeniem z dnia 25.03.2008r. zaliczono skarżącego do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wymagających wsparcia informacyjnego psychospołecznego a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z uwagi na konflikty w rodzinne skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe (vide: opinia sądowopsychaitryczna k. 76 akt. admin.) odrębne od żony i dzieci na których wsparcie nie może liczyć (vide: opinia sądowopsychaitryczna k. 83 akt. admin.). Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot sprawy opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi z urzędu jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego i jego aktualnych możliwości płatniczych. Wiary odmówić należało twierdzeniom skarżącego, że posiada ok. 30-40 tyś. długu towarzyskiego. Na tę okoliczność nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dowodów. W oparciu o przedłożoną kopię wezwania do zapłaty zaległych rachunków za gaz uznać jednak należy, że jego zadłużenie sięga aktualnie kwoty 2132,53 zł. Ponieważ, nieścisłości te wynikają ze specyficznego sposobu wyrażania myśli przez skarżącego i jego nieporadności powodowanej stanem zdrowia więc wyciąganie z nich najdalej idących konsekwencji mogłoby być w obecnej sytuacji dla skarżącego krzywdzące. To oczywiście nie oznacza, że okoliczności te należy pomijać. Jak we wszystkim należy jednak zachować odpowiednią relację proporcjonalności. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że przy obecnym poziomie cen towarów i usług renta skarżącego w wysokości ok. 900 zł miesięcznie wystarcza z trudem na opędzenie podstawowych potrzeb. Potwierdzeniem dość niskiego poziomu stopy życiowej skarżącego jest zresztą wysokość rachunków jakie płaci za prąd oraz fakt powstania wspomnianej zaległości z tytułu niezapłaconych rachunków za gaz. Z uwagi na konflikty w rodzinne skarżący nie bardzo może liczyć na wsparcie żony i dzieci. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego nie można też czynić mu zarzutów, że nie stara się poprawić swej sytuacji własnym staraniem. Zarazem trudno wymagać od skarżącego zbycia wykazanego udziału w domu czy należącego doń domku campingowego. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że osoba z problemami zdrowotnymi powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg świadczeń i wydatków nierefundowanych w ramach tego sytemu. Wszystko to razem wzięte prowadzi zaś do logicznej konkluzji, że w obecnej sytuacji skarżący nie jest w stanie opłacić kosztów radcy prawnego z wyboru bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania i stąd należało udzielić mu w takim zakresie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze orzeczono więc jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.