III SA/Kr 483/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie: WSA Halina Jakubiec spr. WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. WYROKU Z DNIA 04 WRZEŚNIA 2007 R. Decyzją wydaną w dniu [...].02.2007 r. (sygn. [...]) Starosta Powiatu W. na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie ostatecznej decyzji wydanej przez Starostę Powiatu W. z dnia [...].09.2000 (znak [...]) przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].09.2000 r. z uwagi na jej bezprzedmiotowość. Uzasadnieniem decyzji był dotychczasowy brak pozbawienia bytu prawnego decyzji Starosty W. przyznającej skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego w sytuacji gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. przyznał mu rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...].09.2000 r. pomimo iż, przepis art. 37 n ust. 1 obowiązującej w dacie przyznania renty ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowił, że prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 37 ł. W tej sytuacji organ uznał, iż zgodnie z przywołanym wyżej art. 162 § 1 pkt 1 kpa stwierdzenie wygaśnięcia leży w interesie społecznym gdyż należy eliminować z obrotu prawnego decyzje niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Postanowieniem wydanym w dniu [...].04.2007 r. Starosta W. na podstawie art. 113 § 1 kpa ([...]) z urzędu sprostował błąd pisarski w powołanej wyżej decyzji z dnia [...].02.2007 r., który polegał na tym, że na pierwszej stronie decyzji oraz w uzasadnieniu decyzji wystąpił błąd pisarski literowy w nazwisku strony będącej adresatem decyzji gdyż zamiast nazwiska "P[...]" powinno być "P[...]". Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych i zasadniczo niespornego : W pierwszym rzędzie należy wskazać na sekwencję wydarzeń, które zapoczątkowane zostały wydaniem przez Starostę W. w dniu [...].09.2000 r. decyzji (nr [...]) o uznaniu Z. P. za osobę bezrobotną. Decyzją Starosty W., również z dnia [...].09.2000 r. (nr [...]) orzeczono o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego z uwagi na nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzja Starosty o przyznaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego skarżącemu (nr [...]) została wydana w dniu [...].09.2000 r. Wobec uzyskania przez Starostę W. informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., iż Z. P. nabył od dnia [...].09.2000 r. rentę z tytułu niezdolności do pracy Starosta wydał kolejną decyzję w dniu [...].09.2001 r. ([...]), w której orzekł ponownie o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego z uwagi tej, iż na podstawie art. 6 pkt 6 b, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu status osoby bezrobotnej nie przysługuje jeśli nabyła ona prawo do renty. Wobec wstrzymania z dniem [...].10.2003 r. wypłaty renty Skarżący zwrócił się pismem z dnia [...].02.2004 r. do Powiatowego Urzędu Pracy o ponowne wypłacanie mu zasiłku przedemerytalnego. Decyzją wydaną w dniu [...].03.2004 r. Starosta Powiatu W. ([...]) orzekł o "odmowie wznowienia zasiłku przedemerytalnego" w uzasadnieniu podając motywy rozstrzygnięcia, które sprowadziły się do tego, że prawo do zasiłku przedemerytalnego ustało skarżącemu z dniem [...].09.2000 r. z uwagi na utratę w tym dniu statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda [...] w trybie odwoławczym decyzją z dnia [...].04.2004 r. ([...]) uchylił powyższą decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując szereg uchybień decyzji organu I instancji, m.in. to, że rozstrzygnięcie decyzji nie jest adekwatne do stanu faktycznego i prawnego sprawy, orzeczono bowiem o odmowie wznowienia zasiłku przedemerytalnego mimo, iż organ I instancji nigdy nie zawieszał stronie wypłaty zasiłku ani nie orzekł o pozbawieniu strony prawa do zasiłku przedemerytalnego, mimo, że zaistniały ku temu przesłanki. Po wszczęciu przez Starostę W. postępowania wyjaśniającego, które Starosta określił jako wszczęte w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego (postanowieniem z dnia [...].05.2004 r.) została wydana decyzja z dnia [...].05.2004 r. ([...]), która orzekła o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...].09.2000 r. Jako podstawę prawną Starosta powołał art. 6 pkt 15 lit. b, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 73 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które określają przesłanki utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego i utraty statusu bezrobotnego. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę [...] w dniu [...].07.2004 r. (nr decyzji [...]). Decyzją tą umorzono również postępowanie. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że pisma skarżącego z dnia [...].02.2004 r., w którym podnosi, iż nie zgadza się z odmowną decyzją PUP w W. z dnia [...].06.2004 r. nie można uznać jako wniosek o utratę prawa do zasiłku przedemerytalnego, gdyż z jego treści jednoznacznie wynika, że prosi on o kontynuowanie wypłaty nabytego prawa do zasiłku przedemerytalnego. W tej sytuacji decyzja Starosty z dnia [...].05.2004 r. stanowi wadliwe rozstrzygnięcie gdyż wynika z niej, że utrata prawa do zasiłku przedemerytalnego następuje na wniosek skarżącego z dnia [...].02.2004 r. a przecież wniosku takiego nie było. Umorzenie postępowania w sprawie utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego na wniosek skarżącego nastąpiło z tego powodu, iż wniosek taki nie zaistniał. W dniu [...].02.2007r. została wydana przez Starostę kolejna decyzja zmierzająca do eliminacji z obrotu prawnego decyzji przyznającej Z. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego, a mianowicie powołana na wstępie decyzja o wygaśnięciu ostatecznej decyzji z dnia [...].09.2000 r. W odwołaniu z dnia [...].03.2007 r. na w/w decyzję Z. P., podkreślił, że działał w zaufaniu do Powiatowego Urzędu Pracy, w którym poinformowano go w dniu rejestracji czyli [...].09.2000 r., iż w sytuacji gdy renta zostanie mu przyznana świadczenie przedemerytalne zostanie mu zawieszone a gdyby utracił prawo do renty będzie mu na powrót wypłacany zasiłek przedemerytalny. Podniósł przy tym, iż niezrozumiałą jest dla niego sytuacja gdy w sprawie zasiłku przedemerytalnego wydana jest już trzecia z kolei decyzja, która nie uwzględnia decyzji z dnia [...].09.2001 r., której przedmiotem było jedynie pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego natomiast nie odniesiono się do kwestii utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia 20.04.2007 r. ([...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu podkreślając słuszność orzeczenia organu I instancji, które oparto na stwierdzeniu, że zaistniały w sprawie przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Starosty z dnia [...].09.2000 r. z uwagi na interes społeczny (zgodnie z art. 162 t. 1 pkt 1). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody Z. P. podniósł, że decyzja ta nie jest obiektywna oraz nie uwzględnia treści jego odwołania, które wskazuje na szereg wydanych uprzednio przez Starostę decyzji z dnia [...].09.2001 r., [...].03.2004 r., [...].05.2004 r. i [...].02.2007 r. jak tez przez Wojewodę [...] z dnia [...].04.2004 r., [...].07.2004 r., [...].04.2007 r. i 20.04.2007 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosząc o jej oddalenie, uzasadnił stanowisko argumentacją tożsamą z zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia 20.04.2007 r. czyli wskazaniem, że decyzja Starosty W. z dnia [...].09.2000 r. powinna zostać pozbawiona bytu prawnego, gdyż zgodnie z zaświadczeniem ZUS Oddział w K. skarżącemu przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Decyzja ta nie została jak dotąd pozbawiona bytu prawnego niemniej jednak zachodzi według organu przesłanka określona w art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga Z. P. zasługuje na uwzględnienie. Przepis 162 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Organy orzekające w sprawie oparły rozstrzygnięcie na normie prawnej, która wymaga dla stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zaistnienia bezprzedmiotowości decyzji i interesu społecznego lub interesu strony, przy czym bezprzedmiotowość jest przesłanką konieczną ale niewystarczającą. Eliminacja bezprzedmiotowej decyzji z obrotu prawnego musi leżeć w interesie strony lub w interesie społecznym. Interes strony wymaga skonkretyzowania w każdym przypadku. Właściwym jest przyjęcie, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej pozostaje w kolizji z interesem społecznym albowiem może ona stwarzać pozory istnienia określonych uprawnień czy obowiązków, godząc w ten sposób w pewność obrotu prawnego. Wymaga tego postulat pewności prawnej, koniecznej w państwie prawnym. Niemniej jednak by na tej podstawie, jak uczynił to organ I instancji, orzec o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji należy wpierw odnieść się do kwestii czy decyzja stała się bezprzedmiotowa. Bezprzedmiotowość decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego czyli z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego np. w sytuacji śmierci podmiotu uprawnionego, zmiany czy przekształcenia podmiotu uprawnionego lub likwidacji uprawnionej jednostki organizacyjnej czy np. utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Bezprzedmiotowość przedmiotowa oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego np. w sytuacji zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia, utraty uprawnień czy obowiązków strony. Bezprzedmiotowość decyzji oznacza, inaczej rzecz ujmując, nierealność z punktu widzenia możliwości osiągnięcia celu - niemożliwym stało się zrealizowanie celu jaki organ administracji miał na względzie przy jej wydaniu. Żadna z tych okoliczności nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia organów czyli okoliczność, iż na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2001 r. (wydanej w celu realizacji orzeczenia Sądu) przyznano skarżącemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z data wsteczną od [...].09.2000 r. co z kolei miało skutek w postaci wypłaty renty za okres, w którym przysługiwało skarżącemu prawo do zasiłku przedemerytalnego i który to zasiłek był mu wypłacony - nie stanowiła po pierwsze zmiany w sensie podmiotowym bo skarżący nadal posiadał zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków a po drugie przyznanie mu renty na gruncie obowiązującej w dacie wydania decyzji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu automatycznie nie powodowało z mocy samego prawa utraty uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego. Była to zgodnie z art. 37 n ust. 1 w/w ustawy przesłanka do ustania prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 czyli między innymi z dniem nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, niemniej jednak w sytuacji gdy skarżącemu wypłacany był zasiłek przedemerytalny koniecznym w sprawie było wydanie nowej decyzji w przedmiocie zasiłku wydanej na drodze postępowania o wznowienie postępowania, po uprzednim uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek przedemerytalny. Podstawa do wznowienia postępowania określona jest w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, lub art. 145 § 1 pkt 8 kpa , o ile rentę przyznano w wyniku zmiany przez sąd powszechny wcześniejszej decyzji organu rentowego odmawiającej prawa do renty. Przyznanie skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy mogło stanowić w sprawie nową okoliczność na gruncie wskazanego wyżej przepisu, ale nie dostarczało podstaw do stwierdzenia, że decyzja z dnia [...].09.2000 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych stała się bezprzedmiotowa. Zasadą na gruncie postępowania administracyjnego jest niekonkurencyjność nadzwyczajnych środków kontroli decyzji ostatecznych co oznacza, że nie jest dopuszczalnym stwierdzenie w sprawie wygaśnięcia decyzji w sytuacji gdy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej wyłącznie pod względem zgodności z prawem, co daje podstawę do stwierdzenia, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchybienie to polegało na przyjęciu trybu z art. 162 §1 kpa, w sytuacji gdy brak było przesłanki zastosowania tego przepisu.. Pozbawienie mocy wiążącej decyzji z dnia [...].09.2000 r. o przyznaniu Z. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego w drodze stwierdzenia, że decyzja ta jest bezprzedmiotowa a stwierdzenie wygaśnięcia leży w interesie społecznym, było pozbawione uzasadnionej podstawy prawnej.