III SA/Kr 485/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie: NSA Grażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego skargę oddala Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] 2004r. wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm./ oraz art.89 ust.1 w zw. z art.85 i art.91 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /tekst jednolity Dz.U z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn.zm/, po rozpatrzeniu odwołania R. N., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] 2004r. Nr [...] odmawiającą przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Wydanie powyższej decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: W dniu [...] 2003r. R. N., funkcjonariusz Służby Więziennej w służbie stałej, zatrudniona w Zakładzie Karnym [...] złożyła wniosek o wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. We wniosku podała, że nie posiada lokalu mieszkalnego, domu, oraz nie otrzymała kwatery tymczasowej. Do wniosku dołączyła umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą między nią a Towarzystwem Budownictwa Społecznego [...] S.A. w dniu [...] 2003r. , na podstawie której jest najemcą lokalu mieszkalnego o pow. użytkowej [...] m2 położonego w [...] w budynku przy ul. [...]. Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2004r. odmówił przyznania R. N. równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art.89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej , funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Wnioskodawczyni nie spełnia negatywnej przesłanki " nie posiadania lokalu mieszkalnego", albowiem zawarła umowę najmu z Towarzystwem Budownictwa Społecznego [...], na podstawie której jest posiadaczem lokalu. Odwołanie od decyzji wniosła R. N. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że nie zgadza się z taką interpretacją ustawy mówiącą, że umowa najmu zawarta z TBS jest równoznaczna z posiadaniem lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o Służbie więziennej. Umowa najmu wyraźnie określa, że lokal stanowi własność TBS, a nie najemcy nie można zatem mówić o posiadaniu lokalu mieszkalnego. Stąd też zdaniem odwołującej się nie posiada lokalu mieszkalnego, tym samym jest uprawniona do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] 2004r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że posiadanie lokalu mieszkalnego wynajmowanego od TBS jest posiadaniem w rozumieniu art.89 ustawy o Służbie Więziennej. Nadto organ wskazał na przepis art.28 ustawy z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego /tekst jednolity Dz.U z 2000r. Nr 98, poz. 1070 z późn.zm./ zgodnie z którym, najemcy lokali TBS są zobowiązani tak samo jak najemcy lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy do opłacania czynszu regulowanego, ustalonego przez organ gminy, którego wysokość jest ustawowo ograniczona. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że funkcjonariusze będący najemcami lokali należących do Towarzystwa Budownictwa Społecznego znajdują się w uprzywilejowanej w stosunku do innych najemców sytuacji, podobnej do tej w jakiej są najemcy lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy i dlatego też należy ich traktować jednakowo odnośnie uprawnień do otrzymywania równoważnika za brak mieszkania. Skargę na decyzję organu II instancji wniosła R. N. W uzasadnieniu skargi podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Nadto wskazała, że z faktu, iż jako najemca mieszkania zajmowanego na podstawie umowy najmu z TBS jest zobowiązana opłacać czynsz najmu ustalany przez organ gminy, a wiec czynsz regulowany nie wynika, że posiada lokal mieszkalny. Zajmowany lokal stanowi własność TBS, a skarżąca nie posiada żadnego aktu prawnego, który stwierdzałby, że lokal ten stanowi jej własność. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym. Przede wszystkim niesłuszny jest zarzut skarżącej, że spełnia przesłankę do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, albowiem nie posiada lokalu który stanowiłby jej własność. Przepis art.89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi podstawę prawną przyznania równoważnika pieniężnego, jako przesłankę przyznania równoważnika stanowi " nie posiadanie lokalu mieszkalnego lub domu". Przepis ten nie wprowadza jako kryterium przyznania równoważnika prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu lecz posiadanie lokalu mieszkalnego lub domu. Pojęcie posiadanie jest pojęciem znacznie szerszym, albowiem posiadać np. lokal mieszkalny można na podstawie różnych tytułów prawnych zarówno tych o charakterze rzeczowym np. prawa własności, ograniczonych praw rzeczowych / np. użytkowania, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu /jak i posiadać lokal można na podstawie praw obligacyjnych / np.umowy najmu/. Stąd też z brzmienia przepisu art.89 ust. 1 ustawy nie można wywieź wniosku, iż " nie posiadanie lokalu mieszkalnego" jest równoznaczne z nie posiadaniem prawa własności lokalu mieszkalnego". Nadto zdaniem Sądu rozważając kryteria od spełnienia których zależy przyznanie funkcjonariuszowi w służbie stałej uprawnień do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, należy na zagadnienie to spojrzeć systemowo, zważywszy że przedmiotowy równoważnik to jeden z sposobów zaspakajania potrzeb mieszkaniowych. Podstawowym sposobem zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej jest prawo do mieszkania. Zgodnie z art.85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Ustawa o Służbie Więziennej reguluje również wyjątki od zasady zawartej w art.85 ust. 1 , a więc takie przypadki w których funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art.91 ust. 1 ustawy, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1/ zajmującemu w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom; 2/który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej; 3/ którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2 4/ w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z wskazanego wyżej art.91 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika m.in., że funkcjonariuszowi, który w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej zajmuje lokal na podstawie umowy najmu nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, traktując go jako osobę, która ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Stąd też mając na uwadze wykładnię systemową przepisów ustawy o Służbie Więziennej regulujących sposoby zaspakajania potrzeb mieszkaniowych, brak racjonalnego uzasadnienia, aby funkcjonariusz, który nie ma prawa do lokalu mieszkalnego przydzielanego na podstawie decyzji administracyjnej, albowiem zajmuje lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu czyli ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, mógł korzystać z innej formy zaspakajania potrzeb mieszkaniowych jaką jest równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania jako forma zaspakajania potrzeb mieszkaniowych ma charakter uzupełniający najczęściej pojawia się w tedy gdy z uwagi na brak wolnych mieszkań nie może być zrealizowana podstawowa forma jaką jest przydział lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. W rozpoznawanej sprawie, skarżąca zamieszkuje w lokalu mieszkalnym będącym przedmiotem najmu na podstawie umowy najmu zawartej z Towarzystwem Budownictwa Społecznego [...] S.A., tym samym ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Przepis art.89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej jako przesłankę nabycia prawa do równoważnika wprowadził nie posiadanie lokalu mieszkalnego, a nie wprowadził kryterium prawa własności lokalu mieszkalnego. Stąd też zaskarżona decyzja organu II instancji i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.