III SA/Kr 49/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy wydanego za granicą na polskie prawo jazdy bez sprawdzenia kwalifikacji skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 października 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 14 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami ( Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2015 r. nr [...] orzekającą o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A, B, B + E, C, C 1 , C 1 + E,C + E nr [...] wydanego za granicą na polskie prawo jazdy bez sprawdzenia kwalifikacji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. Z. (dalej skarżący) wniósł w dniu 15 grudnia 2014 r. do Starosty podanie o wydanie prawa jazdy kategorii A, B +E, C+E, C1+E, podnosząc, że uzyskał na Ukrainie prawo jazdy kategorii A, B, B + E, C, C 1 , C 1 + E,C + E. Starosta wydał w następstwie rozpoznania ww. wniosku, w I instancji, w dniu 20 lutego 2015 r. decyzję o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A, B, B + E, C, C 1 , C 1 + E,C + E nr [...] wydanego za granicą na polskie prawo jazdy bez sprawdzenia kwalifikacji. Organ dokonał ustaleń, że skarżący posiada prawo jazdy kat. B i C. Dokument ten uzyskał w wyniku wymiany ukraińskiego prawa jazdy dokonanej w dniu 22 września 2009 r. Z uwagi na utratę dokumentu, w dniu 9 września 2013 r. wydano wtórnik prawa jazdy. W dniu 9 lutego 2010 r. skarżący zawnioskował o wymianę kolejnego prawa jazdy uzyskanego na Ukrainie obejmującego kategorie A, B, C1, C, BE, C1E i CE, które zostało zawieszone z uwagi na równoległe postępowanie przygotowawcze, w którym skarżący uzyskał status podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej w skrócie k.k.), a następnie umorzone w dniu 11 marca 2013 r. (skarżący wycofał wniosek). Ustalono ponadto, że M. Z. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt [...], został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art.13 § 1 k.k. w związku z art. 272 k.k. polegającego na tym, że w okresie od dnia 9 lutego 2010 r. do dnia 9 sierpnia 2010 r. w N usiłował wyłudzić poświadczenie nieprawdy poprzez wydanie polskiego prawa jazdy na podstawie ukraińskiego prawa jazdy, wprowadzając w błąd funkcjonariuszy Starostwa Powiatowego co do okoliczności zgodnego z prawem ukraińskim uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, BE/C1E, CE w ten sposób, że pozornie bez zamiaru pobytu zameldował się we Lwowie, zapisał na kurs praktyczny i teoretyczny z nauki jazdy, po czym nie uczestniczył w zajęciach praktycznych i teoretycznych oraz nie uczestniczył w egzaminie teoretycznym i praktycznym, nie został zbadany przez uprawnionego lekarza, po czym w dniu 9 lutego 2010 r. złożył wniosek o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą bez sprawdzenia kwalifikacji jednak zamierzonego celu nie uzyskał z uwagi na wszczęcie postępowania karnego. Organ I instancji przyjął wobec powyższego faktu, że skarżący otrzymał dokument prawa jazdy na Ukrainie bez spełnienia wymogów koniecznych do jego uzyskania, zatem nie spełnia warunków określonych w przepisach art. 11 i art. 14 ustawy o kierujących pojazdami, z czym wiąże się odmowa wymiany prawa jazdy. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji organu I instancji, podnosząc, że przesłanką wymiany prawa jazdy z ukraińskiego na polskie jest autentyczność ukraińskiego prawa jazdy. W jego ocenie Starosta nie jest uprawniony do kwestionowania ważności ukraińskiego prawa jazdy, a wyrok Sądu Rejonowego nie jest w sprawie wiążący. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 22 października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji – Starosty z dnia [...] 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zacytowało przepis art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami stanowiący, że osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii. Warunkiem uzyskania prawa jazdy wymienionym m.in. w art. 11 ustawy o kierujących pojazdami jest odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii, jak też zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii oraz uzyskanie orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zdaniem Kolegium dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma znaczenie wyrok Sądu Rejonowego z dnia 4 października 2013. Fakty w nim stwierdzone należy uznać za udowodnione. Wskazano, że ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Zatem w konsekwencji ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i w odróżnieniu od innych faktów nie podlegają weryfikacji w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczono, że podstawą wymiany zagranicznego prawa jazdy na polskie jest dokument prawa jazdy uzyskany w sposób zgodny z prawem państwa, w którym został wydany, jak też zgodny z wymogami prawa krajowego regulującego zasady wydawania prawa jazdy. Wskazano dalej, że wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Można odmówić wiarygodności dokumentowi urzędowemu, ale jedynie w wypadku, gdy w wyniku przeprowadzenia przeciwko jego treści dowodu okaże się, że treść dokumentu nie może być uznana za przekonywujący, wiarygodny dowód tego, co stwierdza. W rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono natomiast kontrdowodu w stosunku do wskazanego powyżej wyroku karnego. Kolegium poinformowało na koniec, że dokonało korekty podstawy prawnej decyzji. Skarżący na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której zarzucił Kolegium naruszenie art. 14 ustawy o kierujących pojazdami, podnosząc, że jedyną przesłanką wydania krajowego prawa jazdy jest ważność ukraińskiego dokumentu, która jak dotąd nie została zakwestionowana. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie stwierdził w wyniku przeprowadzonej kontroli co do zgodności z prawem, by w wydanych w postępowaniu administracyjnym, decyzjach tkwiły kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania administracyjnego. Nie dopatrzył się też takich naruszeń przez orzekające organy przepisów postępowania i prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem podjętych przez nie rozstrzygnięć. Spór w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia związanego z możnością wymiany przez skarżącego prawa jazdy uzyskanego za granicą – na Ukrainie – na polskie krajowe prawo jazdy. Kwestię tą normuje art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), który stanowi, że osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b dodatkowym warunkiem uzyskania polskiego prawa jazdy jest złożenie z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. Warunek ten nie dotyczy krajowego prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z analizy powyższego przepisu wynika więc, że jego wykładnia musi uwzględniać postanowienia Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r., której zarówno Polska jak i Ukraina są stronami (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40). Sąd w rozpatrywanej sprawie w całej rozciągłości podziela stanowisko WSA w Opolu, wyrażone w wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 510/14, że: "Regulacje dotyczące zasad posługiwania się prawem jazdy uzyskanym w innym państwie, zawarte w art. 14 polskiej ustawy oraz w art. 41 Konwencji opierają się na zasadzie wzajemnego uznawania dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa - sygnatariuszy Konwencji. Powyższa zasada wzajemności nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejsze jest zastrzeżenie zawarte w art. 41 ust. 6 Konwencji. Z przepisu tego wynika, że na zasadzie odstępstwa od wzajemnego uznawania uprawnień, przepisy Konwencji nie zobowiązują Umawiających się Stron do uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej Umawiającej się Strony w dwóch sytuacjach: po pierwsze w przypadku osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy; po drugie: w przypadku praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium." Skoro wskazana Konwencja nie zawiera definicji miejsca zamieszkania, to dla potrzeb dokonania oceny uprawnień uzyskanych przez skarżącego za granicą w aspekcie polskich przepisów, należy się odwołać do znaczenia pojęcia "miejsce zamieszkania" w świetle przepisu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Miejscem zamieszkania, w rozumieniu ww. przepisu, osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego powszechnie przyjmuje się, że na pojęcie to składają się dwa elementy – corpus – czyli faktyczne przebywanie w danej miejscowości i – animus – czyli wola tej osoby przebywania w danym miejscu. Z sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 4 października 2013., sygn. akt [...] wynika niezbicie, że skarżący nie zmienił miejsca pobytu, bo sąd karny orzekł, iż: "...pozornie bez zamiaru pobytu zameldował się we Lwowie...". W takim stanie rzeczy skarżący nie spełnił przesłanek, wskazanych w art. 41 ust. 6 Konwencji. Jego pobyt na Ukrainie był jedynie okazjonalny i na poczet "uzyskania" uprawnień do kierowania pojazdami, które, jak wynika także z sentencji ww. wyroku uzyskał nielegalnie. W ocenie zatem Sądu działania skarżącego nie stanowią realizacji zamiaru odpowiadającego wyżej wyłożonej istocie regulacji o wzajemnym uznawaniu praw jazdy. Skarżący nie zmienił miejsca stałego pobytu, nie zachodził więc obowiązek uwzględnienia przez organy polskie jego uprawnień uzyskanych na terytorium Ukrainy. Wobec tego skarżący nie mógł skutecznie, na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ubiegać się o wymianę ukraińskiego prawa jazdy, na polskie prawo jazdy. Ustalenia w tym zakresie, zawarte w sentencji przywołanego wyroku karnego, jak trafnie zauważyły organy są wiążące. "Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 93/14, LEX nr 1519073). Ponadto wydanie skarżącemu w takim stanie rzeczy polskiego prawa jazdy prowadziłoby do obejścia przez skarżącego przepisów art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, z którego wynika, że prawo jazdy wydaje się osobie, która uzyskała wymagane orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a przede wszystkim, która zdała wymagany egzamin państwowy. Wprawdzie organy administracji obowiązuje zasada praworządności wyrażona w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), to nie można zapominać, że przestrzeganie prawa jest obowiązkiem również obywateli, i to także wyrażonym wprost w Konstytucji RP, w jej art. 83. Skarżący, nie mógł i nie może więc żądać ochrony swego interesu prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sposób, który prowadziłby do konieczności wydania decyzji niezgodnej z przepisami prawa. Sąd uznał, że mimo częściowej ułomności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji w kwestiach związanych z art. 41 ust. 6 Konwencji w aspekcie wymogów art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wada ta nie mogła mieć istotnego znaczenia dla treści rozstrzygnięcia, gdyż organ nie mógł w świetle obowiązujących przepisów wydać innego rozstrzygnięcia, jak tylko odmawiającego skarżącemu wydania żądanego prawa jazdy. Ugruntowane jest stanowisko w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nawet bowiem w sytuacji wadliwego uzasadnienia decyzji, decydujące znaczenie ma podjęte rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.