III SA/Kr 495/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadniony postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema synami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 20 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 60 ha, udziały w spółce "A". Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2000 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie ma możliwości poniesienia opłaty bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wobec tego, że oświadczenia strony zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych budząc jednocześnie wątpliwości wezwano skarżącego w trybie art. 255 ppsa do złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenia wskazywanych dokumentów źródłowych. Działając w wykonaniu tego zarządzenia skarżący podał, że obciążenie jego gospodarstwa rolnego zamyka się kwotą 863,40 zł na którą składa się opłata za śmieci – 186,62 zł, za wodę 249,07 zł, za prąd – 130,30 zł, za dystrybucję 242,58 zł, na Fundusz eksploatacyjny – 54,83 zł co potwierdzają kopie przedłożonych faktur. Poproszony o wyjaśnienie w jaki sposób przy deklarowanym dochodzie miesięcznym na poziomie 2000 zł skarżący jest w stanie płacić alimenty w wysokości 1750 zł miesięczne i równocześnie twierdzić, że po zapłaci tychże alimentów oraz kosztów utrzymania pozostaje mu na życie i leczenie kwota 700 zł poprzestał na Twierdzi, że deklarowany przezeń miesięczny dochód 2000 zł jest dochodem szacunkowym gdyż za 2011 r. jego dochód wyniósł 32600 zł. Powiada, że alimenty wynoszące 1750 zł miesięcznie opłaca z tego dochodu a także dzięki pomocy rodziny. Ubiega się jednak o zmniejszenie ich wysokości. Z okazanych przez skarżącego kopii zaświadczeń z Urzędu Skarbowego wynika, że skarżący jest podatnikiem objętym zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych osób fizycznych i w 2011 r. przy podlegającym opodatkowaniu przychodzi 24.600 zł w deklaracji PIT-36 wykazał 8000 zł dochodu. Skarżący ma rachunek bankowy w banku [...]. Z przedłożonych wyciągów obrazujących historię operacji dokonywanych na tym rachunku wynika, że w kwietniu br. zostało mu przyznanych 100.000 zł kredytu z czego faktycznie wykorzystał 83.359,55 zł i pozostaje mu do wykorzystania kwota 16640,45 zł. Rachunek ten zasiliły w miesiącu maju dwie wpłaty każda po 10.000 zł (vide: operacja z 04.05.2012 r. oraz z 15.05.2012 r.). Natomiast w czerwcu br. dwie wpłaty opiewające łącznie na kwotę ponad 3000 zł (vide: operacje z 26.06.2012 r. ). Skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w D przy ul. R, gdzie w tym samym lokalu posiada powierzchnię 20 m2 do zamieszkania oraz 16 m2 wykorzystywanej przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 ppsa), o ile nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Realia niniejszej sprawy nie dają podstaw do takich ustaleń. Po pierwsze jeśli w kwietniu br. przyznano skarżącemu w posiadanym przez niego rachunku kredyt na 100.000 zł to niezależnie od wykazywanych przezeń dochodów musi on posiadać znaczną zdolność do bieżącego regulowania przyjętych zobowiązań. Tezę tę potwierdzają zresztą kwoty jakie zasilały jego rachunek bankowy w ostatnim czasie. Po drugie, jeśli z przyznanych skarżącemu w kwietniu br. 100.000 zł kredytu, skarżący wykorzystał 83.359,55 zł i pozostaje mu do wykorzystania jeszcze kwota 16640,45 zł to środki na takim poziomie pozwalają opłacić skarżącemu wpis 100 zł od złożonej skargi (vide: zarządzenie z 24.04.2012 r.) bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przyznanie zaś w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw gdyż sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).