III SA/Kr 495/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Maria Zawdzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 203 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn., Dz. U. z 2015 r. poz. 144 ze zm., zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony RP), oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., o przeznaczeniu J. M. do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2014 r., Prezydent Miasta orzekł o przeznaczeniu J. M. do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że z wnioskiem o przeznaczenie skarżącego do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony wystąpił Wojskowy Komendant Uzupełnień. Organ, mając na uwadze zastrzeżenia skarżącego, że z uwagi na swoje przekonania religijne, które wykluczają popieranie i uczestnictwo w działaniach o charakterze wojskowym lub paramilitarnym, stwierdził, iż brak jest przesłanek do ich uwzględnienia. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie podlega on obowiązkowi świadczeń osobistych, o których mowa w art. 206a ust. 1 ustawy wobec tego organ orzekł jak w sentencji. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że naruszył art. 203 ustawy oraz art. 53 Konstytucji RP, jak i art. 9 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t. jedn., Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm., zwanej dalej ustawą o gwarancjach wolności sumienia i wyznania). Odwołujący poinformował o okolicznościach związanych z pełnieniem przez niego funkcji duchowej – że od 18 lat jest członkiem związku wyznaniowego Świadków Jehowy. W związku z tym nie może wykonać obowiązku wynikającego z decyzji, bo stoi to w sprzeczności z jego przekonaniami religijnymi. Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia W uzasadnieniu wskazano w szczególności oprócz aspektów związanych z art. 53 Konstytucji RP i art. 206a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, wskazującego katalog osób, które nie podlegają obowiązkowi świadczeń osobistych, że w świetle treści art. 12 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania skarżący może być uznany za osobę duchowną, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że nie może on wykonać obowiązków wobec państwa z uwagi na sprawowaną funkcję. W ocenie organu odwoławczego realną przeszkodą w niniejszej sprawie stanowi też fakt pełnienia przez skarżącego posługi duchowej w miejscowości innej, niż wykonywane miałoby być świadczenie na rzecz obrony, co nie daje gwarancji realnego wykonania tego obowiązku. Mając to na uwadze Wojewoda podjął decyzję kasacyjną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając jeszcze raz aspekty związane ze swoimi przekonaniami religijnymi i niemożnością wykonania nałożonego na niego obowiązku oraz posługą duchową W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna. Zwrócić więc należy uwagę, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), sąd administracyjny nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę. W rozpatrywanej sprawie z uzasadnienia decyzji Wojewody bez wątpliwości wynika, że u podstaw wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej legły okoliczności związane z nie uwzględnieniem przez organ I instancji kwestii niemożności wykonania obowiązku przez skarżącego nałożonego na niego decyzją pierwszoinstancyjną Prezydenta Miasta, wynikającą po pierwsze, z jego przekonań religijnych, a po drugie ze sprawowanej przez niego funkcji duchowej w rozumieniu art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t. jedn., Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm., zwanej dalej ustawą o gwarancjach wolności sumienia i wyznania). Ponadto okoliczność, że skarżący pełni tę funkcję w mieście innym i na tyle odległym, że realnie uniemożliwiających natychmiastowe jego stawienie się w miejscu przeznaczonym do wykonania przez niego osobistych świadczeń na rzecz obrony, nie daje realnej gwarancji wykonania tego obowiązku. Wobec tego w ponownym rozpatrzeniu tej sprawy kwestie te organ I instancji ma wziąć pod uwagę. Wobec tego, zdaniem Sądu, nie można zarzucić Wojewodzie, że przekroczył przyznane mu kompetencje art. 138 § 2 k.p.a. do wydania decyzji kasacyjnej. Wojewoda wbrew twierdzeniom odwołania i następnie skargi, wziął pod uwagę tak szczególnie podkreślane przez skarżącego aspekty jego przekonań religijnych i sprawowanej przez niego funkcji duchowej w rozumieniu ww. ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Decyzja ta nie narusza więc prawa w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Dodać także należy, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydana została decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wykonywania świadczeń osobistych przez skarżącego na rzecz obrony. Z procesowego punktu widzenia postępowanie to przestało więc istnieć, a zatem nie nastąpiło i nie mogło też nastąpić rzecz jasna urzeczywistnienie się materialnoprawnych aspektów wynikających z art. 203 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn., Dz. U. z 2015 r. poz. 144 ze zm.). Skarga nie była więc zasadna. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.