III SA/Kr 497/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki z dnia 25 listopada 2004r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...]- ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki im T. Kościuszki decyzją z dnia 25 listopada 2004 r , po rozpatrzeniu odwołanie A.M. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej z dnia [...] 2004 r orzekającą o odmowie przyznania A. M. stypendium socjalnego za miesiące od [...] do [...] 2004 r w roku akademickim 2003/2004 .W podstawie prawnej decyzji UOKS powołano przepis art. 152 i nast. ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 65 , poz. 385 z późn. zm. ) , art.104 § 1 , 107 § 3 i 4 kpa i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz Regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych Politechniki z późn. zm. , stanowiący załącznik do Zarządzenia Nr 12 Rektora Politechniki z dnia [...] 2002 w sprawie tego regulaminu. Uzasadniając swoją decyzję Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia . Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna , za podstawę odmowy przyznania A. M., studentowi II roku studiów zaocznych Wydziału Inżynierii Lądowej stypendium socjalnego za miesiące [...] – [...] 2004 r w roku akademickim 20023/2004 , wskazała postanowienia § 2 pkt 13 oraz § 3 pkt.10 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych Politechniki Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna P.K , nie przytaczając treści odwołania , stwierdziła , że po zapoznaniu się z odwołaniem i faktami w nim przytoczonym zajęła stanowisko , iż zebrane ustalenia nie dają podstaw do przyznania stypendium socjalnego za semestr letni w roku akademickim 2003/ 2004 r. Komisja ustaliła , że w roku akademickim 2003/2004 A. M. po raz trzeci uzyskał wpis na IV semestr (letni ) II -go roku studiów i posiadał status studenta powtarzającego czwarty semestr studiów. Przytoczono treść § 3 pkt 10 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej według , którego w okresie powtarzania semestru studiów student może otrzymać świadczenia socjalne jeżeli : 1/ przyczyną powtarzania semestru ( lub urlopu ) była długotrwała choroba stwierdzona odpowiednim dokumentem wydanym przez komisję lekarską działającą przy ZOZ dla szkół wyższych , 2/ student nie posiada obojga rodziców , 3/ przyczyną powtarzania lub urlopu było urodzenie dziecka , 4/ wystąpiły inne uzasadnione przyczyny losowe ( szczegółowo udokumentowane ) Zdaniem organu rozpatrującego odwołanie , powtarzania semestru nie zostało spowodowane żadnym z wyżej wymienionych warunków , co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji złożył A. M..Skargę oparto na zarzucie niezgodności z prawem. Zdaniem skarżącego oparcie odmowy przyznania stypendium socjalnego za okres od[...] do [...] 2004 r nie znajduje oparcia w przepisie § 3 pkt 10 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy ( dalej Regulaminu ).Skarżący nie kwestionuje ustalenia, że powtarza Semestr , w stosunku do którego ubiega się o stypendium. Jednakże wskazując na pełną treść pkt.10 § 3 Regulaminu , skarżący podniósł , iż przepis ten nie wyraża zasady , według której powtarzanie semestru pozbawia prawa do stypendium socjalnego. Przepis wyraża zasadę , że student może otrzymać stypendium socjalne tylko raz w każdym semestrze studiów, a w przypadku powtarzania semestru , tylko za miesiące , za które wcześniej nie pobierał stypendium. Zdaniem skarżącego , przewidziane w pkt. 1-4 pkt 10 § 3 Regulaminu regulacje dotyczą wyjątków od zakazu powtórnego pobierania stypendium w powtarzanym semestrze. Skarżący podniósł , że jako student studiów zaocznych przed [...] 2004 r w ogóle nie mógł się ubiegać o przyznanie stypendium socjalnego , więc powołane w uzasadnieniu decyzji UOKS przepisy nie mają zastosowania w jego sytuacji. Z ostrożności , skarżący wyraził też zapatrywanie , iż również przepis § 2 pkt 13 Regulaminu przewidujący , iż w przypadku udzielania studentowi urlopu w części trwania roku akademickiego pomoc materialna zostaje wstrzymana nie ma zastosowania. Skarżący wskazał , że do [...] 2004 r przebywał na urlopie dziekańskim , lecz przepis nie uzasadnia wstrzymania pomocy za okres nie objęty tym urlopem i dotyczy sytuacji uprzedniego skorzystania z tej pomocy. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Stosownie do przepisu art. 161 ust.2 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 65 , poz.368 z późn.zm. ) - dodanego z mocą od dnia 1 października 2004 r i w brzmieniu z daty zaskarżonej decyzji - do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisje stypendialną , o których mowa w art. 152 a ust.3 i 152 " b" ust.3 , stosuje się przepis ust.1 przewidujący odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) - dalej ustawa Prawo o p.s.a. - Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według przepisu art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art.134 § 1 ustawy Prawo o p.s.a , sprawując tę kontrolę , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy niebędąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. Dokonana na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji , iż narusza ona prawo , co skargę czyni uzasadnioną. Zaskarżona decyzja Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej podjęta została w dniu [...] 2004 r , a poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Studenckiej Komisji Stypendialnej w dniu [...] 2004 r , a zatem w stanie prawnym obowiązującym od dnia [...] 2004 r , w związku z wejściem w życie niektórych przepisów ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym , ustawy o wyższych szkołach zawodowych , ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 152 , poz. 1598 ).Zgodnie z przepisem art. 7 ust.1 pkt.1 powołanej ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym ....zwanej dalej ustawą zmieniającą - prawo do ubiegania się o otrzymanie świadczenia pomocy materialnoprawnej za okres od dnia 1 stycznia 2004 r , nabyli także studenci lub słuchacze studiów wieczorowych , zaocznych i eksternistycznych m.in. państwowych szkół wyższych. Przepis art.9 ustawy określał okres za jaki na podstawie jej przepisów świadczenia pomocy materialnej mogą być wypłacane oraz przewidywał tryb wnioskowy o wypłatę tych świadczeń. Zarazem przepis art.8 tej ustawy stanowił , że do dnia 30 września 2004 r do przyznawania , wypłacania i określania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów lub słuchaczy studiów wieczorowych , zaocznych i eksternistycznych m.in. w państwowych Szkołach wyższych stosuje się przepisy wydane na podstawie art.152 ust.3 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym . Przepisem tym było Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 r w sprawie warunków , form , trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych (Dz.U. Nr 9 , poz. 32 ze zm. ) , oraz wydany na jego podstawie przez rektora szczegółowy regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej .Mimo zatem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej w zasadzie z dniem 17 lipca 2004 r , z mocy art. 8 do dnia 1 października 2004 r zastosowanie miały przepisy powołanego Rozporządzenia do przyznawania , wypłacania i określania wysokości świadczeń. Z dniem 1 października 2004 r w ustawie o szkolnictwie wyższym dodano szereg przepisów regulujących tryb i zasady przyznawania świadczeń pomocy materialnej . W szczególności zgodnie z art. 152 h ust.1 w brzmieniu tego przepisu obowiązującym od dnia 1 października 2004 r szczegółowy regulamin ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów o których mowa w art. 152 ust.1 pkt 1, 2, i 5 ( a zatem m.in. stypendium za wyniki w nauce ), w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów , wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej , ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zaskarżona decyzja , oraz poprzedzającą ją decyzja Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej powołują się na Regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych w Politechnice , stanowiący załącznik do Zarządzenia Nr 12 z dnia czerwca 2002 r znak R 05-041-53/2002 Rektora tej Uczelni. W świetle powołanych wyżej zmian ustawowych , mimo braku zmiany tego regulaminu , miał on w dacie wydania zaskarżonej decyzji zastosowania nie tylko do studentów studiów dziennych ale także do studentów ówczesnych studiów zaocznych ,wieczorowych i eksternistycznych .Wprawdzie stosownie do powołanych już przepisów art. 161 ust.1 i 2 ustawy do decyzji m.in. podjętych przez komisję stypendialną stosuje się przepisy k.p.a tylko odpowiednio , lecz minimum tej "odpowiedniości " stosowania przepisów kpa , wyznacza zapewnienie możliwości poddania danej decyzji weryfikacji w postępowaniu sądowym na płaszczyźnie jej zgodności z prawem .Nie sposób zatem akceptować decyzji organu I instancji pozbawionej jakichkolwiek ustaleń faktycznych. Dopiero ustalenia faktyczne bowiem wyznaczają krąg przepisów mających zastosowanie. Rację ma skarżący , iż Uczelniana Odwoławcza Komisja stypendialna , utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję , z powołaniem na drugą część przepisu § 3 pkt 10 Regulaminu naruszyła prawo materialne , czyniąc z wyjątku regułę. Jest poza sporem , że skarżący jako student II roku studiów zaocznych Wydziału Inżynierii Lądowej P.K. wystąpił [...].2004 r z podaniem o przyznanie pomocy materialnej w roku akademickim 2003/2004 w formie stypendium socjalnego na 3 i 4 semestr studiów. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji , nie kwestionowano twierdzenia odwołania , że jako student zaoczny co prawda w roku akademickim 2003/2004 powtarzał semestr studiów , ale tez nie korzystał w roku powtarzanym ze stypendium socjalnego , gdyż o taką formę pomocy w ogóle nie mógł się ubiegać. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skargi , iż zasada przydzielania stypendium socjalnego wyrażona jest w zdaniu I-szym § 3 pkt 10 Regulaminu , w myśl którego student może otrzymać stypendium tylko raz w każdym semestrze studiów .Zasadę tę dopełnia regulacja w zd. II , że w wypadku powstania semestru , student może otrzymać stypendium socjalne , tylko za miesiące , za które wcześniej nie pobierał stypendium socjalnego , będąc na semestrze , który teraz powtarza. Natomiast przyjęta za podstawę zaskarżonej decyzji dalsza część tego przepisu , reguluje wyjątki od zasady , a więc sytuacje , gdy mimo powtarzania semestru studiów ,w którym student otrzymał stypendium socjalne , może otrzymać ponownie ten rodzaj pomocy materialnej w okresie powtarzania semestru .Sytuacje te określa przepis ust.10 § 3 Regulaminu w pkt. 1-4 .Trafnie skarga podnosi , iż przyjęła za podstawę decyzji negatywnej część przepisu § 3 ust. 10 nie miała w sprawie zastosowania . Przepisy art. 7 i 77 kpa nakładają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do załatwienia sprawy - podania o przyznania pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego. Zaskarżona decyzja , wychodząc z błędnej podstawy materialnoprawnej , nie zawiera ustaleń faktycznych niezbędnych do rozpatrzenia żądania , na tle przesłanek ustawy i regulaminu. Z dniem 1 września 2005 r weszły w życie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164 poz. 1365 ) Jednakże w świetle art.259 ust.1 pkt 3 tej ustawy sprawy w których postępowania zostały wszczęte przed jej wejściem w życie i zakończone wydaniem nieprawomocnych decyzji , są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych .Zaskarżona decyzja Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki z dnia 25 listopada 2004 , zgodnie z przepisem art. 269 k.p.a ma właśnie charakter decyzji nieprawomocnej w rozumieniu art. 259 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Oznacza to , że ponownie rozpatrując sprawę uprawnione organy , będą miały na uwadze przepisy dotychczasowe tj. przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej , w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2005 r . Z tych względów orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ).Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowanie sądowego oparto na przepisie art.200 i 209 powołanej ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji , brak było przesłanek do stosowania art. 152 ustawy.