III SA/Kr 497/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do zasiłku, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K. Kancelaria Adwokacka pl. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o uznaniu R. K. z dniem 3 lutego 2015 r. za osobę bezrobotną oraz odmówił mu przyznania prawa do zasiłku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z przedstawionych dokumentów wynikało, iż w dniu rejestracji R. K. spełniał warunki do uznania za osobę bezrobotną, natomiast suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365 dni, co stanowiło podstawę odmowy przyznania prawa do zasiłku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. K., który wyjaśnił, że przed dniem rejestracji nie posiadał kompletu dokumentów, tj. świadectw pracy, ponieważ znajdowały się one w sądzie w K, gdzie prowadzona jest sprawa w przedmiocie kontynuacji renty inwalidzkiej. Odwołujący się wskazał, że pobierał rentę od 1988 roku do końca lipca 2014 r. Ponadto zaznaczył, że był 30 stycznia 2015 r. w Urzędzie Pracy z zamiarem zarejestrowania się jako osoba bezrobotna, lecz w wyniku błędnej informacji ze strony pracownika Urzędu (dotyczącej wymaganych do rejestracji dokumentów), nie doszło do dokonania tej czynności. Wojewoda decyzją z dnia 13 kwietnia 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że decydującą kwestią w sprawie przyznania prawa do zasiłku jest data rejestracji w Urzędzie Pracy. Organ odwoławczy stwierdził, że fakt wizyty R. K. w Urzędzie Pracy w dniu 30 stycznia 2015 r. potwierdziła w swoich zeznaniach jego żona, ale faktu tego nie potwierdził organ I instancji. Zarówno bowiem w zeznaniach M. S., pracownika Biura Obsługi Klienta w Urzędzie Pracy, jak i piśmie Dyrektora Urzędu Pracy, stwierdzono, iż: "w Urzędzie Pracy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, iż R. K. zgłosił się do Urzędu w dniu 30 stycznia 2015 r. w celu rejestracji. Natomiast pracownik Biura Obsługi Klienta z uwagi na odległy termin oraz dużą liczbę obsługiwanych osób nie pamięta ani R. K. ani sytuacji przez niego opisywanej. Wojewoda podkreślił, że nie każda wizyta w powiatowym urzędzie pracy jest równoznaczna z rejestracją osoby bezrobotnej. Wskazując na treść art. 33 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. 2012 r. poz. 1299), Wojewoda stwierdził, że R. K. w dniu 30 stycznia 2015 r. nie dokonał żadnych z czynności wymienionych w tych przepisach i dopiero 3 lutego 2015 r. zgłosił się w Urzędzie Pracy, dopełniając czynności z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Tym samym badany okres 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, to w przypadku R. K. okres od 2 sierpnia 2013 r. do 2 lutego 2015 r. W okresie tym R. K. posiada 364 dni podlegające zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku zamiast wymaganych co najmniej 365 dni. Wojewoda wskazał, że ustaleń tych dokonano na podstawie zaświadczenia z 29 stycznia 2015 r. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, iż w okresie od 1 stycznia 1988 r. do 31 lipca 2014 r. przysługiwało R. K. prawo do renty inwalidzkiej. Dlatego też Wojewoda uznał, że odwołujący się nie spełnił przesłanek koniecznych do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody wniósł R. K., podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto podniósł, że w zaistniałych okolicznościach miał prawo zarejestrować się 30 stycznia 2015 r. i później dostarczyć resztę wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z 3 czerwca 2015 r. ustanowił dla skarżącego adwokata. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 9 kpa poprzez niepoinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowaniu administracyjnego, a także poprzez naruszenie przez organ l Instancji swojego obowiązku czuwania nad przebiegiem postępowania oraz udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek celem nieponiesienia przez nią szkody z powodu nieznajomości prawa, polegające na możliwości dokonania rejestracji w Urzędzie Pracy jedynie za okazaniem dowodu tożsamości i późniejszym przedłożeniem wymaganych dokumentów; 2) art. 7 i art. 77 kpa poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym uznaniu za prawdziwe twierdzeń Pani M. S. oraz odmowie wiarygodności zeznaniom R. K. i jego żony M. K. bez wskazania żadnego uzasadnienia tak dokonanej oceny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Oczywistym jest, że warunkiem prawidłowości decyzji jest właściwe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności z uwzględnieniem przepisów kpa regulujących zasady i cele postępowania dowodowego, a następnie przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w jego uzasadnieniu. Stosownie zaś do art. 7 kpa jednym z najważniejszych zadań organów prowadzących postępowanie administracyjne jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Podkreślić trzeba, że art. 77 § 1 kpa nakazuje organom administracji w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 8 kpa tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a art. 80 kpa stanowi, że udowodnienie danej okoliczności powinno nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Odnosząc powyższe do kontrolowanego postępowania, Sąd uznał, że zasady te nie zostały dochowane przez organy administracji publicznej. Kluczowe dla końcowego rozstrzygnięcia w sprawie były ustalenia związane z obecnością R. K. w dniu 30 stycznia 2015 r. w Urzędzie Pracy. Na tę okoliczność przeprowadzono dowody z przesłuchania świadków R. K., M. K. oraz M. S. Mając do dyspozycji takie zeznania, Wojewoda winien był ocenić ich treść i wiarygodność oraz to, czy na ich podstawie można uznać daną okoliczność za udowodnioną, czy też będą potrzebne dodatkowe czynności wyjaśniające. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnej oceny dowodów z przesłuchania świadków, gdyż organ odwoławczy ograniczył się do przytoczenia treści zeznań oraz stwierdzenia, że zeznania skarżącego i jego żony są zgodne, a M. S. nie pamięta obecności R. K. w Urzędzie Pracy w dniu 30 stycznia 2015 r. Podkreślić trzeba, że Wojewoda nie jest uprawniony do podważania wiarygodności zeznań skarżącego i jego żony tylko na tej podstawie, że te osoby są zainteresowane korzystnym dla R. K. rozstrzygnięciem. Natomiast organ powinien weryfikować treść zeznań za pomocą innych środków dowodowych. Tego w kontrolowanym postępowaniu Wojewoda nie uczynił, stwierdzając jedynie, że "w Urzędzie Pracy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, iż Pan R. K. zgłosił się do tut. Urzędu w dniu 30.01.2015 r. w celu rejestracji". Sąd uznał, że takie ustalenia w kluczowej dla końcowego rozstrzygnięcia kwestii nie były wystarczające i zasadnie pełnomocnik skarżącego zarzucił im naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do oceny wiarygodności zeznań świadków. Jeżeli organ danym zeznaniom odmawia wiarygodności, powinien wyraźnie wskazać powody takiego stanowiska. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy wykorzystać wszelkie dostępne organom środki dowodowe w celu wyjaśnienia, kiedy skarżący był w Urzędzie Pracy, w jakim celu i jakie uzyskał informacje. Podkreślić trzeba też, że nie jest wystarczające stwierdzenie, że "brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia" obecności skarżącego w Urzędzie Pracy 30 stycznia 2015 r., lecz konieczne będzie wskazanie, gdzie organ poszukiwał takiego potwierdzenia, np. posiadane rejestry, zapis monitoringu (jeśli taki istnieje). Ustalić trzeba też, na jakim stanowisku w dniu 30 stycznia 2015 r. pracowała M. S. i jakich informacji standardowo udziela taki pracownik osobom zgłaszającym się w celu dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. Treść takiego pouczenia powinna zostać oceniona pod kątem wymogów wynikających z art. 9 kpa, który to przepis nakazuje organom administracji publicznej należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron oraz czuwać, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu przepis art. 9 kpa nakazuje organom udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W realiach rozpatrywanej sprawy, organy winny ustalić, czy podczas swojej pierwszej wizyty w Urzędzie Pracy R. K. został prawidłowo poinformowany o możliwości dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna nawet bez posiadania wszystkich wymaganych dokumentów, które mogą być uzupełnione w późniejszym terminie. Gdyby bowiem skarżący nie uzyskał takich informacji, to należałoby przyjąć, że nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zarejestrowania się w późniejszym terminie niż podczas pierwszej swojej wizyty w Urzędzie Pracy. Wskazane wyżej braki w postępowaniu wyjaśniającym skutkowały uznaniem przez Sąd, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym miały miejsce naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych bez prawidłowego wyjaśnienia okoliczności związanych z datą zgłoszenia się skarżącego do Urzędu Pracy. Dlatego też orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ppsa. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji wskazać trzeba, że stosownie zaś do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnik złożył stosowny wniosek. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć o kwotę podatku od towarów i usług.