III SA/Kr 498/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata W dniu 11 stycznia 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek skarżącej H. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż w 2007 r. ogłoszono upadłość firmy jej męża i zabrano im cały majątek. Natomiast po śmierci męża w 2010 r. utrzymanie rodziny oraz wszystkie konsekwencje upadłości pozostały w jej zakresie. Z treści wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trzema córkami. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca podała, iż miesięczny dochód jej gospodarstwa domowego wynosi 1000 zł z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wezwana o uzupełnienie braków wniosku, skarżąca w piśmie z dnia 4 marca 2013 r. wyjaśniła, iż wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 4000 zł. Skarżąca nie posiada żadnych rachunków bankowych, a dom, w którym mieszka należy do A Spółka z o.o., zaś ona mieszka w nim na podstawie umowy najmu. Do pisma skarżąca dołączyła fakturę za gaz za okres od 19.12.2012 r. do 22.02.2013 r. na kwotę 3.930,49 zł oraz zestawienie osiąganego przez nią w 2012 r. przychodu, kosztów jego uzyskania oraz dochodu. Postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 498/12 referendarz sądowy oddalił wniosek H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy podniósł, iż składane przez skarżącą oświadczenia nie są dokładne i nie przedstawiają w sposób przekonywujący jej rzeczywistej sytuacji życiowej. Za wewnętrznie sprzeczne referendarz sądowy uznał twierdzenia skarżącej, że przy deklarowanym miesięcznym dochodzie 1000 zł wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 4000 zł. Referendarz sądowy stwierdził, iż przy miesięcznym dochodzie 1000 zł skarżącej nie byłoby stać na ponoszenie wydatków czterokrotnie większych. Zdaniem referendarza sądowego, nadesłana kopia rachunku za gaz opiewającego na kwotę 3.930,49 zł nie tylko niczego nie przesądza, lecz stanowi wręcz potwierdzenie, że wyjaśnienia skarżącej odnośnie rzeczywistej wysokości jej dochodów nie są dokładne skoro nie wykazała jednocześnie, by miała problemy z uregulowaniem tej należności. W ocenie referendarza sądowego, wątpliwości tych nie rozwiewa także przedstawione zestawienie rocznej struktury przychodu skarżącej dla roku 2012, z którego wynika wprawdzie, że przy wykazanych kosztach uzyskania przychodu skarżąca odnotowała tylko 24.172,15 zł dochodu, ale z uwagi na to, że koszty uzyskania przychodu są wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę, że skarżąca nie podała ile wnosi czynsz za wynajmowany od firmy A Sp. z o.o. dom, w którym zamieszkuje. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał, iż skoro skarżąca nie podjęła rzeczywistej próby dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji, to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw domagając się jego uchylenia i przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącej, postanowienie referendarza sądowego narusza art. 252 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędną ich wykładnię polegającą na uznania, iż skarżąca nie wykazała, że jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania w przedmiotowej sprawie, poprzez fakt, iż złożone przez nią oświadczenie nie jest wystarczająco "dokładne", co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem referendarza sądowego, że jej oświadczenie było niedokładne i mało przekonujące. Skarżąca podniosła, iż złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując w nim swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną jego wysokość oraz źródło dochodów. Poza tym oświadczenie to zostało uzupełnione dokumentami, które zdaniem skarżącej, w sposób wyczerpujący obrazują jej sytuację materialną uniemożliwiającą poniesienie przez nią kosztów niniejszego postępowania. Odnosząc się do kwestii rozbieżności pomiędzy jej deklarowanym miesięcznym dochodem a wysokością miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego skarżąca stwierdziła, iż zarówno wysokość dochodu, jak i wysokość obciążeń podała zgodnie z istniejącym stanem faktycznym. Skarżąca podniosła, iż w ponoszeniu przez nią w/w obciążeń pomaga jej finansowo rodzina. Zdaniem skarżącej, niezasadne są również wątpliwości Sądu odnośnie kwoty przychodu osiągniętego przez nią w 2012 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Podkreślenia wymaga, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonych sformułowań ustawowych wynika także, z zastrzeżeniem art. 247 p.p.s.a., że sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Tymczasem złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wystarczających danych pozwalających ustalić jej sytuację majątkową. Skarżąca wskazała w nim bowiem, iż z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód miesięczny w wysokości 1000 zł. Podała również, iż wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego wynosi 4000 zł. Skarżąca przedłożyła fakturę za gaz za okres od 19.12.2012 r. do 22.02.2013 r. na kwotę 3.930,49 zł oraz zestawienie osiąganego przez nią w 2012 roku przychodu, kosztów jego uzyskania oraz dochodu. W ocenie Sądu, podane przez skarżącą informacje o jej sytuacji materialnej nie są wystarczające do stwierdzenia, że przyznanie jej prawa pomocy jest zasadne. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na rozbieżność pomiędzy uzyskiwanym przez skarżącą dochodem (1000 zł), a wysokością obciążeń jej gospodarstwa domowego (4000 zł). Skarżąca nie wyjaśniła w sprzeciwie tych rozbieżności ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że uzyskuje pomoc finansową od swojej rodziny. Nie podała jednak jakiej wysokości jest to pomoc i czy otrzymuje ją regularnie. Pomimo wezwania referendarza sądowego skarżąca nie przedstawiła rachunków za prąd, wodę, nieczystości, RTV, telefon, ani nie podała wysokości czynszu za wynajem domu, w którym mieszka. Przedłożyła jedynie fakturę za gaz za okres od 19.12.2012 r. do 22.02.2013r. na kwotę 3.930,49 zł. Wynika z niej, że za okres dwóch miesięcy używania gazu skarżąca ma zapłacić ok. 4.000 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje ok. 2000 zł. Kwota ta przekracza deklarowaną przez skarżącą wysokość jej dochodu. Oznacza to, zdaniem Sądu, że skarżąca nie podała wszystkich swoich źródeł dochodu. Nie jest bowiem możliwe by była w stanie ponosić wyższe wydatki niż wynosi jej dochód. Już sama opłata za gaz jest większa niż jej dochód, a nie wiadomo jakie są inne wydatki skarżącej chociażby np. na jedzenie i środki czystości dla czterech osób. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w niniejszej sprawie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z w/w powodów Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącej o ewentualne przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.