III SA/Kr 499/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec Sędziowie: WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski (Spr.) Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] 2004r. Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...] W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.). Uzasadniając decyzję Wojewoda [...] wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. H. K. vel W. K. we [...] 2003r. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie M. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...]. Uzasadniając wniosek podnosił, że jest właścicielem nieruchomości w [...] przy ul. [...], na której położony jest budynek oznaczony Nr A, oraz że M. K. wydał mu tę nieruchomość zgodnie z orzeczeniem Sądu i od [...] 2003 r. nie przebywa pod wskazanym adresem. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] 2004r., z powołaniem na część pierwszą przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...]. Rozstrzygnięcie swoje oparł organ I instancji na ustaleniu, że prawo własności nieruchomości przy ul. [...] w [...] dnia [...].2003r. wpisane zostało do księgi wieczystej Nr [...] na rzecz H. K. vel W. K., w oparciu o prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności, oraz że od [...] 2003 r. M. K. nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania, gdyż protokołem zdawczo-odbiorczym wydał całą nieruchomość przy ul. [...] właścicielowi oraz wydał klucze do domu i bramy wejściowej. Od decyzji tej odwołanie wniósł M. K. W obszernym uzasadnieniu odwołania opisano przebieg postępowania administracyjnego, przebieg i wyniki postępowań sądowych oraz zarzucono wadliwość ustalenia, że odwołujący się wydał lokal w budynku Nr A przy ul. [...] i w nim nie mieszka. Odwołujący się podnosił, iż jeszcze przed złożeniem wniosku o wymeldowanie, informował właściciela, że dopiero po zapewnieniu mu mieszkania o podobnych parametrach je opuści, oraz że zachował dla siebie jeden zestaw kluczy i w lokalu ma swoje rzeczy. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] przyjął za własne obszerne ustalenia organu I instancji. W szczególności organ odwoławczy wskazując na treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] 2003r. stwierdzającego wydanie H. K. vel W. K. całej nieruchomości przy ul. [...] przez wydanie kluczy do pomieszczeń i bram wejściowych, przyjął, że fakt, iż M. K. od tego czasu nie mieszka pod adresem zameldowania jest pewny. Wojewoda odniósł się do pisma M. K. z [...] 2003r. i do pisemnych wyjaśnień z [...] 2003r., w których twierdził, że mimo stanu prawnego nadal zamieszkuje pod adresem zameldowania, a w lokalu posiada swoje rzeczy. Podkreślono, że właściciel potwierdził, że M. K. pozostawił swoje rzeczy osobiste, które są spakowane i przeniesione do budynku gospodarczego. Wskazując na brzmienie art. 6 ust. 1 definiujące stały pobyt w rozumieniu ustawy, organ odwoławczy wskazał, że w świetle zebranych dowodów lokal w realności przy ul. [...] w [...] przestał być miejscem stałego pobytu M. K., zaś ponowne zamieszkanie wymagałoby zgody obecnego właściciela. Podkreślając rozległość i szczegółowość ustaleń organu I instancji, przyjętych za podstawę ustalenia, iż istnieje przesłanka do wymeldowania z pobytu stałego, Wojewoda odniósł się ogólnie do zarzutów odwołania stwierdzając, iż nie dopatrzył się uchybień proceduralnych mających wpływ na rozstrzygnięcie, akcentując korzystanie przez M. K. z możliwości składania wyjaśnień. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji zdaniem organu odwoławczego znajdowało oparcie w zebranych dowodach i w porządkowej- funkcji instytucji obowiązku meldunkowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. K., konkludując ją wnioskiem o "uznanie jego całej korespondencji i korespondencji Urzędu jako dowodów w sprawie oraz o wezwanie Urzędu o dostarczenie dowodów, o które wnioskuje w piśmie do Wojewody jak i innych, które Sąd uzna za konieczne". Kwestionując ustalenie, że opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, w uzupełniających skargę pismach z [...].2004r. i [...].2004r., skarżący sprecyzował zarzut naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności, a we wniosku z dnia [...].2004r. domagał się dopuszczenia dowodu z odpisu postanowienia Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...].2000r. odmawiającego zwrotu kosztów podróży, w którego uzasadnieniu stwierdzono, że mieszka w [...]. Wskazując na wykonywany zawód marynarza i miejscowości w Polsce, w których przebywał, skarżący powoływał się na to, iż wydając właścicielowi wszystkie klucze, nie wydał kluczy do mniejszego pokoju, w którym miał osobiste rzeczy, meble i sprzęt radiotechniczny. Podnosił, że zachował sobie drugi zestaw kluczy do bramek, piwnicy i do głównego wejścia i pomieszczenia gospodarczego. Podnosił skarżący, że pismem z [...] 2003r. wyraził zgodę na dobrowolne wymeldowanie, ale po zapewnieniu mu innego mieszkania. Wskazywał, że Burmistrz [...] z datą [...].2004r. wydał mu zaświadczenie o prawie głosowania w wyborach posłów do Parlamentu Europejskiego, wskazujące mimo wydanych decyzji - adres zamieszkania przy ul. [...] w [...]. Skarżący przyznawał, że nie mieszka pod adresem zameldowania, jako osoba nie mająca uprawnień do wejścia na posesję i nie mająca prawa wyegzekwowania tego (wejścia ) na drodze prawnej, ale podnosił, że stan taki trwa od chwili wymeldowania. Znaczną część wywodów pisma uzupełniającego skargę, poświęcono polemice z zawartym w odpowiedzi Wojewody na skargę stanowiskiem, że jego centrum życiowe znajduje się w [...] przy ul. [...] Zdaniem skarżącego w następstwie decyzji o wymeldowaniu stał się osobą bezdomną bez stałego miejsca zamieszkania, a wymeldowanie go było bezprawne i naruszało jego prawa obywatelskie. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że wydanie decyzji nastąpiło w stanie prawnym stworzonym skutkami Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 i podtrzymując dokonane ustalenia. W odpowiedzi na skargę, istotnie zawarto stwierdzenie, że "opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny albowiem centrum życiowe skarżącego skoncentrowane jest poza miejscem stałego pobytu w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według natomiast przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powyższych regulacji Sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji w rozstrzyganiu spraw, lecz kontroluje czy sposób rozstrzygnięcia i dojście do niego jest zgodne z prawem materialnym i procesowym. Z tych względów w postępowaniu przed sądem administracyjnym, postępowanie dowodowe ograniczone jest wyłącznie do dowodów z dokumentów i to wówczas tylko gdy Sąd uzna, że przeprowadzenie dowodu z dokumentów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Nie znajduje zatem oparcia w przepisach ustawy oczekiwanie skarżącego, że w oparciu o zebrany przed organami administracji materiał dowodowy uzupełniony dokumentami złożonymi przy skardze i uzupełniających ją pismach, Sąd administracyjny dokona ustaleń faktycznych w miejsce ustaleń organów. Złożone dokumenty mogą co najwyżej służyć ocenie Sądu, czy w ich świetle dokonane przez organy ustalenia są zgodne z regułami zbierania przez organy administracji dowodów i czynienia ustaleń na podstawie zebranego materiału. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, prowadzi do stwierdzenia, iż decyzja ta jest zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została dnia [...] 2004r., a utrzymano nią w mocy decyzję organu I instancji w dniu [...] 2004r. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody [...] przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. DZ. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), jeszcze brzmiał, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się, opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc już z dniem 19 czerwca 2002r. Z tym dniem opublikowany został bowiem (Dz.U. z 2002 Nr 78, poz. 716) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r. sygn. K.20/01/OTK-1 2002/3/34) stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji RP. Mimo zatem, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 15 ust. 2 w brzmieniu swej pierwszej części odwoływał się do art. 9 ust. 2 (który już nie obowiązywał), doniosłość prawną dla oceny przesłanki wymeldowania z pobytu stałego na podstawie tego przepisu, miała tylko okoliczność faktyczna, polegająca na stwierdzeniu, czy osoba zameldowana na pobyt stały, opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Instytucja wymeldowania (zameldowania) nabyła charakteru wyłącznie rejestrującego stan faktyczny, oderwany od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Na części pierwszej przepisu art. 15 ust. 2 oparta jest zaskarżona decyzja, a wywody skargi odnoszące się do części drugiej art. 15 ust. 2 są bezprzedmiotowe. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1). Stałe przebywanie oznacza zaś jak to wyjaśniono już w orzecznictwie naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 2001.05.14 V SA 1496/00- Lex. Nr 54454) skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie swego centrum życiowego. Podstawę wymeldowania z pobytu stałego, stanowi opuszczenie (bez wymeldowania) tego centrum. Aktualnie nadal jest ukształtowane orzecznictwo NSA wykładające przesłankę opuszczenia mieszkania przez pojęcie dobrowolności tej czynności (por. np. wyrok NSA z 2002.08.22 V SA 108/10-Lex. Nr 49954). W świetle powyższego zgodne z prawem jest skoncentrowanie przez organy ewidencji ludności swych ustaleń na przesłance opuszczania miejsca stałego pobytu pod adresem zameldowania na pobyt stały i dobrowolności tego faktu. Z punktu widzenia instytucji obowiązku meldunkowego, dla wymeldowania jako instytucji rejestrującej fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu pod adresem zameldowania, nie ma prawnej doniosłości okoliczność, czy osoba taka zameldowała się pod innym adresem i czy ma taką możliwość. Bezprzedmiotowa jest zatem polemika zawarta w piśmie uzupełniającym skargę a odnosząca się do stwierdzenia odpowiedzi na skargę, że skarżący swoje centrum życiowe ulokował w [...] pod wskazanym adresem. Organy obu instancji zaznaczyły, iż adres przy ul. [...] wskazywał skarżący jako adres dla korespondencji i podkreślały, że dla rozstrzygnięcia sprawy było zbędne ustalenie, czy skarżący poza [...] ma adres, pod którym znajduje się jego centrum spraw życiowych. Istotę sprawy stanowiło ustalenie, czy w dacie wydawania decyzji, centrum życiowe skarżącego znajduje się pod adresem zameldowania przy ul. [...] w [...]. Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązek meldunkowy polega na wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Spełnienie tego obowiązku, obciąża osobę opuszczającą miejsce swego pobytu stałego lub czasowego, przy czym zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy wymeldowanie winno nastąpić najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jak z powyższego wynika, w odniesieniu do przesłanki wymeldowania z pobytu stałego opartej na pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy, wystarcza stwierdzenie opuszczenia bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, a nie jest wymagany przepisami upływ okresu czasu pomiędzy opuszczeniem miejsca pobytu, a powstaniem możliwości wymeldowania. Taki upływ czasu jest konieczny dla wymeldowania opartego na drugiej części przepisu art. 15 ust. 2, która nie stanowiła podstawy decyzji w tej sprawie. Z tych względów istotny jest zatem stan istniejący w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Nie mają zatem znaczenia z punktu widzenia zgodności z prawem dokumenty wystawione w 2000r. i związane z poprzednio toczącym się postępowaniem administracyjnym, w którym stwierdzono, iż skarżący zamieszkuje w [...] przy [...]. Przesłankę faktyczną zawiadomienia przez H. K. vel W. K. o podstawach wymeldowania skarżącego z tego adresu, na podstawie którego wszczęto postępowanie dnia [...] 2003r. , stanowił protokół zdawczo- odbiorczy z dnia [...] 2003r. podpisany przez pełnomocnika skarżącego-adwokata, jako stronę zdającą, odwołujący się do realizacji postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. Nr [...] , a stwierdzający przekazanie H. K. jako przyjmującemu m.in. kluczy do wszystkich pomieszczeń oraz klucza do bramek posesji przy ul. [...]. Ustalenie organów, że sporządzenie tego protokołu miało miejsce po wpisaniu H. K. vel W. K. jako właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] i że podstawę tego wpisu stanowiło powołane wyżej prawomocne postanowienie, przyznające w drodze działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomość objętą powyższą księgą i nakazujące skarżącemu m.in. wydanie nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym znajduje potwierdzenie w powołanych dokumentach. Miały zatem organy podstawę do przyjęcia, że z datą tego protokołu określoną postanowieniem właściciel objął całą nieruchomość we władanie, a następnie zmienił zamki, czego skarżący w toku sprawy nie kwestionował. Zgodne zatem z zasadami doświadczenia życiowego było przyjęcie ustalenia, że w dacie wydania decyzji, a nawet już w czasie złożenia we wrześniu 2003 r. wniosku o wymeldowanie skarżącego, skarżący nie mieszkał w lokalu budynku na tej posesji. Do wydania właścicielowi nieruchomości w tym budynku mieszkalnego i gospodarczego, wystarczające było wydanie środków umożliwiające dostęp do tych budynków a więc kluczy. W świetle powyższego treść protokołu zdawczo- odbiorczego potwierdza dobrowolność wydania nieruchomości, na której znajdował się budynek mieszkalny, ustalone mu orzeczeniem sądu właścicielowi, co odpowiadało nałożonemu orzeczeniem obowiązkowi. Wydanie nieruchomości oznaczało dla właściciela dostęp do wszystkich pomieszczeń, bez potrzeby uzyskiwania wcześniejszej decyzji o wymeldowaniu. Bez znaczenia zatem dla oceny, czy skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, była okoliczność, że w piśmie z [...] 2003r. informował H. K. vel W. K., że zachował komplet kluczy i że dokona dobrowolnego wymeldowania z chwilą zapewnienia przydziału lokalu o podobnych parametrach. Wymeldowanie leży bowiem w sferze obowiązków a nie uprawnień, służących jako element przetargowy. Skarżący nie podnosi w skardze, by po wydaniu właścicielowi kluczy i zmianie zamków miał faktyczny dostęp do posesji (którego brak stwierdził w odwołaniu), ani też by wobec pozbawienia go tego dostępu, podjął na drodze prawnej środki w celu korzystania pod adresem zameldowania z lokalu jako swego centrum życiowego. Uprawniona była zatem ocena organów, że spełniona została przesłanka wymeldowania z pobytu stałego. Przedstawione przy skardze, datowane na dzień [...].2004 r. zaświadczenie o prawie do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w obwodzie miejsca pobytu, wydane skarżącemu ze wskazaniem adresu zamieszkania, przy ul. [...] w [...], pozostaje w oczywistej sprzeczności z ostateczną w tej dacie decyzją Wojewody [...]. Świadczy ono jednak jedynie o tym, że w dacie wydania zaświadczenia decyzja ta nie była wykonana przez uczynienie stosownych adnotacji w zbiorach meldunkowych. Zaświadczenie takie wydaje się bowiem na podstawie stanu zbiorów ewidencji ludności, a nie faktycznych ustaleń, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania. W świetle powyższego nie zachodzi przewidziane przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit a, i, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne (poza dającym podstawę do wznowienia postępowania), naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem takie przesłanki (poza przesłankami wznowienia postępowania co w sprawie nie zachodzi), dają podstawę do uchylenia przez Sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn w oparciu o przepis art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.