III SA/Kr 50/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi T. U. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 25 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wysokości odprawy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień decyzją Nr [...] z dnia [...] 2010 r. przyznał chor. szt. T. U. odprawę w wysokości 100 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby wojskowej w kwocie 4200 zł: na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz art. 94 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że T. U. rozkazem personalnym Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] 2004r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2003r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] 2004r. W związku ze zwolnieniem w 2004r. otrzymał odprawę w wysokości 500% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem o charakterze stałym oraz wszystkie należności przysługujące zwalnianemu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej. Obie decyzje dotyczące wypowiedzenia stosunku służbowego zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2005r., sygn. akt II SA/Wa 311/04, który uprawomocnił się 14 marca 2006r. Wyrok nie spowodował uchylenia skutków tych decyzji z mocą wsteczną. Oznacza to, że z dniem uprawomocnienia się wyroku tj. z dniem 14 marca 2006r. T. U. stał się z powrotem żołnierzem zawodowej służby wojskowej. T. U. w dniu 31 maja 2010r. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Rozkazem Personalnym Nr [...] z dnia [...] 2010r. Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych T. U. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia z dniem 31 lipca 2010r. T. U. wniósł odwołanie od powyższego rozkazu. Szef Sztabu Generalnego WP decyzją Nr [...] z dnia [...] 2010r. utrzymał w mocy powyższy Rozkaz w całości i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień 31 października 2010r. Z tytułu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej stronie przyznano na podstawie art. 94 ust.1 pkt 1 i ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, prawo do odprawy w wysokości 100% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej tj. za okres od 14.03.2006r. do 31.10.2010r . Zgodnie z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, T. U. pełnił nieprzerwaną czynną służbę wojskowa przez okres 4 lat 7 miesięcy i 17 dni w związku z tym nabył prawo do odprawy w wysokości 100 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie 4200 zł. Od powyższej decyzji T. U. wniósł odwołanie żądając zmiany decyzji i wypłacenia odprawy w wysokości 600 % uposażenia. Zarzucił, że organ zaliczył tylko okres służby od dnia 31 marca 2006r. do dnia zwolnienia - tj. 31 października 2010 r., a winien zaliczyć od dnia 25 września 1981 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją Nr [...] z dnia 25 listopada 2010r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przepisach art. 71 do art. 104 - rozdział 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zostały określone zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych. Przepisy rozdziału 5 ustawy nie przewidują wypłaty uposażenia i innych należności żołnierzowi, który powrócił do służby, po wcześniejszym z niej zwolnieniu. Przytaczając treść art. 73 ust. 1 pkt 9, art. 74), art.104, organ odwoławczy wskazał, że w art. 94 ustawy określono, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości: po roku służby 100%, po pięciu latach służby - 200 %, po dziesięciu latach służby - 300%, która ulega zwiększeniu o 20 %, nie więcej jednak niż do wysokości 600 % - kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Do okresu zawodowej służby wojskowej zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 94 ust.3). T. U. czynną służbę wojskową pełnił w okresach od dnia 25 września 1981r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. (dokonano wypłaty odprawy w wysokości 500%) oraz od dnia 14 marca 2006 r. do dnia 31 października 2010 r. Zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy, na dzień zwolnienia T. U. posiadał 4 lata 7 miesięcy i 17 dni nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, a więc spełnia wymogi do odprawy w wysokości 100 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Zarzut, że organ I instancji nie uwzględnił jego wysługi w wysokości 27 lat 6 miesięcy i 23 dni jest bezzasadny. W zaświadczeniu o wysokości uposażenia i innych należnościach pieniężnych żołnierzy zawodowych dla celów ewidencyjno-finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno-rentowego wystawionym przez Wojewódzki Sztab Wojskowy (płatnik) wykazano dla T. U. datę początkową służby wojskowej od dnia 8 kwietnia 1983 r., a wysługa wynosi 27 lat 6 miesięcy 23 dni. T. U. wniósł skargę na powyższą decyzję. Zarzucił, że zostały naruszone przepisy prawa materialnego tj. art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i przepisy art. 7, art. 9, art.15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podniósł, że po przywróceniu do służby wojskowej w 2006r. naliczano skarżącemu dodatek za długoletnią służbę wojskową najpierw po 20, następnie po 25 latach służby. Określono również jaką posiada wysługę służby wojskowej. Przez ten okres otrzymywał urlop dodatkowy za długoletnią służbę wojskową. Ostatnio w wymiarze 15 dni. Nie mógł przypuszczać, że podczas naliczania należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, organy zastosują inne interpretacje przepisów niż dotychczas stosowały. Z decyzji wynika, że odprawa przysługuje skarżącemu jedynie za okres ostatnich 4 lat - 100% uposażenia (czyli wyłącznie za okres po przywróceniu do służby). Taki stan rzeczy jest nie do zaakceptowania. Uchylenie decyzji przez sąd faktycznie działa na przyszłość a nie wstecz. Przez okres osiemnastu miesięcy pozostawał poza służbą. Nie ma podstaw prawnych do tego aby ten okres traktować jako przerwę w rozumieniu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organy powinny w dniu faktycznego zwolnienia wypłacić taką kwotę świadczeń, która byłaby zgodna ze stanem prawnym na dzień zwolnienia pomniejszoną o kwoty wypłacone wcześniej, co potwierdza orzecznictwo Sądów Administracyjnych. Nie może być tak jak to orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w orzeczeniu II SA/Bd/586/08 z dnia 22 października 2008r, że "Trudno przyjąć, iż żołnierz, który ponownie, tym razem w zgodzie z prawem, zostaje zwolniony ze służby, ma zostać pozbawiony tej pomocy tylko dlatego, iż organy starają się zniwelować skutki finansowe uprzednio popełnionego błędu. Przyjęcie takiej możliwości byłoby przerzuceniem skutków błędu organu na obywatela.....". Gdyby uznać za właściwą interpretację przepisów przyjętą przez organy, to kwota należna powinna wynieść jedynie 50% uposażenia – zgodnie z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zwolnienie ze służby nastąpiło na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza. Organy nie wzięły jednak tego zapisu pod uwagę, bo wówczas odpadłby argument, że sumarycznie otrzymał odprawę w całości. Przy pierwszym zwolnieniu 500% i 100% przy drugim. Podniósł, że 500% przy pierwszym zwolnieniu jakie otrzymał w 2004 r. jest zdecydowanie niższe od kwoty jaką otrzymałby obecnie. Różnica wynosi około ośmiu tysięcy złotych netto. Wątpliwości budzi również sposób rozpatrzenia sprawy w I instancji. Organy ustaliły wymóg kontrasygnaty radcy prawnego przed wydaniem decyzji. Czynności tych dokonuje radca prawny organu II instancji. Taki sposób załatwiania spraw jest niewłaściwy. Radca prawny akceptuje decyzję organu I instancji, następnie uczestniczy w postępowaniu przed organem II instancji i może również reprezentować ten organ w postępowaniu przed Sądem. Organy w podobnych sprawach wcześniej wydawały decyzje w których przyznawały pełną odprawę a równocześnie pomniejszały ją o kwoty wypłacone przy pierwszym zwolnieniu. Kiedy jednak Sądy stwierdziły, że brak jest podstaw do takiego działania, organy zaczęły szukać innego sposobu wyrównania strat. Należności jakie zostały wypłacone przy pierwszym zwolnieniu zostały naliczone nie na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych lecz ustawy o uposażeniu żołnierzy. Ustawa ta nie przewiduje zwrotu należności nienależnie pobranych, potwierdza to również szereg orzeczeń sądowych. Organy przyjęły stanowisko nie naliczania pełnej odprawy wiedząc, że będzie dla nich sprawą problematyczną odzyskanie kwot wypłaconych wcześniej. W uzupełnieniu skargi podniósł, że w podobnej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sygn. II SA/Sz 437/10, orzeczenie to zostało podtrzymane przez NSA sygn. l OSK 137/11. Jak wynika z treści orzeczenia, w obowiązującym stanie prawnym żołnierzowi zwolnionemu powtórnie ze służby nie przysługuje kolejna odprawa lecz uzupełnienie do wysokości należnej w dniu powtórnego zwolnienia. W ocenie sądu okres służby po przywróceniu należy zsumować i od tak ustalonego okresu służby ustalić wysokość odprawy według zasad obowiązujących na dzień zwolnienia. " Dokonana zaskarżoną decyzją interpretacja tego przepisu, będąca w istocie prawie dosłownym powtórzeniem stanowiska organu l instancji jest niezrozumiała w świetle brzmienia ustępu 3 tego artykułu, który stanowi, że: "Do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym". Z przepisów tych nie wynika, że żołnierz zawodowy pozbawiony jest prawa do doliczenia do okresu pełnienia służby okresu, w którym pełnił służbę po uchyleniu przez sąd decyzji o zwolnieniu go ze służby. W przekonaniu sądu do okresu służby skarżącego trwającego do [...]r. należy doliczyć okres pełnienia tej służby od jej podjęcia w dniu [...] r. do dnia ponownego zwolnienia w dniu [...]r. i od ustalonego okresu służby ustalić wysokość odprawy według zasad obowiązujących na dzień [...]r. podkreślenia jednak wymaga, że odprawa tzw. emerytalna przysługuje żołnierzowi tyko jeden raz." To potwierdza naruszenie zapisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określonych w art. 94. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie trafnie skarżący wskazał w uzupełnieniu skargi, że w podobnej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10.06.2010 r. sygn. II SA/Sz 437/10, a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 8.06.2011 r. sygn. l OSK 137/11. Jak wynika z treści orzeczenia, w obowiązującym stanie prawnym żołnierzowi zwolnionemu powtórnie ze służby nie przysługuje kolejna odprawa lecz uzupełnienie do wysokości należnej w dniu powtórnego zwolnienia. W ocenie sądu okres służby po przywróceniu należy zsumować i od tak ustalonego okresu służby ustalić wysokość odprawy według zasad obowiązujących na dzień zwolnienia. " Dokonana zaskarżoną decyzją interpretacja tego przepisu, będąca w istocie prawie dosłownym powtórzeniem stanowiska organu l instancji jest niezrozumiała w świetle brzmienia ustępu 3 tego artykułu, który stanowi, że: "Do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. Bezspornym w sprawie było, że skarżący T. U. czynną służbę wojskową pełnił w okresach od dnia 25 września 1981 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. (dokonano wypłaty odprawy w wysokości 500%) oraz od dnia 14 marca 2006 r. do dnia 31 października 2010 r. W szczególności w wyniku wniesionej skargi od decyzji dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] 2004 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem Sygn. akt II SA/Wa 311/04 z dnia 1 lutego 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją organu pierwszej instancji. Wyrok WSA w Warszawie, który stał się prawomocny z dniem 14 marca 2006r., uchylający decyzję w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, nie spowodował uchylenia skutków tych decyzji z mocą wsteczną, a więc wyrok uchylający decyzję działa ex nunc, to znaczy uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności wyroku na przyszłość. Z dniem 14 marca 2006 r. T. U. stał się z powrotem żołnierzem z pełnią uprawnień z tego tytułu mu przysługujących. W przepisach art. 71 do art. 104 - rozdział 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 593 ze zm.) zostały określone zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych. Przepisy rozdziału 5 ustawy nie przewidują wypłaty uposażenia i innych należności żołnierzowi, który powrócił do służby, po wcześniejszym z niej zwolnieniu. Zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy żołnierze zawodowi otrzymują inne należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a ich wypłaty dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym pozostaje żołnierz (art. 74), a organem właściwym w tej sprawie jest dowódca jednostki wojskowej (art.104). W art. 94 ust. 1 i 2 ustawy określono, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości: 1. po roku służby 100%, 2. po pięciu latach służby - 200 %, 3 po dziesięciu latach służby - 300%, - kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, która ulega zwiększeniu o 20 %, nie więcej jednak niż do wysokości 600 %. Do okresu zawodowej służby wojskowej zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 94 ust.3). Błędna jest interpretacja wskazanych przepisów prawa materialnego i przyjęcie, ze zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy, na dzień zwolnienia T. U. posiadał 4 lata 7 miesięcy i 17 dni nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, a więc spełnia wymogi do odprawy w wysokości 100 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Zarzut, że organ I instancji oraz organ II instancji nie uwzględniły jego wysługi w wysokości 27 lat 6 miesięcy i 23 dni przy określaniu wysokości odprawy jest zasadny. Niezrozumiałym jest w tej sytuacji twierdzenie organu odwoławczego, że w zaświadczeniu o wysokości uposażenia i innych należnościach pieniężnych żołnierzy zawodowych dla celów ewidencyjno-finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno-rentowego wystawionym przez Wojewódzki Sztab Wojskowy (płatnik) wykazano dla T. U. datę początkową służby wojskowej od dnia 8 kwietnia 1983r., a wysługa wynosi 27 lat 6 miesięcy 23 dni. Zatem w odniesieniu do sprawy należy przyjąć, że skoro w obowiązującym stanie prawnym żołnierzowi zwolnionemu powtórnie ze służby nie przysługuje kolejna odprawa lecz uzupełnienie do wysokości należnej w dniu powtórnego zwolnienia, to w ocenie Sądu okres służby po przywróceniu należy zsumować i od tak ustalonego okresu służby ustalić wysokość odprawy według zasad obowiązujących na dzień zwolnienia. W konsekwencji powyższego wadliwa jako wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie powyżej określonym jest zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji. Uznając, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.