III SA/Kr 502/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel spr. Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Państwowego Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicznej " POCZTA [...] " z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2005 r. Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala. M. D. pracowała na stanowisku asystenta w urzędzie pocztowym w okresie od [...] 1994 r. do dnia [...] 2003 r. W dniu [...] 2003 r. zastępca dyrektora Rejonowego Urzędu Poczty w [...], specjalista do spraw bhp oraz inspektor do spraw kadrowych Rejonowego Urzędu Poczty w [...] oświadczyli na piśmie (karta nr [...] akt postępowania administracyjnego), że M. D. do [...] 2003 r. miała kontakt z bilonem. Bardziej szczegółowo opisano jej stanowisko pracy w dokumencie datowanym na dzień [...] 2003 r. stwierdzając, że M. D. wykonywała prace związane z obsługą klientów, a w szczególności przyjmowała wpłaty, sprzedawała znaczki i inne towary. Na tym stanowisku miała kontakt z banknotami i bilonem. Orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2003 r., sporządzone przez lekarzy w Zakładzie Alergologii Przemysłowej [...] stwierdziło występowanie u M. D. zawodowego wyprysku kontaktowego dłoni i przedramion, spowodowanego wieloletnim kontaktem w pracy zawodowej z niklem w wyrobach metalowych, w tym przede wszystkim w monetach. Nie stwierdzono natomiast cech alergii pozazawodowej. Pismem z dnia [...] 2003 r. zarówno M. D., jak i Rejonowy Urząd Poczty w [...] zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej M. D. Decyzją z dnia [...] 2003 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził wystąpienie u M. D. powyższej choroby zawodowej (zawodowego wyprysku kontaktowego dłoni i przedramion), uznając, że jest ona objęta punktem 18 katalogu chorób zawodowych, ustalonego przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu powołano się na ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2003 r., sporządzonym przez lekarzy w Zakładzie Alergologii Przemysłowej [...] Od tej decyzji odwołał się pracodawca. Zarzucił organowi administracyjnemu naruszenie reguł procedury administracyjnej przez niezapewnienie pracodawcy możliwości zapoznania się z treścią orzeczenia lekarskiego stanowiącego podstawę decyzji organu I instancji. Poddano też krytyce ustalenie, że M. D. cierpi na chorobę zawodową. W okresie zatrudnienia nie skarżyła się na tą dolegliwość. Nikiel jest powszechnie obecny w otoczeniu ludzi, a mimo to schorzenie stwierdzone u M. D. nie występuje nagminnie, co każe wątpić w prawidłowość orzeczenia lekarskiego. Dlatego reguły proceduralne nakazują, aby przeprowadzona została 72-godzinna próba uczuleniowa z użyciem monety będącej w powszechnym obiegu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] 2004 r. uwzględnił odwołanie, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Uznano, że Zakład Alergologii Przemysłowej [...] nie spełnia wymogów ustalonych dla jednostek orzeczniczych I stopnia, co powoduje konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] 2004 r. potwierdził poprzednie rozpoznanie. Uznał, że choroba M. D. jest objęta punktem 18 katalogu chorób zawodowych, ustalonego przez załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115). Powołując się na to orzeczenie lekarskie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] 2004 r., nr [...], na podstawie art.5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a następnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., art.5 pkt 4a i art.12 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.r.1998, nr 90, poz.575 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115) - stwierdzili wystąpienie u M. D. alergicznego kontaktowego zapalenia skóry rąk i przedramion oraz uznali, że jest to choroba objęta punktem 18/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu odwołano się do charakterystyki stanowiska pracy M. D. Uwzględniono wyniki testu alergologicznego potwierdzającego uczulenie M. D. na metale zawarte w bilonie. Skoro na takiej podstawie lekarze [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] ustalili chorobę zawodową, organy administracyjne uznały takie ustalenie za należycie udowodnione. Z tego powodu nie uznano za potrzebne wykonanie dodatkowych badań. Nieskuteczne jest żądanie pracodawcy takiego badania, albowiem § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych rezerwuje uprawnienie żądania dodatkowych badań wyłącznie dla pracownika, a M. D. takiego żądania nie zgłosiła. Bezzasadny jest zarzut nienależytego wyjaśnienia czasu ekspozycji na czynniki szkodliwe, skoro wystarczy obecność alergenu w środowisku pracy. Wprawdzie bilon nie występuje w katalogu czynników szkodliwych, ale jest to konsekwencją ustalenia katalogi alergenów, a nie - przedmiotów w których alergeny występują. W postępowaniu zachowano wymogi proceduralne, gdyż pracodawca miał możliwość zapoznawania się z przebiegiem postępowania wyjaśniającego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pracodawca zarzucił organom niewyjaśnienie okoliczności istotnej dla załatwienia sprawy, tj. czasu pracy M. D. w kontakcie z bilonem. Za nieprawidłowe uznano również nieuwzględnienie żądania pracodawcy skierowania M. D. na dodatkowe badania w Instytucie Medycyny Pracy w [...], jak wnioskowała Poczta. Nieprawidłowe było również nieuwzględnienie treści dokumentacji medycznej zgromadzonej w Przychodni Zakładowej Poczty. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] domaga się oddalenia skargi, powołując się na argumenty zawarte wcześniej w uzasadnieniu decyzji wydanej w II instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem wymogów prawa materialnego i procesowego. Orzeczenia lekarskie, a w ślad za nimi decyzje organów administracyjnych odwołują się do punktu 18/1 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz.1115): alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Uznając za udowodnione wystąpienie tej choroby u M. D. należało rozważyć związek przyczynowy warunków pracy i dolegliwości zdrowotnej. Próba przeprowadzona w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] wykazała uczulenie M. D. na substancje zawarte w bilonie, a z bilonem chora stykała się w czasie pracy zawodowej. W tak dokonanej subsumcji stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej Sąd nie dostrzega żadnej nieprawidłowości. Nie ma racji skarżący, gdy dowodzi, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno być uzależnione od zbadania czasu narażenia M. D. na alergen. Po pierwsze, w charakterystyce stanowiska pracy sam pracodawca przyznał, że pracownica przez wiele lat miała kontakt z bilonem, że był to stały element jej pracy zawodowej. Po drugie, w orzecznictwie nie budzi żadnej wątpliwości, że obowiązuje domniemanie zawodowej etiologii choroby, jeżeli w środowisku pracy alergen występuje. Przerzucanie na pracownika tego ciężaru dowodowego nie ma uzasadnienia w prawie, skoro w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodowy spada na organ administracyjny. Ten ostatni musi się kierować zasadą ekonomii procesowej i dlatego racjonalne jest ustalenie, że ryzyko wystąpienia choroby zawodowej musi obciążać pracodawcę, który może uwolnić się od takiego ustalenia poprzez wykazanie że w środowisku pracy alergen nie występuje. W pracy M. D. alergen występował, eksperyment w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] wykazał uczulenie M. D. na ten alergen, więc zasadne było uznanie związku przyczynowo-skutkowego choroby z pracą zawodową. Prawidłowo organy administracyjne pominęły jako niemający znaczenia argument pracodawcy, że alergen występuje również poza miejscem pracy oraz powszechny kontakt ludzi z bilonem. Okoliczności ten nie podważają bowiem ustalenia, że M. D. choruje z powodu uczulenia na alergen występujący w środowisku pracy. Ważna jest indywidualna wrażliwość M. D. na alergen i tego ustalenia nie przekreśla odporność innych pracowników zatrudnionych przez pracodawcę. Sąd stwierdza również spełnienie wymogów proceduralnych. Adekwatne wyjaśnienia zawarte w orzeczeniu lekarskim sporządzonym przez lekarzy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] zwalniało organ administracyjny z obowiązku zlecania dodatkowych badań. Prawidłowo wskazano też, że stosownie do § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, do pracownika, a nie do pracodawcy należy inicjatywa wykonania dodatkowych badan lekarskich. Skarżący zarzucił organom administracyjnym pominięcie treści dokumentacji medycznej w Przychodni Zakładowej Poczty. Należy jednak zauważyć, że skarżący nie uprawdopodobnił, że zawarte tam informacje mogły mieć istotne znaczenie dla sprawy. Prawo nie uzależnia stwierdzenia choroby zawodowej od czasu zgłoszenia choroby przez pracownika. W wykazie chorób zawodowych dla części chorób ustalono okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry ten okres wynosi 5 lat. M. D. miała w pracy stały kontakt z bilonem do [...] 2003 r., zaś wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie jej choroby zawodowej nastąpiło w dniu [...] 2003 r. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, poz.788 i nr 169, poz. 1417 i nr 250, poz. 2118 oraz 2006, nr 38, poz. 268).