III SA/Kr 503/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków B. B. i S. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. i S. B. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wnioski w pozostałym zakresie. Skarżący w złożonych na urzędowych formularzach "PPF" wnioskach domagali się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczyli, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Wyjaśnili, że pozostają ze sobą oraz synem G. we wspólnym gospodarstwie domowym Przedstawiając swoją sytuację materialną podali, że posiadają udziały w trzech nieruchomościach objętych działkami nr 97/6, nr 97/4 i nr 97/2. Nie mają żadnych zasobów pieniężnych a z przedmiotów wartościowych B. B. ma samochód osobowy Fiat CC z 1995 r. Wysokość stałych miesięcznych dochodów swego gospodarstwa domowego oszacowali na 2700,46 zł brutto wskazując, że składa się na to 1300,31 zł z tytułu prac dorywczych skarżącego, 624,67 zł jego renty oraz 775,48 zł emerytury skarżącej. Uzasadniając swoje starania zaakcentowali, że z nieruchomości w których posiadają udziały nie czerpią żadnych korzyści. Nieruchomości te nie zabezpieczają też ich potrzeb mieszkaniowych. Czynsz za najem lokalu z którego otrzymali wypowiedzenie oraz pozostałe opłaty stałe kształtują się na poziomie ok. 800 zł. Pozostałe 1500 zł przeznaczają na utrzymanie rodziny. Na podstawie dokumentów zalegających w pomocniczych aktach administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż syn skarżącego jest uczniem IV klasy technikum. Czynszu płacą 324 zł, za prąd i gaz po 70 zł, za telefon 170 zł. Do tego dochodzą wydatki na bilet MPK 80 zł i koszt ok. 100 zł na wykup leków. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżący korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Złożone przez skarżących oświadczenia uznać należy za wystarczające. Uzupełniają je bowiem kopie dokumentów źródłowych zalegające w aktach w postaci odpowiednich zaświadczeń (o kontynuowaniu przez syna skarżących nauki, zatrudnieniu i wysokości zarobków skarżącego, wysokości przyznanych i wypłaconych rent), orzeczeń, odpisów z ksiąg wieczystych, które stanowią obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Obrazują, że przy miesięcznych dochodach w łącznej kwocie ok. 2300 zł netto gospodarstwo domowe skarżących obciążają stałe miesięczne wydatki na poziomie mniej więcej 800 zł. Kwota taka wynika bowiem z wyliczenia dokonanego przez skarżących w ich pierwotnym wniosku sporządzonym na niewłaściwym formularzu. Po uregulowaniu wszelkich stałych płatności i wykupie lekarstw gospodarstwu domowemu skarżących pozostaje do rozporządzenia kwota mniej więcej 1500 zł . Zestawiając tę kwotę z wysokością stawek adwokackich za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji przewidywanych w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 02/163/1348 ze zm.) trudno jest bronić poglądu, że jest to wydatek na którego poniesienie strony nie stać. Prócz tego nie można tracić z pola widzenia, że posiadają określony majątek w postaci udziałów w trzech działkach. Nadto skarżący dysponuje samochodem osobowym marki Fiat CC z 1995 r., którego wartość sprzedażną można oszacować na około 2000-2500 zł (źródło – internet). Samochód osobowy jest przy tym akurat takim składnikiem majątku, który można stosunkowo łatwo spieniężyć. Rozporządzeń nim nie można zaś utożsamiać z powstaniem uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Obniżenia dotychczasowego komfort życia nie należy bowiem utożsamiać z takim zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej rodziny, które powoduje, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wreszcie, nic nie stoi też na przeszkodzie ograniczenia przez skarżących ponad przeciętnie wysokich rachunków za telefon, które wedle relacji skarżących opiewają na 170 zł miesięcznie. Wydatki takie trudno przy tym uznawać za niezbędne dla egzystencji (por. postan. NSA z 20 października 2004 r. FZ 454/04 oraz postan. NSA z 7 lutego 2005 r. I GZ 12/05). Podane okoliczności siłą faktu niweczą więc zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów wynajęcia kwalifikowanego pełnomocnika własnym sumptem o ile jego udział uważają rzeczywiście za potrzebny. Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.