III SA/Kr 507/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Wiesław Kisiel AWSA Kazimierz Bandarzewski ( spr.) Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania - skargę oddala- W dniu [...].02.2005 r. R. J. złożył wniosek o wymeldowanie swojej żony A. B.-J. z lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul.[...]. Na uzasadnienie podał, że jego żona od lutego 2004r. zaprzestała prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a w czerwcu 2004r. wyprowadziła się. Policja przeprowadzając trzykrotnie kontrolę spełnienia obowiązku meldunkowego ustaliła, że A. B. - J. nie przebywa w mieszaniu pod adresem ul. [...] (akta administracyjne sprawy, karty nr 14, 16, 150). W dniu [...] marca 2005 r. przeprowadzono dowód z przesłuchania A. B. - J., z którego wynika, że w 2003 r. jej maż wspólnie z teściem wymienili zamki w mieszkaniu przy ul. [...] i była wzywana Policja. A. B .- J. musiała wyprowadzić się z tego mieszkania, ponieważ przychodził do niego jej mąż ze swoim ojcem i urządzali w nim awantury. Ona sama częściej przebywa w tym mieszkaniu od grudnia 2004 r. podczas nieobecności męża, ale w nim nie nocowała z obawy o swoje bezpieczeństwo. W mieszkaniu przy ul. [...] jest jej większość rzeczy osobistych. Jej matka zgodziła się na jej przyjęcie do swojego mieszkania tylko na okres ciąży. W dniu [...].04.2005 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której strony potwierdziły swoje wersje wydarzeń. Matka A. B.-J. zeznała, że jej córka prawdopodobnie udaje się do swojego mieszkania przy ul. [...] i że opuściła to mieszkanie z obawy o swoje bezpieczeństwo. Konflikt między jej córką a zięciem powstał na tle religijnym. Świadek M. G. (sąsiadka) zeznała, że A. B. –J. mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 53). M. J. (ojciec R. J.) i A. J. (siostra R. J.) zeznali, że A. B.-J. wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...]. W dniu [...].05.2005 r. przeprowadzono oględziny ww. mieszkania, podczas których nie zastano A. B.-J. ani jej rzeczy osobistych (akta administracyjne sprawy, karta nr 66). O przeprowadzeniu tego dowodu A. B. –J. została powiadomiona [...].04.2005 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 63). Ponowne oględziny miały miejsce [...].06.2005r. z udziałem R. J. i A. B.-J. A. B.-J. stwierdziła, że część jej kosmetyków zginęła, a część została schowana przez męża. Ustalono niewielką ilość rzeczy A. B.-J. (kilka książek, czasopism, koszula nocna, sukienka, kilka rzeczy osobistych). W dniu [...].10.2004 r. A. B.-J. zgłosiła [...] Zakładom Usług Komunalnych w B. usterkę związaną z wyciekiem wody w grzejniku (akta administracyjne sprawy, karta nr 168). W dniu [...].12.2005 r. ponownie przeprowadzono rozprawę administracyjną. A. B.-J. wyjaśniła, że w czerwcu 2004 r. jej mąż zachowywał się agresywnie, nie chciał jej wydać rzeczy osobistych. Od tego czasu do grudnia 2004 r. kilkakrotnie w ciągu miesiąca przychodziła do przedmiotowego mieszkania, ale w nim nie nocowała z obawy przed swoim mężem. W mieszkaniu tym odbywają się wspólne spotkania jej z córkami A. i A. A. B.-J. chciałaby wrócić do tego mieszkania. R. J. oświadczył, że jego żona nie ma w tym mieszkaniu żadnych rzeczy osobistych i że nie mieszka w tym mieszkaniu. Niektóre rzeczy żony zostały przez nią przywiezione na termin oględzin ([...].06.2005.r) po których zostały one z powrotem zabrane. R. J. wskazał, iż nie on znęcał się nad swoją żoną., ale to żona znęcała się nad nim i ich córkami, czego dowodem jest prowadzenie kilku spraw przez prokuraturę przeciwko A. B. - J. W aktach sprawy znajduje się zarządzenie Sądu Rejonowego z [...].12.2005 r., zgodnie z którym w związku z zamieszkiwaniem przez A. B.-J. przy ul. [...] , pod tym adresem winny odbywać się kontakty R. J. z córką D. J. (akta administracyjne sprawy, karta nr 169). A. B.-J. dołączyła kopie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z dnia [...].09.2005 r. i [...].09.2004 r. Na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego, Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...].01.2006 r. orzekł o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego A. B. –J. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ I-instancji wyjaśnił, że lokal mieszkalny przy ul. [...] jest lokalem komunalnym, którego głównym najemcą jest A. B.-J. Między A. B.-J. a jej mężem R. J. istnieje konflikt. Między małżonkami orzeczono separację, a ponadto trwa sprawa rozwodowa. Wspólne dzieci A. i A. mieszkają u R. J., a córka D. u A. B.-J. Kilkanaście miesięcy przed wydaniem przedmiotowej decyzji A. B.-J. wyprowadziła się z mieszkania przy ul [....] do swojej matki i tam nocuje. Okoliczność tą potwierdziła kontrola obowiązku meldunkowego, zeznania samej A. B.-J., jak również przesłuchanie świadków. Z przesłuchania tak R. J. jak i A. B. –J. wynika, że nie posiada ona w mieszkaniu przy ul. [...] swoich rzeczy osobistych. Tym samym organ I-instancji uznał, iż A. B. –J. nie mieszka przy ul. [...] ponieważ nie prowadzi tam gospodarstwa domowego, ani nie wykonuje czynności życiowych typu pranie, gotowanie lub spanie. Burmistrz Miasta [...] wyjaśnił znaczenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując, że zameldowanie ma charakter jedynie rejestracyjny (porządkowy) i jest faktem pobytu danej osoby pod wskazanym adresem. Nie ulega zaś wątpliwości, że w tej sprawie A. B. – J. opuściła lokal mieszkalny przy ul. [...]. W ocenie organu I-instancji opuszczenie tego lokalu było również dobrowolne, ponieważ za takie należy uznać opuszczenie lokalu, które nie jest połączone z wykorzystaniem środków prawnym zmierzających do przywrócenia naruszonego współposiadania. Mimo, że A. B. –J. była informowana o możliwości złożenia wniosku o ochronę naruszonego posiadania, to takiej sprawy sadowej nie wszczęła. Podniesiono brak związku między prawem do danego lokalu mieszkalnego a okolicznością zameldowania lub wymeldowania danej osoby. Decyzję tą doręczono A. B. –J. w dniu [...].01.2006 r., która pismem z dnia [...].02.2006 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji do Wojewody [...]. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zaskarżona decyzja godzi w dobro jej samej i jej dzieci. Jej mąż składając wniosek o wymeldowanie kierował się chęcią utrudnienia życia odwołującej. R. J. wraz ze swoim ojcem są wobec niej agresywni i swoim zachowaniem przymusili ją do tymczasowego wyprowadzenia się z mieszkania, zwłaszcza, że sama odwołująca była wówczas w ciąży. Odwołująca wskazała, że jej mąż groził, iż zabierze córkę D. Obawy nie były bezpodstawne, ponieważ R. J. został skazany za ograniczanie władzy rodzicielskiej poprzez uniemożliwianie i ograniczanie kontaktów odwołującej z jej dzieci. Ponadto R. J. został skazany za uszkodzenie ciała. Odwołująca podniosła, że jej mąż cały czas mieszka przy ul. [...] w B., a do mieszkania przy ul. [...] przychodzi sporadycznie, a ponadto złośliwie przyczynił się do powiększenia kosztów utrzymania tego mieszkania poprzez zwiększanie grzania pomieszczeń oraz nadmierne zużycie energii elektrycznej. Koszty te pokrywa A. B.-J. Odwołująca podniosła, że w mieszkaniu przy ul. [...] u swojej matki przebywa, ale tylko czasowo, ma na utrzymaniu dwójkę dzieci: 6-cio letnią D. i 10-cio miesięcznego N. i wymeldowanie jej z mieszkania przy ul. [...] spowoduje brak jakiegokolwiek lokalu do zamieszkania. Jest ona głównym najemcą przedmiotowego mieszkania przy ul. [...] i do września 2005 r. opłacała koszty jego utrzymania. W mieszkaniu tym znajduje się ich wspólny dorobek: sprzęt AGD i RTV, meble. Odwołująca wskazała, że w styczniu 2006 r. złożyła wniosek o przywrócenie utraconego posiadania ww. lokalu mieszkalnego i o wydanie nakazu zwrotu tych rzeczy znajdujących się w tym mieszkaniu, które zostały przez jej męża usunięte (książki, ubrania, itd.)- Odwołująca fakt agresywnego zachowania się R. J. nad nią i jej dziećmi zgłaszała do prokuratury. R. J. częściej przebywa w B. przy ul. [...] niż w mieszkaniu przy ul. [...]. Czasowe przebywanie u swojej matki jest ograniczone również i tym, że w tym mieszkaniu o powierzchni 37 m mieszkają już 3 osoby i nie a tam warunków na dłuższy pobyt odwołujące z dwojgiem dzieci. Do odwołania dołączono kopie wyroków sądowych skazujących męża odwołującej za popełnienie przestępstw przeciwko A. B. - J. Wojewoda [...] decyzją z dnia 15.03.2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I-instancji i orzekł w ten sposób, że odmówił wymeldowania A. B.-J. z mieszkania przy ul. [....] w B. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego zamieszkiwania jest ustalenie trwałego opuszczenia tego miejsca przez daną osobę oraz faktu dobrowolnego opuszczenia. Okoliczność dobrowolnego wyprowadzenia się winna być ustalona ponad wszelką wątpliwość. Organ odwoławczy ustalił, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego A. B.-J. została zmuszona do opuszczenia mieszania przy ul. [...]. Mimo to nadal ma stały dostęp do tego mieszkania, jest jego najemcą i płaci za nie czynsz. Przychodzi do mieszkania pod nieobecność męża i nie nocuje w nim z obawy przed mężem i teściem, którzy przychodzili do mieszkania i wszczynali awantury. Mąż odwołującej został skazany prawomocnym wyrokiem za znęcanie się nad A. B. –J. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].05.2003 r. skazującym męża odwołującej za popełnienie występku polegającego na pobiciu A. B.-J. Ponadto jej mąż wyrzucił z mieszkania rzeczy należące do niej i ich małoletnich dzieci. W przedmiotowym mieszkaniu nadal znajdują się rzeczy pochodzące z dorobku małżeńskiego i zakupione przez nią samą. Wojewoda stwierdził również, że odwołująca czasowo opuściła przedmiotowe mieszkanie i to tylko z powodu obawy o bezpieczeństwo własne i dzieci. Nie jest również możliwe wspólne zamieszkanie odwołującej z jej mężem w przedmiotowym mieszkaniu. W ocenie organu odwoławczego tak poczynione ustalenia pozwalają zasadnie stwierdzić, że odwołująca się nie opuściła w sposób dobrowolny mieszkania przy ul. [...]. Decyzję tą doręczono R. J. w dniu [...].04.2006 r., który dnia [...].04.2006 r. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji lub jej zmiany. W skardze zarzucono organowi administracji naruszenie przepisów prawa, a w tym art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu udziału w postępowaniu administracyjnym, art. 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodów w sposób wybiórczy, art. 80 k.p.a. w zakresie dowolnie przeprowadzonej oceny dowodów i uznania za udowodniony stan faktyczny nie znajdujący oparcia w materiale dowodowym. Zarzucono również naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie otrzymał odwołania od decyzji I-instancyjnej i dlatego nie mógł brać czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Wskazano, że Wojewoda [...] nie sprawdził twierdzenia odwołującej o złożeniu pozwu o ochronę posiadania, a według jego wiedzy taki pozew nie został złożony. Wskazano na dokonanie przez organ odwoławczy wybiórczej i selektywnej interpretacji materiału dowodowego. Nie jest prawdą, jakoby A. B.-J. miała jakiekolwiek swoje rzeczy w mieszaniu przy ul. [...] w B. i nie znajduje się tam jej centrum życiowe. A. B.-J. sama utrudniała przeprowadzenie oględzin ww. mieszkania. W ocenie skarżącego organ odwoławczy wydał decyzję jedynie na podstawie treści odwołania, a nie materiału sprawy. Nie uzasadnionym jest twierdzenie, że A. B.-J. opuściła mieszkanie przy ul. [...] bez własnej woli. W czasie trwania sprawy rozwodowej nie można dzielić majątku, a sam skarżący także jest najemca ww. mieszkania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc w uzasadnieniu tej odpowiedzi, że A. B.-J. nie opuściła ww. mieszkania w sposób dobrowolny, ale tylko dlatego, że istniała sytuacja konfliktowa między nią a jej byłym mężem i w obawie o bezpieczeństwo własne oraz małoletnich dzieci. Nadal przychodzi A. B.-J. do tego mieszkania podczas nieobecności męża i wyraża wolę dalszego w nim zamieszkiwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący w dniu [...] kwietnia 2006 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 marca 2006 r., doręczoną skarżącemu [...] kwietnia 2006r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych i nie zastępuje organów administracji w tym zakresie. Stąd w tej sprawie poza kompetencją Sądu było wydanie orzeczenia o wymeldowaniu lub odmowie wymeldowania A. B.-J. w miejsca stałego pobytu w B. przy ul. [...]. Sądy administracyjne kontrolują decyzje podejmowane przez organy administracyjne w ten sposób, że w przypadku ustalenia istotnego naruszenia przepisów w danej sprawie następuje uchylenie względnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a w razie uznania, że organy administracji nie naruszyły przepisów- sąd skargę oddala. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest tylko wówczas spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W niniejszej sprawie stanowiska małżonków w kwestii dobrowolnego opuszczenia miejsca dotychczasowego stałego pobytu przy ul. [...] są diametralnie odmienne. Organ administracji, którego decyzja jest przedmiotem skargi, zobowiązany był do oceny, która z przedstawionych wersji wydarzeń była prawidłowa i jakim dowodom dać wiarę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie ustalenia zawarte w decyzji Wojewody [...] z dnia 15.03.2006 r. są prawidłowe. Nie ulega wątpliwości, że A. B.-J. opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu w B. przy ul. [...]. Opuszczenie to nie miało jednak charakteru dobrowolnego. W aktach sprawy nie ma, wbrew twierdzeniom skarżącego, dowodów potwierdzających znęcanie się A. B.-J. nad swoim mężem oraz ich wspólnymi dziećmi. Komenda Powiatowa Policji w B. postanowieniem z dnia [...].05.2005r. odmówiła wszczęcia dochodzenia z zawiadomienia R. J. o znęcanie się psychiczne A. B.-J. nad nim i ich dziećmi (akta administracyjne sprawy, karta nr 107). Znajdują się za to dowody potwierdzające przeciwną tezę, mianowicie wskazujące na znęcanie się R. J. nad swoją żoną. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...].12.2000 r., sygn. akt [...] uznał R. J. i M. J. winnych tego, że w okresie od grudnia 1998 r. do kwietnia 2000 r. działając czynem ciągłym wspólnie i w porozumieniu ograniczali A. B.-J. w przysługujących jej prawach rodzicielskich w stosunku do małoletnich dzieci A. i A. poprzez uniemożliwianie i utrudnianie jej kontaktów z dziećmi za względu na przynależność wyznaniową (akta administracyjne sprawy, karta nr 29-30). Następnie Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...].05.2003 r., sygn. akt [...] uznał R. J. winnego tego, że w dniu [...].09.2001 r. poprzez uderzenie trzymaną w ręku słuchawką telefoniczną w twarz A. B.-J. spowodował u niej ranę tłuczoną powieki górnej prawej oraz krwiaka tej powieki i krwiaka okolicy czołowej (akta administracyjne sprawy, karta nr 27-28). Bez wątpienia okoliczności te wskazują na takie zachowanie R. J. wobec swojej żony, które należy uznać za stosowanie przemocy fizycznej. O tym, że między małżonkami istnieje konflikt świadczą nie tylko oświadczenia samych małżonków, ale i np. zeznania teścia A. B.-J., który wprost przyznał, że między jego synem a synową trwa od kilku lat pogłębiający się konflikt (akta administracyjne sprawy, karta nr 57). Wojewódzki Sąd Administracyjny wziął pod uwagę wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...].01.2004 r. orzekający separację między małżonkami A. B.- J. i R. J. . (akta administracyjne sprawy, karta nr 17-18). Słuchany w trakcie postępowania administracyjnego sam R. J. wskazał, że na pobyt czasowy zostali w mieszkaniu przy ul. [...] zameldowani jego ojciec i siostra, w mieszkaniu tym jest cały dorobek małżonków oraz że dokonał samodzielnie wymiany zamków w drzwiach (akta administracyjne sprawy, karta nr 31). Na tej podstawie można zasadnie wskazać, że umożliwienie zameldowania w mieszkaniu przy ul. [...] członków rodziny R. J. mogło mieć na celu przeszkodzenie w przebywaniu w tym mieszkaniu żony skarżącego. Jeżeli bowiem jeden z małżonków bez zgody drugiego małżonka ułatwia zameldowanie członkom swojej rodziny, to już z tego można wskazać na wywieranie przymusu psychicznego zmierzającego do co najmniej utrudnienia dalszego przebywania drugiego z małżonków w tym mieszkaniu. Ma to znaczenie w tej sprawie, ponieważ z akt sprawy wprost wynika, że między ojcem R. J. a A. B.- J. istnieje konflikt, czego wynikiem był wyrok skazujący M. J. Na uwagę zasługuje również i ta okoliczność, że A. B.-J. podjęła działania zmierzające do uzyskania korzystania z przedmiotowego mieszkania. Pismem z dnia [...]10.2004 r. wniosła pozew o rozwód, domagając się podziału majątku wspólnego obejmującego prawo najmu ww. mieszkania poprzez przyznanie go powódce (akta administracyjne sprawy, karta nr 44). Okoliczność, że żądanie to zostało zawarte w pozwie o rozwód, a nie np. w pozwie o ochronę posiadania nie ma istotnego znaczenia w tej sprawie. Chodzi bowiem o sytuację, w której strona domaga się korzystania z danego mieszkania, niezależnie od tego, czy podejmowanie czynności prawne są najbardziej adekwatne i skuteczne w tym zakresie. Zeznające w trakcie postępowania osoby obce dla stron, między innymi M. G. wskazał, że A. B.-J. nie wyprowadziła się z mieszkania przy ul. [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 53). Przesłuchiwany w dniu [...].12.2005 r. R. J. wyjaśnił, że nie wyobraża sobie powrotu żony do mieszkania przy ul. [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 164). Przedstawione dowody wskazują nie tylko na konflikt między A. B.-J. i R.J., ale i na sytuacje, w których występowały okoliczności świadczące o tym, że należy dać wiarę A. B.-J., iż opuszczenie przez nią miejsca dotychczasowego pobytu nastąpiło pod wpływem obawy lub strachu o własne bezpieczeństwo. Tym samym opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu nie było dobrowolne. Mając na uwadze powyższe okoliczności i treść art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że Wojewoda [...] wydał prawidłową decyzję. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w tej sprawie Wojewoda [...] nie naruszył obowiązujących przepisów. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku i skargę oddalił.