III SA/Kr 508/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. N. na pismo Rady Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Określając ich majątek uwidoczniła, że nie mają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na kwotę 2260,44 zł, wyjaśniając że składa się na to 1315,58 zł jej emerytury i 944,86 zł renty męża. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania ani samodzielnie bronić swoich interesów. Nadmieniła, że mieszkanie które miała z mężem zostało zlicytowane za długi. Ponadto podała, że maż jest niepełnosprawny. Żadne z małżonków nie pracuje. Wezwana wyjaśniła dodatkowo, że mieszkanie przy ul. B w K zostało zlicytowane w trakcie postępowania egzekucyjnego a skarżąca posługuje się tym adresem tylko w celu odbioru korespondencji. Obecnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Aktualnie zamieszkuje u koleżanki w zamian za co dokłada się do opłat mieszkaniowych kwotą ok. 450 zł przekazywaną "do ręki". W razie potrzeby może powołać ją na świadka celem udowodnienia tej okoliczności. Małżonek skarżącej w związku ze stanem swojego zdrowia musi przyjmować leki a miesięczne wydatki z tego tytułu to ok. 200 zł. Do pisemnych wyjaśnień skarżąca dołączyła kopie dokumentów źródłowych w postaci zaświadczeń lekarskich, zaświadczeń z MOPS oraz wydruki historii rachunku bankowego jej męża za ostatnie trzy miesiące. Z okazanych dokumentów źródłowych wynika, że w związku z problemami zdrowotnymi małżonek skarżącej pozostaje w stałym leczeniu. W okresie od stycznia 2009 r do marca 2012 r. korzystał ze wsparcia oferowanego przez ośrodek pomocy społecznej. Obecnie nie jest objęty taką pomocą. Posiadany przez męża skarżącej rachunek bankowy zasilają niewielkie wpływy i obciążają przeciętne wydatki. Utrzymuje się na nim saldo ujemne. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot bądź to nieobjęcie listą mieszkaniową z tytułu względów społecznych bądź też odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu gminnego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek należało w tym zakresie uznać za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione jej dodatkowymi wyjaśnieniami jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżąca wraz z małżonkiem należą do osób niezamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osoby utrzymujące się z niewielkiej emerytury i niskiej renty, bez majątku, które utraciły mieszkanie przez długi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi dysponuje skarżąca - po dołożeniu się do kosztów utrzymania mieszkania koleżanki i wykupieniu lekarstw dla męża -wystarczają na skromną egzystencję. W takiej sytuacji przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Z tego względu należało więc udzielić skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.