III SA/Kr 509/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2016 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 marca 2016 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej M. S. od decyzji Starosty z dnia [...] 2015 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania skarżącej dofinansowania ze środków PFRON do zrobienia łazienki w ramach likwidacji barier architektonicznych, działając na podstawie art. 35 a ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), § 6 pkt 1 i § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 926 ), art. 7, art. 77, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: organ pierwszej instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej dofinansowania ze środków PFRON do zrobienia łazienki w ramach likwidacji barier architektonicznych. Organ instancji wyjaśnił, że nie kwestionuje schorzeń skarżącej, jednakże w ocenie organu, biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne poczynione w trakcie rozpatrywania wniosku oraz kierując się przepisami dotyczącymi likwidacji barier architektonicznych tj. ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON jednoznacznie stwierdził, że skarżąca nie spełnia wymagań wskazanych przepisami prawa do uzyskania dofinansowania ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych. Organ wskazał, iż zgodnie z brzmieniem § 6 wspomnianego rozporządzenia o dofinansowanie ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych może się ubiegać każda osoba niepełnosprawna, niezależnie od stopnia niepełnosprawności pod warunkiem, że ma trudności w poruszaniu się. W przedmiotowej sprawie natomiast ustalono, że skarżąca porusza się samodzielnie, a jej schorzenia nie powodują ograniczeń w poruszaniu się. Tym samym, zdaniem organu, warunek wskazany w § 6 pkt 1 rozporządzenia nie został w niniejszej sprawie spełniony. Organ zaznaczył, że w ramach likwidacji barier architektonicznych nie wykonuje się prac wykończeniowych, remontowych ani prac polegających na podniesieniu standardu w budynku, tylko prace, które polegają na likwidacji barier architektonicznych, czyli na likwidacji wszelkich utrudnień występujących w budynku i jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub zmniejszają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. W związku z powyższym organ pierwszej instancji wskazał, iż nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca, która wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną, niepełnosprawność i związane z tym oczekiwania pomocy ze strony organów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie podniosło, iż podstawą prawną przyznania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych jest ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Organ wskazał na treść art. 35 a ust. 1 pkt 7 lit. d powołanej ustawy oraz przepisu § 6 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z przepisem art. 35 a ust 8 cyt. ustawy Rada Powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (czyli środki Funduszu przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy - według określonego przepisami ustawy algorytmu uwzględniającego w szczególności liczbę mieszkańców, liczbę osób niepełnosprawnych i liczbę uczestników funkcjonujących warsztatów terapii zajęciowej w powiecie oraz kwotę przewidzianą w planie finansowym Funduszu na dany rok na realizację przez samorządy zadań, kwotę zobowiązań finansowanych ze środków Funduszu z tytułu realizacji umów zawartych do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rok, dla którego jest obliczana wysokość środków). Działając na podstawie upoważnienia ustawowego (powołany powyżej przepis art 35 a ust. 8 cyt. na wstępie ustawy) Rada Powiatu podjęła stosowne uchwały w sprawie określenia zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i wysokości środków PFRON przeznaczonych na zadania w roku 2015 w których określono zadania, na które przeznacza się środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przypadające według algorytmu w 2015 roku. Zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej zostały podzielone w odpowiednich kwotach na między innymi zadania z zakresu dofinansowania likwidacji barier architektonicznych oraz barier technicznych na wnioski indywidualnych osób niepełnosprawnych. Organ podkreślił, że środki z PFRON winny być rozdzielane jak największej liczbie uprawnionych, a rozmiar dofinansowania będzie zawsze przedmiotem uznania organu, aczkolwiek uznanie takie nie może być dowolnością. Ponadto, co istotne w przedmiotowej sprawie, organ dysponując środkami z PFRON zobligowany jest do rozpatrzenia złożonych wniosków zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, po sprawdzeniu wszelkich wymagań formalnych i proceduralnych, aby możliwa była w konsekwencji ocena tego, czy osoba jest uprawniona do otrzymania środków ze wskazanego funduszu. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo rozstrzygnął w ramach złożonego przez skarżącą wniosku o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, na etapie postępowania dowodowego, a następnie w obszernym uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, jakimi przesłankami kierował się odmawiając przyznania wnioskowanego dofinansowania i wyjaśniając, dlaczego wniosek nie może zostać objęty dofinansowaniem. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia o dofinansowanie ze środków funduszu na likwidację barier architektonicznych mogą się ubiegać osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują, jeżeli umożliwi to lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Przepisy przedmiotowego rozporządzenia nie definiują zakresu żadnej bariery. W związku z powyższym można przyjąć zgodnie z definicją słownikową, że bariery architektoniczne to wszelkie utrudnienia występujące w budynku i w jego najbliżej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wniosek strony zawiera orzeczenie o niepełnosprawności, w trakcie wizji lokalnej jednak został określony stopień samodzielności oraz ocena stanu psychofizycznego skarżącej na podstawie załącznika tj. "Ocena stanu psychofizycznego osoby ubiegającej się o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania". Zgodnie z przeprowadzoną oceną ustalono, że skarżąca nie ma trudności w poruszaniu się, porusza się samodzielnie, ma ograniczoną zdolność do komunikowania się z otoczeniem, potrafi samodzielnie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe takie jak spożywanie posiłków, toaleta, ubiór. Organ podkreślił, iż zarówno z orzeczenia o niepełnosprawności, jak i zaświadczenia lekarskiego wskazującego na stan zdrowia skarżącej nie wynika, iż skarżąca ma kłopoty z samodzielnym poruszaniem się. Okoliczności tych nie kwestionowała także skarżąca na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Posiada ona liczne schorzenia i jest osoba niepełnosprawną, czego organ pierwszej instancji nie zakwestionował, jednak nie ma dysfunkcji narządów ruchu koniecznych do przyznania środków z PFRON w ramach likwidacji barier architektonicznych związanych z poruszaniem się. Wydając decyzję w sprawie dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych organ podejmuje rozstrzygnięcie po dokonaniu oceny, czy spełnione zostały konieczne przesłanki ustawowe możliwości przyznania pomocy. Należy do niego ocena, czy w konkretnej sprawie, w świetle prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie pomocy na wskazany we wniosku cel. W ocenie organu schorzenie skarżącej nie uzasadniało przyznania żądanej pomocy, ponieważ prośba o zrobienie łazienki, z czym związany jest zakup materiałów budowlanych i sanitarnych w celu wykonania łazienki i sfinansowanie tych prac ze środków PFRON nie łączy się z usunięciem barier architektonicznych w budynku. Taka pomoc nie jest uzasadniona potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności skarżącej. Wymienione sprzęty i prace niewątpliwie poprawiłyby komfort życia skarżącej, jednak nie wiązałyby się z likwidacją jakichkolwiek barier architektonicznych wynikających ze schorzenia. Zdaniem organu odwoławczego powyższe stanowisko organu pierwszej instancji zgodne jest także z interpretacją pojęcia barier wyrażoną przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wskazującą, iż na gruncie cytowanych przepisów bariery architektoniczne to wszelkie utrudnienia występujące w budynku i w jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym, bariery techniczne to przeszkody wynikające z braku zastosowania lub niedostosowania, odpowiednich do rodzaju niepełnosprawności, przedmiotów lub urządzeń. Natomiast bariery w komunikowaniu się to ograniczenia uniemożliwiające lub utrudniające osobie niepełnosprawnej swobodne porozumiewanie się i/lub przekazywanie informacji. Pomoc na dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych musi wiązać się z konkretnym rodzajem niepełnosprawności, która powoduje barierę w poruszaniu się. Pomoc ta nie może prowadzić tylko do podwyższenia standardu życia osoby niepełnosprawnej. W ocenie organu odwoławczego podjęte rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest logiczne i znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym. Wskazane we wniosku schorzenia nie wpływają nawet pośrednio na układ ruchu, i - jak wykazało postępowanie dowodowe - nie stanowią bariery w poruszaniu się skarżącej. Jak wyżej podniesiono, przyznanie dofinansowania możliwe jest, gdy ułomności fizyczne stanowią barierę architektoniczną. Organ odwoławczy wskazał nadto, że zaskarżona decyzja nie stoi na przeszkodzie ubiegania się o środki celowe w zakresie pomocy społecznej, której zadania realizowane są przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w miejscu zamieszkania osoby wnioskującej o pomoc. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca M. S., podnosząc, iż jest osobą chorą ma padaczkę i anemię. Wskazała także na swoją trudną sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze, jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Skarżąca jest jak wynika z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 9 stycznia 2012 r., osobą trwale całkowicie niezdolną do pracy i ubiega się o pomoc w ramach likwidacji barier architektonicznych na sfinansowanie prac polegających na wykonaniu łazienki i zakupie materiałów budowlanych. Kwestią sporną jest natomiast, czy skarżąca spełnia ustawowe wymogi uprawniające do otrzymania takiej pomocy. Skarżąca, jak wynika z oceny stanu psychofizycznego z dnia 19 sierpnia 2015 r., porusza się samodzielnie, jak również samodzielnie zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe, takie jak spożywanie posiłków, toaleta, ubiór. Jej zdolność do komunikowania się z innymi jest ograniczona. Skarżąca podniosła ponad to, iż jest osobą chorą ma padaczkę i anemię. Wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Z kolei organy administracyjne obu instancji uznały, że przyznanie skarżącej pomocy finansowej w ramach likwidacji barier architektonicznych nie jest możliwe, gdyż pomoc ta przyznawana jest jedynie osobom niepełnosprawnym, które mają trudności z poruszaniem się, a skarżąca do tych osób nie należy. Sąd w niniejszym składzie daje w całości wiarę skarżącej, iż jej sytuacja finansowa i zdrowotna jest trudna. Prawdą jest, że skarżąca jest osobą chorą i do tego trwale niezdolną do pracy. Jednakże Sąd zwraca uwagę na to, że zasady przyznawania osobom niepełnosprawnym dofinansowania na likwidację barier architektonicznych zostały ściśle określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z art. 35 a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei § 2 pkt 4 wyżej wymienionego rozporządzenia stanowi, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W § 6 pkt 1 wskazano, iż o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Z treści omawianych przepisów rozporządzenia jednoznacznie wynika, że o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się. Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżąca jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, ale porusza się samodzielnie. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organy administracyjne w sposób właściwy ustaliły i dokonały oceny stanu faktycznego oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Skarżąca jest z pewnością osobą wymagającą wsparcia oraz pomocy, nie może to jednak być pomoc w postaci dofinansowania ze środków PFRON, gdyż przyznanie skarżącej takiego dofinansowania byłoby działaniem niezgodnym z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.