III SA/Kr 51/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 15 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej skargę oddala. Zaskarżoną przez T. P. decyzją z dnia 15 grudnia 2010r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień Nr [...] z dnia [...] 2010r. odmawiającą skierowania T. P. do wojskowej komisji lekarskiej. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: T. P. wniósł w dniu 17.11.2010r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień o powtórne skierowanie na komisję lekarską w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej z "D" na "A". Podanie uzasadnił faktem, że od czasu orzeczenia kategorii "D" leczył się psychiatrycznie a choroba, którą zdiagnozowano – schizofrenia paranoidalna – jest odmienna niż uprzednio orzeczona i będąca podstawą przydzielenia mu kategorii "D". Dodatkowym motywem zmiany kategorii jest zamiar ubiegania się o pracę w Policji. Wojskowy Komendant Uzupełnień wydał w następstwie rozpoznania wniosku T. P. decyzję w dniu [...] 2010r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 2 i 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP odmawiającą skierowania T. P. na badania do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ponownego ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Uzasadniając decyzję, organ powołał się na art. 29 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, stanowiący, że do wojskowej komisji lekarskiej żołnierzy rezerwy kieruje wojskowy komendant uzupełnień – z urzędu lub na wniosek tych osób, jednakże z ust. 3a tego artykułu wynika, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. W ocenie organu oznacza to, że istnieje ustawowy zakaz kierowania przez wojskowego komendanta uzupełnień do wojskowej komisji lekarskiej osób z ostatecznie orzeczoną kategorią zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". Dalej organ wyjaśnił, ze przepis art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP ma bezwzględne zastosowanie w sprawie T. P., ponieważ Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] 1997r. uznała go niezdolnym do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z zaliczeniem do kategorii "D". Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania, w związku z czym orzeczenie stało się ostateczne i jest wiążące dla Wojskowego Komendanta Uzupełnień, w myśl art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Z tego względu organ nie ma prawnej możliwości skierować skarżącego na ponowne badania do TWKL, chociażby stan zdrowia od chwili wydania ostatecznego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej uległ poprawie. Odwołując się od powyższej decyzji T. P. opisał okoliczności, w których zdiagnozowano u niego depresję, w następstwie której otrzymał kategorie D, a które miały związek z wydarzeniami podczas służby wojskowej a także okoliczności leczenia w następstwie przeniesienia go w stan rezerwy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydał w następstwie rozpoznania odwołania opisaną na wstępie decyzję, podkreślając w uzasadnieniu, że ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP jednoznacznie reguluje sytuacje, w których w czasie pokoju kieruje się osoby do powiatowej i wojskowej komisji lekarskiej. Ustawodawca w art. 28 ust. 4 c i art. 29 ust. 3 a w/w ustawy określił, że w czasie pokoju nie kieruje się do powiatowej i wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". T. P. posiada kategorię zdolności "D" i z tego względu w oparciu o obowiązujący stan prawny i ustalony stan faktyczny organ orzekł jak w sentencji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w treści której ponownie zaakcentował zmiany w diagnozie lekarskiej po opuszczeniu przez niego służby wojskowej i wniósł o spowodowanie uzyskania przez niego zdolności do pracy w służbach mundurowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga T. P. nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 1 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 sierpnia 2009r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009r., Nr 161, poz. 1278) wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy; 4) osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy; 5) innych niż wymienione w pkt 1-4 osób, podlegających ze względu na wiek obowiązkowi służby wojskowej, które zgłosiły się ochotniczo do jej odbywania. 1a. Niezależnie od orzekania, o którym mowa w ust. 1, wojskowe komisje lekarskie orzekają również o: 1) zdolności do pełnienia służby poza granicami państwa; 2) zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; 3) potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego; 4) ustaleniu związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową. Z niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego wynika, że T. P. orzeczeniem z dnia [...] 1997r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej został uznany niezdolnym do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z zaliczeniem do kategorii "D". Zgodnie z ówcześnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 1992r., Nr 57, poz. 278) kategoria "D" zdolności do czynnej służby wojskowej oznaczała niezdolność do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1 § 1, w czasie pokoju; pkt 1 stanowił z kolei o zdolności do odbywania zasadniczej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, zajęć wojskowych w czasie trwania studiów wyższych, przeszkolenia wojskowego, okresowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, zasadniczej służby lub szkolenia poborowych w obronie cywilnej, służby zastępczej, jak również służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. T. P., jako niepowołany do zasadniczej służby wojskowej przeniesiony został do rezerwy (zgodnie art. 46 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1991 r. Nr 113, poz. 491). Z punktu widzenia zasadności uwzględnienia wniosku T. P. o skierowanie go na ponowne badania lekarskie i ponowną ocenę jego zdolności do służby wojskowej istotne mają znaczenie dwa przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony, tj. art. 28 ust. 4 c, stanowiący, że do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E oraz art. 29 ust. 3a, stanowiący z kolei, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i z tego względu orzekające w sprawie organy miały obowiązek uwzględnić ich treść. Słusznie wobec tego odmówiły T. P. skierowania go do terenowej wojskowej Komisji Lekarskiej celem ponownego ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Sąd zauważa przy tym, że ustawa o powszechnym obowiązku obrony przewidywała w art. 28 ust. 4 w brzmieniu nadanym ustawą z 1992r., Nr 4, poz. 16 , że "ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez rejonową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany", niemniej nowelizacja tego artykułu dokonana na podstawie ustawy z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008r., Nr 206, poz. 1288) określiła brzmienie tego przepisu w ten sposób, że "ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia poborowego uległ istotnej zmianie". Odnośnie osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E wprowadzono przepis art. 28 ust. 4d stanowiący z kolei, że " wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz poborowego". Jednocześnie w/w ustawa wprowadziła wspomniany na wstępie przepis art. 29 ust. 3 a stanowiący, że: "w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E", który ma w sprawie decydujące znaczenie. W świetle okoliczności, że T. P. legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do czynnej służby wojskowej, z zaliczeniem do kategorii D, na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, nie może zostać skierowany do wojskowej komisji lekarskiej celem orzeczenia o ewentualnej zdolności do służby wojskowej. Wobec tego skarga T. P. podlega na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddaleniu.