III SA/Kr 511/21

WyrokWSA w Krakowie2021-10-25

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Hanna Knysiak-Sudyka, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca złożył warunkowe oświadczenie o rezygnacji z wcześniej przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, a organ nie podjął działań w celu umożliwienia wyboru korzystniejszego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie może wymagać od strony ostatecznej rezygnacji z przyznanego świadczenia przed uzyskaniem pewności co do przyznania świadczenia korzystniejszego. W przypadku zbiegu uprawnień, organ powinien podjąć działania umożliwiające stronie wybór korzystniejszego świadczenia i przyznać je od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nawet jeśli wcześniej pobierano inne świadczenie, pod warunkiem rozliczenia wypłat.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie składając warunkowe oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lipca do października 2020 r., uznając, że warunek rezygnacji nie został spełniony w sposób wyraźny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył decyzję, domagając się przyznania świadczenia od lipca 2020 r.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 1 i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 1, 2. zasądza na rzecz skarżącego R. C. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę w wysokości 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. nr [...] odmawiającej przyznania R. C. (dalej jako skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 października 2020 r. w związku z opieką nad matką H. C. (pkt 1) oraz przyznającą to świadczenie bezterminowo od dnia 1 listopada 2020 r. (pkt 2). Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. nr [...] skarżący miał przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. W trakcie pobierania tego świadczenia, w dniu 31 lipca 2020 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. We wniosku skarżący zawarł następujące oświadczenie: "W przypadku przyznania mi świadczenia pielęgnacyjnego, z dniem jego przyznania rezygnuję ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (stosownie do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r., IV SA/Po 712/18)". Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący nie podjął czynności zmierzających do uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ skarżący oświadczył, że zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czyli z dniem 23 listopada 2020 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zaskarżając ją w części, w jakiej nie przyznano mu przedmiotowego świadczenia za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. (pkt 1). Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 24 ust. 2 zd. 1 u.ś.r. oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wnosił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego od lutego, względnie od lipca 2020 r., a oświadczenie o rezygnacji z zasiłku zostało wadliwie zinterpretowane przez organ, ponieważ miało ono na celu jedynie uproszczenie stosownej procedury i pracy organu, aby nie było konieczne późniejsze wzywanie skarżącego do złożenia oświadczenia w kolejnym piśmie. Jeżeli organ miał wątpliwości, czy skarżący wnioskuje o przyznanie mu przedmiotowego świadczenia od lipca 2020 r. to powinien wezwać skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień, czego jednak nie uczynił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem organu II instancji, tylko skarżący mógł podjąć skuteczne działanie zmierzające do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy, lecz złożony w tym względzie wniosek był warunkowy i nie wszczynał postępowania z dniem jego złożenia, nie był wówczas bowiem spełniony zastrzeżony przez wnioskodawcę warunek przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem skarżącemu nie można było przyznać świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2020 r. do 30 października 2020 r., gdyż w tym czasie skarżący miał przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy i decyzja przyznająca to świadczenie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Rezygnacja z przysługującego specjalnego zasiłku opiekuńczego to wyraźne, a nie tylko hipotetyczne zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r, poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z uprzednio przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego w sposób wyraźny (a nie hipotetyczny), podczas gdy wymienione przepisy winny być wykładane w ten sposób, że nie zakazują one warunkowej rezygnacji z uprzednio przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane, co skutkowało wadliwym zastosowaniem rzeczonych przepisów i błędnym utrzymaniem w mocy decyzji organu l instancji oraz nieprzyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r., - art. 24 ust. 2 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż okres na jaki strona może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jest uzależniony od terminu przysługiwania zbieżnego uprawnienia, a warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z uprzednio przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego w sposób wyraźny, która nie może być rozumiana jako deklaracja na przyszłość, podczas gdy art. 24 ust. 2 u.ś.r. powinien być wykładany w ten sposób, że świadczenie pielęgnacyjne ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i nie ma konieczności uprzedniego wnioskowania w ww. sposób o wyeliminowanie z obrotu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, co skutkowało wadliwym zastosowaniem rzeczonych przepisów i wadliwym utrzymaniem w mocy decyzji organu l instancji oraz nieprzyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca lipca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, b) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organy obu instancji przedsięwzięć, aby strona mogła skorzystać z prawa wyboru jak w art. 27 ust. 5 u.ś.r. i czynienie przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego oraz brak należytego wyjaśnienia w toku postępowania stanowiska strony, iż zrezygnuje ona z otrzymywania specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego, to jest. art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz brakiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r., - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez wadliwe utrzymanie w mocy pkt 1 decyzji organu l instancji, podczas gdy spełnione były wszystkie przesłanki dla pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, co skutkowało bezpodstawnym niezastosowaniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie rzeczonej decyzji organu II instancji w zaskarżonym zakresie oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. (punkt 1 ww. decyzji). Nadto na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazano, że wyrażone przez organ odwoławczy stanowisko, iż warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z uprzednio przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego w sposób wyraźny (a nie hipotetyczny) jest sprzeczne z jednolitą wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, aprobowaną w ugruntowanej linii orzeczniczej Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. wskazano, że żaden z przepisów wymienionej ustawy nie przewiduje wyjątków od zasady wynikającej z tego przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący podniósł, że organy nie uczyniły zadość obowiązkowi należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz nie czuwały nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, zwłaszcza że nie udzieliły mu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021.137) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie, w jakim odmawia skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w okresie, w którym skarżącemu przysługiwał specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem organów pomimo, że wniosek o przyznanie świadczenia wraz warunkowym zrzeczeniem się przysługującego skarżącemu zasiłku został złożony w lipcu 2020 r., to świadczenie opiekuńcze nie może zostać przyznane od tego miesiąca z uwagi na fakt, że dopiero z wydaniem decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne ziścił się warunek powodujący ostateczne zrzeczenie się przez skarżącego zasiłku specjalnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 - dalej u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna. Należy wskazać, że ustawodawca uregulował sytuację zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego, lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, lub zasiłku dla opiekuna - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym powołanych uregulowań, przyjmuje się, że ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia nabywa się dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny. Oznacza to, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17, CBOSA). W rezultacie, należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń wymienionych w tym przepisie, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego ich pobierania. Wobec tego, sam fakt, że za dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18, CBOSA). Użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia. Podkreślić należy, że nie można od strony wymagać – tak jak to uczyniły organy w przedmiotowej sprawie - rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, CBOSA). To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sąd podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym to po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń. W sytuacji zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania. Tym samym, dokonany przez uprawnionego wybór świadczenia dla niego korzystniejszego powinien odnieść swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W myśl tego przepisu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (tak wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. I OSK 2852/20 CBOSA). W państwie prawna nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, CBOSA). W przedmiotowej sprawie skarżący złożył oświadczenie o warunkowej rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego już w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, to jest w dniu 30 lipca 2020 r. Uznanie, że skarżący spełnia pozytywne przesłanki przyznania mu tego świadczenia winno skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, a nie z paromiesięcznym opóźnieniem tylko z tego względu, że w obrocie prawnym pozostawała jeszcze decyzja przyznająca alternatywne świadczenie, a skarżący zrzekł się prawa do zasiłku pod warunkiem przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy miały świadomość, iż przysługujący stronie specjalny zasiłek opiekuńczy nie przekreśla uprawnienia strony do skorzystania z korzystniejszego dla niej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, czego wyrazem jest pkt 2 decyzji organu I instancji. Wadliwie rozwiązano natomiast sytuację kumulacji świadczeń. Raz jeszcze należy podkreślić, że w świetle powyższego – ugruntowanego już – orzecznictwa oraz jednoznacznego brzmienia art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w lipcu 2020 r., to od tego już miesiąca przysługuje mu świadczenie odpowiadające wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. To na organach ciąży obowiązek dobrania takiego rozwiązania, aby umożliwić osobie uprawnionej otrzymanie świadczenia w pełnej wysokości. Niedopuszczalne było przy tym skoncentrowanie się na warunkowym sformułowaniu zrzeczenia się prawa do zasiłku opiekuńczego, bo jak wskazano powyżej, nie można od uprawnionego wymagać ostatecznego zrzeczenia się tego uprawnienia w sytuacji, gdy nie może on być pewien przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie należy zgodzić się z autorem skargi, który zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 i art. 9 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ugruntowane już orzecznictwo wskazuje wiele rozwiązań dla eliminacji kumulacji roszczeń, tak, aby osoba uprawniona pobrała należne jej świadczenie w pełnej wysokości. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom Kolegium treść u.ś.r. nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący pobierał zasiłek dla opiekuna, możliwe jest bowiem rozliczenie świadczeń przyznanych za ten okres, z których jedno zostało już wypłacone, poprzez zrekompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19, WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 60/19). Reasumując, w świetle przytoczonego powyżej orzecznictwa, które orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd w pełni podziela, przedstawiona zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na skargę argumentacja związana z brakiem możliwości przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego do momentu, w którym nie zrzeknie się ostatecznie i bezwarunkowo zasiłku opiekuńczego – jest chybiona. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ nie zastosował art. 24 ust. 2 u.ś.r. i nie przyznał skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 lipca 2020 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, niż wynikający z daty złożonego przez niego wniosku. Choć w związku z zakresem zaskarżenia obejmującym wyłącznie pkt 1 decyzji Kolegium, pkt 2 tego rozstrzygnięcia nie podlegał kontroli tut. Sądu na marginesie wypada wskazać, że wydając rozstrzygnięcie w tym zakresie Kolegium wykroczyło poza zakres odwołania, w którym kwestionowano wyłącznie pkt 1 decyzji organu I instancji. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organ uwzględni stanowisko Sądu w kwestii przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pobierania przez niego zasiłku opiekuńczego, dokonując wyboru procesowej formy załatwienia sprawy umożliwiającej skarżącemu realizację dokonanego wyboru świadczenia, mając na względzie przepis art. 35 k.p.a. zobowiązujący do załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) zasądzając od organu kwotę 497 zł, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło