III SA/Kr 513/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Bożenna Blitek Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania pierwszej instancji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 122 ust 1, 2 i 6 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U.2017.59), decyzją z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 4 stycznia 2017 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania J. H. – dalej skarżącej - dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika D. C. – dalej młodocianego pracownika - i umorzyło postępowanie. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny: W dniu 1 września 2014r. pracodawca J. H. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]"– dalej pracodawca - zawarł umowę o pracę z młodocianym pracownikiem w celu nauki zawodu – monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie . Zgodnie z umową, nauka zawodu miała trwać 36 miesięcy tj. od dnia 1 września 2014r. do dnia 31 sierpnia 2017r. W dniu 2 czerwca 2017r. pracodawca zmarł, a spadkobiercy nie przejęli dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność ta została wykreślona z dniem 6 czerwca 2017r. Młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną [...] Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości uzyskując tytuł czeladnika w zawodzie monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie. Skarżąca – wdowa po zmarłym pracodawcy - wnioskiem z dnia 14 listopada 2017r. wystąpiła do Burmistrza Gminy i Miasta o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika na podstawie art.122 ww. ustawy – Prawo oświatowe. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia 4 stycznia 2018 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego dofinansowania , gdyż skarżąca nie jest spadkobiercą pracodawcy nabywającą jego uprawnienie do zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Umowa zawarta z młodocianym pracownikiem wygasła w dniu 2 czerwca 2017r. tj. po 33 miesiącach trwania umowy i uprawnienie to nie weszło w skład spadku. Żaden ze spadkobierców nie kontynuuje działalności gospodarczej, a tym samym nie przejął przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca podniosła, iż spełnione zostały wszystkie wymagania przewidziane przez ustawę - Prawo oświatowe i zostały dostarczone wszystkie dokumenty wraz z aktem poświadczenia dziedziczenia majątku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego, nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zgodnie z art. 122 ust. 11 ww. ustawy – Prawo oświatowe, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługuje pracodawcom i to wyłącznie pracodawca może je otrzymać. W niniejszej sprawie pracodawca zmarł w dniu 2 czerwca 2017 r. Fakt, iż spadkobiercy nabyli spadek nie powoduje, iż mogą oni otrzymać dofinansowanie z tytułu kosztów kształcenia młodocianych pracowników , gdyż jest to prawo ściśle związane z osobą zmarłego pracodawcy i jako takie nie należy do spadku. Dofinansowanie do kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowi pomoc de minimis. Warunkiem udzielenia takiej pomocy jest tożsamość przedsiębiorcy zarówno w dacie nabywania uprawnień, jak i w dacie przyznawania dofinansowania. Wskazując na powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można było w ogóle prowadzić postępowania w sprawie dofinansowanie do kosztów kształcenia młodocianego pracownika, gdyż skarżąca nie była legitymowana do złożenia wniosku o dofinansowanie , a w konsekwencji postepowanie to należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca i pismem z dnia 13 kwietnia 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 122 oraz art. 122 ust. 11 ww. ustawy - Prawo oświatowe w zw. z art. 922 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż ww. przepis należy stosować jedynie do zmarłego pracodawcy, a nie jego spadkobierców, a co za tym idzie przyjęcie błędnego założenia, iż organowi nie wolno było prowadzić postępowania w sprawie dofinansowania do kosztów kształcenia młodocianego pracownika i wydawać decyzji załatwiającej sprawę, co do istoty, - art. 105 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania w sytuacji, gdy nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania; - art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego, wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ II instancji do wadliwego ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych tj. nie uwzględnienia, iż skarżącej jako spadkobierczyni przysługuje uprawnienie do otrzymania od Burmistrza Gminy i Miasta dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, a w konsekwencji pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej; - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, czy też wskazania, dlaczego zdaniem organu spadkobiercy nie przysługuje uprawnienie do domagania się przyznania dofinansowania, jak również poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również lakoniczne uzasadnienie prawne. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego . Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 4 stycznia 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika i umarzająca to postępowanie jako bezprzedmiotowe. Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowił art. 122 ust 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U.2017.59). Przepis ten stanowi , że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest , że pracodawca posiadał stosowne kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, a tym samym spełnił jedną z trzech przesłanek warunkujących dofinansowanie. Wątpliwość dotyczy tego, czy została spełniona przesłanka określona w pkt.2 przytoczonego przepisu wobec faktu, że umowa o pracę z młodocianym pracownikiem wygasła w 33 miesiącu trwania tej umowy w związku ze śmiercią pracodawcy. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy (śmierć pracodawcy) nauka zawodu przez młodocianego została ukończona, co oznacza, że została spełniona druga przesłanka warunkująca otrzymanie dofinansowania. Fakt dopuszczenia młodocianego pracownika przez [...] Izbę Rzemieślniczą i Przedsiębiorczości do egzaminu jednoznacznie wskazuje, że nauka zawodu została ukończona , jakkolwiek okres kształcenia uległ skróceniu. Podkreślić należy , że stosownie do art.122 ust.2 ww. ustawy – Prawo oświatowe , jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia. Przy stosowaniu przepisów ustawy – Prawo oświatowe nie można tracić z pola widzenia celu tych przepisów, jakim było uzyskanie przez pracodawcę częściowego zrekompensowania kosztów dokształcania zawodowego młodocianego pracownika, a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego na Państwie w zakresie realizacji obowiązku nauki do 18 roku życia. Do uzyskania dofinansowania koniecznie jest spełnienie przesłanki wynikającej z przytoczonego wyżej art.122 ust.1 pkt.2 ustawy – Prawo oświatowe tj. młodociany pracownik musi przystąpić do egzaminu i zdać ten egzamin . Spełnienie tego warunku nie jest zależne od woli pracodawcy – to od młodocianego pracownika zależy , czy przystąpi do egzaminu i czy go zda. W rozpatrywanej sprawie pracownik wyszkolony przez pracodawcę spełnił ten warunek. Cel przygotowania zawodowego został osiągnięty. Bezsporną okolicznością jest również , że wniosek o dofinansowanie został złożony w terminie określonym w ust.7 ww. przepisu i jest to trzecia przesłanka konieczna do uzyskania dofinansowania. Wniosek złożyła skarżąca - wdowa po zmarłym pracodawcy. Uprawnienie skarżącej w tym zakresie zostało zakwestionowane przez organ odwoławczy , zdaniem Sądu – nieprawidłowo. Użyty przez ustawodawcę w art.122 ust.1 ww. ustawy zwrot "przysługuje dofinansowanie " oznacza , że organ nie może odmówić przyznania dofinansowania , jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Prowadzenie przygotowania zawodowego jest prawem ściśle związanym z pracodawcą, ale roszczenie o wypłatę dofinansowania – takim prawem nie jest. W związku ze śmiercią pracodawcy dofinansowanie , jako prawo majątkowe, przysługuje jego spadkobiercom. W ocenie Sądu organ dokonał błędnej interpretacji art.122, a w szczególności ust.7 ww. ustawy uznając , że prawo do otrzymania dofinansowania, po spełnieniu wszystkich przesłanek ustawowych określonych w tym przepisie, jest ściśle związane z osobą pracodawcy i jako takie nie podlega dziedziczeniu. W ustalonych i bezspornych okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy – zdaniem Sądu - nie istnieją podstawy do odmowy przyznania dofinansowania spadkobiercom przedsiębiorcy. Organ stwierdził, że musi istnieć tożsamość przedsiębiorcy w dacie nabycia uprawnień i w dacie przyznania dofinansowania, jednak nie wskazał przepisu, z którego to wynika. Przepis art.122 ww. ustawy – Prawo oświatowe takiego warunku nie formułuje. Istotne jest , aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a nadto, aby młodociany pracownik ukończył naukę i zdał egzamin. Warunki te zostały spełnione przez pracodawcę w rozpatrywanej sprawie. Data zdania egzaminu otwiera trzymiesięczny termin na złożenie wniosku. Ustawodawca nie wprowadził w omawianym przepisie innych dodatkowych warunków . Negatywną przesłanką przyznania dofinansowania nie stanowi również okoliczność, że działalność gospodarcza prowadzona przez zmarłego pracodawcę nie została przejęta przez żadnego spadkobiercę. Skarżąca domagała się wypłaty na jej rzecz dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jako prawa majątkowego nabytego przez jej męża i wchodzącego w skład spadku. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania dofinansowania i prawo to, jako prawo majątkowe przysługuje spadkobiercom. Śmierć pracodawcy jest zdarzeniem powodującym ustanie zdolności prawnej osoby fizycznej, a więc również przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. W okolicznościach niniejszej sprawy doszło do przejęcia przez spadkobierców uprawnień związanych z dochodzeniem kosztów kształcenia młodocianego pracownika i nie ma znaczenia, że spadkobiercy nie kontynuowali tej działalności. Wobec złożonego oświadczenia przez wszystkich spadkobierców, że to skarżąca ma uzyskać dofinansowanie z tytułu wyszkolenia młodocianego pracownika, należało przyjąć, że była ona osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dofinansowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca była uprawniona do dochodzenia dofinansowania, a zatem istniał przedmiot postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej, a w konsekwencji należy stwierdzić , że brak było podstaw do umorzenia postępowania w trybie art.105 K.p.a. Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U2012.270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym organy rozpoznając ponownie sprawę zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.205 ww. ustawy .