III SA/Kr 514/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej skargę oddala. Zaskarżoną przez D. P. decyzją z 26 lutego 2010r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. ([...]), przyznającą rodzinie , która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, Pni D. P. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania M. G., ur. [...] 1991r., w okresie od 1 kwietnia 2009r. do 31 sierpnia 2010r. (do dnia ukończenia szkoły) w wysokości 676,70 zł, co stanowi równowartość pomocy w wysokości 60% kwoty określonej w art. 78 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomniejszony o połowę dochodu wychowani. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 71, art. 78 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115 poz. 728) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Decyzją z dnia [...] 2010r. Prezydent Miasta ([...]) przyznał D. P., jako rodzinie która sprawowała funkcje rodziny zastępczej, pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka: M. G. urodzonej [...] 1991r. Pomoc za okres od 1 kwietnia 2009r. do 31 sierpnia 2010r., tj. do czasu ukończenia szkoły w której wychowanka uzyskała pełnoletniość w wysokości 676,70 zł miesięcznie co stanowi 60% podstawy, pomniejszonej o połowę dochodu wychowanki. Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 78 ust. 5 w zw. z art. 78 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115 poz. 728), poprzez przyjęcie, że rodzinie która sprawowała funkcję rodziny zastępczej nie spokrewnionej, po osiągnięciu przez wychowankę pełnoletniości i do czasu ukończenia szkoły, w której wychowanka uzyskała pełnoletniość, przysługuje pomoc w wysokości 60% podstawy, nie powiększony o 10% podstawy z tytułu sprawowania opieki i wychowania. Podniosła, iż na podstawie art. 78 ust 5 ustawy o pomocy społecznej , pełnienie funkcji pomocy społecznej nie ustaje z chwilą osiągnięcia pełnoletniości przez dziecko, o ile spełnione są przesłanki z określone w tym artykule (dziecko kontynuuje naukę i pozostaje w rodzinie zastępczej). Wskazuje więc, że zgodnie z art. 72 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej rodzina ta ma nadal status rodziny zastępczej. Powołując się na wykładnię celowościową art. 78 ust. 1 pkt 5, podniosła , że ustawodawca chciał kontynuacji wypłacania dotychczasowej pomocy na dziecko, nawet po ukończeniu przez nie 18 roku życia. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję podzielając ustalenia i interpretację przepisów dokonaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał , iż skarżąca nie kwestionuje prawidłowości wyliczenia pomocy pieniężnej, a sporną kwestią jest jedynie ustalenie uprawnień do otrzymania świadczenia o którym mowa w art. 78 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, tj. zwiększenia udzielonej pomocy o 10% podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania przez rodzinę zastępczą niespokrewnioną z dzieckiem.. Ustosunkowywując się do tego żądania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło , iż z przepisów ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że pomoc pieniężna oferowana rodzinom zastępczym kończy się z chwila uzyskania pełnoletniości przez dziecko. Od tej zasady przewidziany jest wyjątek w art. 78 ust. 5 ww. ustawy. Z treści przepisu art. 78 ust. 5 wynika jednoznacznie , że świadczenie to przyznawane jest rodzinie, która sprawowała funkcje rodziny zastępczej, jednakże po uzyskaniu pełnoletniości przez dziecko funkcja rodziny zastępczej ustaje z mocy prawa. Świadczenie takie jest jednak przyznawane gdyż rodzina ta faktycznie ponosi nadal koszty utrzymania pełnoletniej osoby. Z tego względu zdaniem organu odwoławczego art. 72 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej nie daje możliwości przyznania świadczenia o którym mowa w art. 78 ust. 7 ww. ustawy rodzinie która utraciła z mocy prawa status rodziny zastępczej. Ponadto świadczenie jest przyznawane w związku z opieką nad dzieckiem, a M. G. uzyskała pełnoletniość i nie jest już dzieckiem. W skardze na decyzje organu odwoławczego D. P. podnosi niezgodność decyzji wydanej przez SKO z Konstytucją i Kartą Praw Człowieka. Wskazuje także, że świadczenia wypłacane nie spokrewnionym rodzinom zastępczym po osiągnięciu przez wychowanka pełnoletniości, kontynuującego naukę, są zróżnicowane oraz odwołuje się do różnorodności praktyki w poszczególnych ośrodkach świadczących pomoc rodzinom zastępczym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na wstępie podnieść należało, że na podstawie art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j.Dz. U. z 2008r Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), rodzinie zastępczej udzielana jest pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka w wysokości 40 % podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niż 10 % podstawy. Podstawa ustalenia wysokości pomocy pieniężnej została określona kwotowo w art. 78 ust. 2 tej ustawy. Natomiast przepis art. 78 ust. 4 cytowanej ustawy stanowi, że starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela tej rodzinie pomocy w wysokości nie niższej niż: 1) 60 % podstawy - w przypadku dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, 2) 80 % podstawy - w przypadku dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności, 3) 60 % podstawy - w przypadku dziecka w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, 4) 60 % podstawy - w przypadku dziecka w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178), 5) 80 % podstawy - w przypadku dziecka w wieku powyżej 7. roku życia do ukończenia 18. roku życia, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności i umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich - pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka, nie mniej jednak niż 20 % podstawy. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna w wysokości określonej w ust. 3 i 4 również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że pełnoletnia wychowanka rodziny zastępczej – D. P., M. G. ( ur. [...] 1991r. ) nadal przebywa w tej rodzinie i kontynuuje naukę w Liceum Ogólnokształcącym, w którym naukę rozpoczęła przed datą pełnoletności. Przytoczony wyżej przepis art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna w wysokości określonej w ust. 3 i 4 również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ administracji, ustalając wysokość pomocy pieniężnej rodzinie, która pełniła funkcję rodziny zastępczej do daty pełnoletności wychowanka, jest zobowiązany na mocy przepisu szczególnego jakim jest ust. 5 art. 78 ustawy o pomocy społecznej 9 ( w/w ), do rozważenia, czy występujące w sprawie okoliczności wyczerpują kryteria przyznania pomocy pieniężnej w wysokości określonej w art. 78 ust. 3, czy też w art. 78 ust. 4 tej ustawy. W razie wystąpienia podstaw zastosowania art. 78 ust. 4, organ obligatoryjnie udziela zatem pomocy pieniężnej w wyższej kwocie niż wskazana w art. 78 ust. 3, a więc w kwocie wyższej niż 40 % podstawy, a nieprzekraczającej 80 % tej podstawy. Natomiast zwiększenie udzielanej pomocy w oparciu o przepis art. 78 ust. 7 nie zostało objęte zasięgiem działania ust.5 art. 78. Podkreślić należy, że poza sporem jest kwestia zastosowania do obliczenia wysokości przyznanej pomocy przepisu wg. zasad określonych w art. 78 ust.4 z uwagi na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności M. G. Zwiększenie pomocy z tego tytułu zostało przez organ uwzględnione i przyznane. Jak już powyżej wspomniano, przepis art. 78 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, organ w okolicznościach wskazanych w tym przepisie obligatoryjnie udziela rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej w wyższej kwocie niż określona w art. 78 ust. 3 tej ustawy. Funkcja rodziny zastępczej ustaje z datą uzyskania pełnoletności przez dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej, co następuje z datą ukończenia przez nie osiemnastu lat, bądź wyjątkowo poprzez zawarcie małżeństwa przez dziecko małoletnie i od tej daty przepisy, które regulują kwestie pomocy rodzinom zastępczym nie mogą być już stosowane. Zasady udzielania pomocy pieniężnej rodzinom, które sprawowały funkcję rodziny zastępczej do uzyskania pełnoletności przez wychowanka reguluje - z zastrzeżeniem warunków w nim wskazanych - przepis art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W treści tego przepisu zawarty został warunek przebywania wychowanka - również po osiągnięciu pełnoletności - w rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej. Zakres zastosowania przepisu art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest zatem ograniczony do określenia podstaw przyznawania pomocy pieniężnej rodzinom, których funkcja rodziny zastępczej wygasła z powodu ukończenia 18-tu lat przez wychowanka. Przepis powyższy odsyła tylko i wyłącznie do art. 78 ust. 3 i 4 tej ustawy, określających wysokość pomocy pieniężnej, ale nie zawiera podstaw do rozszerzenia stosowania w tym zakresie przepisu ust. 7 art.78 ustawy w/w. Na podstawie wymienionej regulacji szczególnej wprowadzonej art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, wysokość pomocy pieniężnej jest określana wyłącznie w oparciu o wyżej cytowane przepisy art. 78 ust. 3 i 4 tej ustawy. Zasadą jest , by przepisów o charakterze szczególnym , nie interpretować w sposób rozszerzający. W świetle tej regulacji , uwzględniając zarówno literalną interpretację przepisów jak i wynik wykładni systemowej , należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niezastosowania przy wydaniu decyzji, przepisu art. 78 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że niespokrewniona z dzieckiem rodzina zastępcza otrzymuje dodatkowo na każde umieszczone w niej dziecko kwotę odpowiadającą 10 % podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania. Przepis powyższy, zakresem zastosowania obejmuje bowiem tylko rodziny zastępcze, nie zaś rodziny, co do których sprawowane funkcji rodziny zastępczej wygasło wskutek pełnoletności wychowanka. Ponadto na podstawie regulacji szczególnej wprowadzonej w art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, wysokość pomocy pieniężnej przysługującej tym właśnie rodzinom, jest określana wyłączne w oparciu o wyżej cytowane przepisy art. 78 ust. 3 i 4 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania , że zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności tj. nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania, dlatego skargą oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.