III SA/Kr 517/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer spr. Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2010 r , Nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej s k a r g ę o d d a l a . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 marca 2010r. znak [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania M. W., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta przez Kierownika Działu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej Dział Rodzin zastępczych z dnia [...] 2009r. nr [...] o odmowie przyznania M. W. świadczenia w postaci pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka za okres od 18 marca 2004r. do 31 października 2004r. Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: W dniu 20 października 2009r. M. W. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka G. W. za okres 18 marzec 2004r. do 31 października 2004r.. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 18 marca 2004r. sygn. akt [...] M. W. ustanowiona została rodziną zastępczą dla małoletniej siostrzenicy G. W. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne w dniu 14 września 2004r. Równocześnie Sąd Rejonowy wydał w dniu 18 marca 2004r. postanowienie tymczasowe, na mocy którego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o ustanowienie rodziny zastępczej powierzył M. W. pieczę nad małoletnią G. W., to postanowienie było natychmiast wykonalne. W dniu 22 listopada 2004r. M. W. złożyła wniosek o pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania G. W. umieszczonej w rodzinie zastępczej na podstawie wskazanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego. Decyzją z dnia [...] 2004r. znak [...] organ I instancji przyznał rodzinie zastępczej M. W. pomoc pieniężną w kwocie 648,40zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2004r. do czasu uzyskania przez dziecko pełnoletności. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej i rozporządzenia Ministra i Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych. W dacie złożenia przez skarżącą wniosku tj 22 listopada 2004r. utraciło moc poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 29 września 2001r. w sprawie rodzin zastępczych. Od decyzji tej strona się nie składała odwołania. Natomiast w dniu 20 października 2009r. M. W. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka G. W. za okres 18 marzec 2004r. do 31 października 2004r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2009r. odmówił M. W. przyznania świadczenia w postaci pomocy pieniężnej za okres od 18 marca 2004r. do 31 października 2004r. Organ wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów prawa – ustawy z dnia 12 marca o pomocy społecznej i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004r. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się od miesiąca złożenia wniosku. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc. Z kolei przepis § 10 powołanego wyżej rozporządzenia z 18 października 2004r. określa termin od którego rodzinie zastępczej przysługuje pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z tym przepisem pomoc przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej- począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Mając na uwadze, ze wniosek został złożony w dniu 22 listopada 2004r. , a zatem świadczenie mogło być przyznane nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku tj 1 listopada 2004r. Od decyzji skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z odmową wyrównania świadczenia za okres od 18 marca 2004r. do 31 października 2004r., a więc za okres kiedy funkcjonowała już rodzina zastępcza i wnosi o przyznanie świadczenia wstecz za wzmiankowany okres i wypłacenie zaległości. Skarżąca podnosi, że w kwietniu 2004r. zasięgała informacji na temat możliwości uzyskania pomocy materialnej i w dziale rodzin zastępczych wówczas [...] i otrzymała informacje, że pomoc ze zwrotem rodzina otrzyma po uprawomocnieniu się postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 marca 2010r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Kolegium wskazało, że zasady przyznawania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej uregulowane są w art.78 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, która weszła w życie w dniu 1 maja 2004r. Zgodnie z tym przepisem taką pomoc przyznaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej (w gminie A tego typu decyzje wydaje Prezydent Miasta). Również poprzednio obowiązująca ustawa z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, przyznawała kompetencje do udzielania pomocy finansowej rodzinom zastępczym staroście. Jak podnosi Kolegium z akt sprawy wynika, że MOPS pismem z dnia 20 kwietnia 2004r. (a więc w dacie obowiązywania jeszcze ustawy z 1990r.) poinformował M. W. iż pomoc finansowa rodzinom zastępczym udziela na wniosek starosta. Jednak M. W. wniosek o udzielenie pomocy złożyła dopiero w dniu 22 listopada 2004r. W dacie złożenia wniosku obowiązuje rozporządzenie z dnia 18 października 2004r., które w § 10 pkt 1 stanowi, że pomocy finansowej udziela się rodzinom zastępczym nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Nadto Kolegium zauważa, że § 10 rozporządzenia mówiąc o wniosku nie precyzuje jaka dokumentacja powinna być do niego dołączona, zdaniem Kolegium nie można stwierdzić, że prawomocne orzeczenie musiało stanowić część wymaganej dokumentacji, jak miała być dołączona do wniosku. Mając na uwadze, że wniosek o udzielenie pomocy został złożony w dniu 22 listopada 2004r., skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia za okres od 18 marca 2004r. do dnia 31 października 2004r. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. W. wnosząc o jej uchylenie i zwrot niewypłaconego świadczenia pieniężnego za okres od 18 marca 2004r. do 31 października 2004r. W uzasadnieniu skargi podniosła argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, w uzasadnieniu podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy wskazanej jako pierwsza Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga w rozpoznawanej sprawie jest niezasadna, a zaskarżona decyzja zgodna z obowiązującym prawem. Bezspornym w sprawie jest, że dniu 22 listopada 2004r. M. W. złożyła wniosek o pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania G. W. umieszczonej w rodzinie zastępczej na podstawie postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 18 marca 2004r. sygn. akt [...] z dnia 18 marca 2004r. M. W. ustanowiona została rodziną zastępczą. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne w dniu 14 września 2004r. Prawomocność orzeczenia sądu jest podstawą jego mocy wiążącej w rozumieniu art. 365 § 1 kpc.. orzeczenia nieprawomocne nie mają bowiem mocy wiążącej. I właśnie dlatego do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ustanowieniu rodzinie zastępczej, Sąd Rejonowy wydał w tym samym dniu tj w dniu 18 marca 2004r. postanowienie tymczasowe, na mocy którego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o ustanowienie rodziny zastępczej powierzył M. W. pieczę nad małoletnią G. W., to postanowienie było natychmiast wykonalne. Tym samym kwestią bezsporną jest, że ustanowienie rodziny zastępczej z punktu widzenia prawnego nastąpiło w chwili prawomocności postanowienia o ustanowieniu rodziny zastępczej tj 14 września 2004r. Pomoc pieniężna na częściowe utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej jest tą formą pomocy, która przyznawana jest na wniosek uprawnionej osoby, organ administracji nie był uprawniony do działania z urzędu i przyznania pomocy bez wyraźnie sprecyzowanego w tym zakresie wniosku. Zarówno w dacie złożenia wniosku z dnia 22 listopada 2004r. , jak i w dacie złożenia wniosku z dnia 20 października 2009r. obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (weszła w życie w dniu 1 maja 2004r.), która w art. 78 określa jakiej pomocy pieniężnej udziela się rodzinie zastępczej, a w art.106 ust.1 stanowi, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, natomiast zgodnie z ust.3 Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc liczbę dni objętych świadczeniem. Tym samym z przepisu ustawy art. 106 ust. 3 wynika generalna zasada, że świadczenie przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Drugim obowiązującym aktem prawnym w dacie złożenia obu wniosków było rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych ( Dz,U, Nr 233, poz. 2344 z zm.). Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia "Pomoc pieniężną, o której mowa w art.78 ust.3i 4 ustawy, przyznaje się za okres pobytu dziecka: 1) w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, rodzinie zastępczej niespokrewnionej z dzieckiem oraz zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej i specjalistycznej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej. 2) w zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem rodzinie zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie o charakterze pogotowia rodzinnego - nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Z powyższego przepisu § 10 ust.1 wynika zasada że pomoc pieniężna może być przyznana za okres pobytu dziecka rodzinie zastępczej spokrewnionej począwszy od ustanowienia rodziny zastępczej nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. A zatem w tym przypadku istotne jest ustanowienie rodziny zastępczej, a to następuje wraz z prawomocnością postanowienia sądu o ustanowieniu rodziny zastępczej, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu 14 września 2004r. , i złożenie wniosku co miało miejsce w dniu 22 listopada 2004r. Jedynie w przypadku o którym mowa w § 10 pkt 2 rozporządzenia, a który nie dotyczy rozpoznawanej sprawy, pomoc pieniężna może być przyznana począwszy od dnia w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w rodzinie o charakterze pogotowia rodzinnego, ale też nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Z wskazanego wyżej stanu prawnego wynika, że organ wydając w dniu [...] 2004r. decyzję o przyznaniu stosownej pomocy pieniężnej począwszy od 1 listopada 2004r., jak również wydając będącą przedmiotem skargi decyzję z dnia [...] 2009r. utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 9 marca 2010r. o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego za okres od 18 marca 2004r. do 31 października 2004r., prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy. Odwoływanie się przez skarżącą do obowiązującego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001r. w sprawie rodzin zastępczych ( Dz.U. nr 120, poz.1284), które to rozporządzenie zdaniem skarżącej powinno mieć zastosowanie do rozpoznania jej wniosku jest nieprawidłowe. W powołanym rozporządzeniu § 17 ust.1 stanowił, pomocy pieniężnej o której mowa w § 15,...udziela się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, o której mowa w art.,,,ustawy, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 33g ust.7 i 8 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, która została uchylona ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Przepisy przejściowe ustawy z 12 marca 2004r. stanowiły: w art.150 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy, natomiast art. 159 stanowił, ze dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej zachowują moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie tej ustawy. Z powyższych reguł intertemporalnych wynika, że po wejściu w życie ustawy z dnia 12 marca 2004r. , sprawy wszczęte a nie zakończone prowadzone już były według nowej ustawy. W takich przypadkach w których zastosowanie miała już ustawa z dnia 12 marca 2004r., lecz nadal obowiązywało jeszcze stare rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001r. w sprawie rodzin zastępczych ( które zostało uchylone rozporz. z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych) rozporządzenie to mogło być stosowane w zakresie w jakim nie pozostawało w sprzeczności z ustawą z dnia 12 marca 2004r. Ustawa ta, o czym była już mowa wcześniej, wprowadziła w art.106 ust.3 zasadę, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek. Jednak w rozpoznawanej sprawie, kwestia ewentualnego stosowania rozporządzenia z 29 września 2001r. nawet w ograniczonym zakresie zgodnym z ustawą z 12 marca 2004r. w ogóle nie występuje, a to dlatego, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy pieniężnej zostało wszczęte wnioskiem skarżącej w dniu 22 listopada 2004r. , a więc w czasie obowiązywania ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej i obowiązywania rozporządzenia z dnia 18 października 2004r. Mając tym samym na uwadze obowiązujący stan prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów i zgodna jest z prawem. W świetle przedstawionego stanu prawnego i bezspornych okoliczności stanu faktycznego dotyczących złożenia wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej pomocy pieniężnej za żądany okres czasu tj 18 marzec 2004r. do 31 października 2004r. Podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące trudności na jakie napotykała w związku z podjęciem się trudu wychowania siostrzenicy, a także niewątpliwie ciężka sytuacja finansowa nie mogły stanowić okoliczności uzasadniających uwzględnienie skargi. Przyznanie bowiem pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej nie ma charakteru uznaniowego i nastąpić może tylko w przypadku i na zasadach określonych przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z zm.) skargę oddalił.