III SA/Kr 521/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu w sprawie ze skargi na decyzję j z dnia w przedmiocie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. R. od postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 9 sierpnia 2018 r. 2 października 2018 r. W. R. [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego 13 marca 2018 r. ([...]) zakazu wprowadzania do obrotu produktów postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 9 sierpnia 2018 r. W dniu 6 kwietnia 2018 r. W. R., działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat i wydatków w sprawie skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 marca 2018 r. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada środków na pokrycie tychże kosztów. Przebywa w [...], zarabia obecnie około [...] Funtów, na utrzymanie wydatkuje ok. [...] Funtów. Jest zobowiązany do uiszczenia licznych kar nałożonych na niego nakazami, a także grzywien ([...] zł), mandatów. Na poparcie swych twierdzeń przedłożył dokumenty poświadczające o zadłużeniu, nieuiszczaniu mandatów karnych, drogowych w kwotach [...] zł, [...] zł, [...], wezwania do zapłaty kierowane przez Miejskie Centrum Profilaktyki Uzależnień, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji za nieuiszczone koszty procesu etc. Z przedłożonego formularza PPF wynika nadto, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Przebywa w [...] gdzie pracuje. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. [...] Funtów. Za sam wynajem pokoju płaci [...] Funtów, pozostałe koszty utrzymania ([...] funtów) i wyżywienia to suma ok. [...] – [...] Funtów; nie posiada on żadnych nieruchomości ani w Polsce ani w [...], nie ma żadnych oszczędności ani cennych ruchomości. Na wezwanie orzekającego do uzupełnienia braków wniosku, pełnomocnik skarżącego przedłożył [...] 2018 r., wyciągi z kont bankowych, potwierdzenie wysokości uiszczanego czynszu za wynajem lokalu mieszkalnego w [...] oraz 6 wydruków odcinka płacowego. Jednocześnie wskazał, że wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika zostało uiszczone ratalnie ze środków własnych skarżącego. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek W. R. o zwolnienie od kosztów sądowych. Od ww. postanowienia W. R. złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sygn. akt IIl SA/Kr 521/18 Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez dowolną i sprzeczną z zasadami logiki ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą orzeczenia poprzez przyjęcie, że W. R. jest w stanie zgromadzić środki umożliwiające mu uiszczenie wpisu od złożonej skargi, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że strona wystarczających środków nie posiada. Podniósł, że jest w stanie partycypować w kosztach postępowania w zakresie, w jakim wymaga to od niego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i z tego powodu nie wnosił o całkowite zwolnienie od kosztów. Nie jest jednak w stanie uiścić innych kosztów postępowania, w szczególności wpisu od skargi i z tego powodu złożył przedmiotowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 póz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że Sygn. akt III SA/Kr 521/18 przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. O przyznaniu prawa pomocy decyduje sytuacja materialna osoby fizycznej składającej wniosek, oceniana w kontekście możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak pojmowana instytucja prawa pomocy oznacza, że sąd administracyjny powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa w pobraniu opłat sądowych z jednej strony, a interesem wnioskodawcy w dochodzeniu roszczeń przed sądem. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd administracyjny jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które'zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu (tak: NSA w postanowieniu z dn. 26.01.2012 r., sygn. akt l FZ 577/11, LEX nr 1113147). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, referendarz słusznie wskazał, że wobec stałego dochodu skarżącego przy faktycznej możliwości jego dysponowania w wysokości przekraczającej należne obecnie koszty sądowe, faktu występowania przez profesjonalnego pełnomocnika z jednoczesną możliwością pokrywania tychże kosztów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sadowych. Wskazać bowiem należy, że za usługi profesjonalnego pełnomocnika skarżący zdecydował się ponieść koszty w wysokości 2000 zł, zaś opłata od skargi, zgodnie z §2 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie Sygn. akt III SA/Kr 521/18 wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 200 zł. W ocenie Sądu, argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być fakt, że ze skarg skarżącego toczy się duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest bowiem uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (por. II GZ 341/12). Tym samym duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. II OZ 723/14, II FZ 521/12). Skarżący, jak każdy obywatel musi mieć świadomość, że wdając się w spór sądowy ponosi ryzyko, że w razie przegranej będzie zobowiązana do ponoszenia kosztów z tego tytułu. Sąd nie zaprzecza, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednak sytuacja ta nie wskazuje na spełnienie przesłanek wynikających z art. 246 §1 pkt 2 ppsa. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 260 w zw. 246§1 pkt 2 p.p.s.a.