III SA/Kr 527/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustawić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czterema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 996 m2, 150 metrowe mieszkanie. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 487 zł wyjaśniając, że składa się na to zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że na energię elektryczną przeznacza 100 zł, na wodę i kanalizację 100 zł przy czym z tego tytułu posiada zadłużenie około 2200 zł. Powiada, że zalega także z podatkiem od nieruchomości na kwotę około 1200 zł. Twierdzi, że na leki wydaje około 150 zł, na edukację dzieci 200 zł, na dietę cukrzycową 500 zł i na remonty około 500 zł. Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył kopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z którego wynika, że jest zadłużony na ponad 12 tyś. złotych. Z okazanej kopii faktury za dostawę wody i odprowadzenie ścieków wynika, że skarżący dodatkowo zalega na kwotę 2740,34 zł. Skarżący wyjaśnił, że nie może okazać kopii faktur za wykupione leki gdyż dokumenty te oddaje w oryginale do MOPS, który wypłaca mu częściowe sumy za lekarstwa. Skarżący podtrzymał twierdzenie, że na jego dochód składa się zasiłek stały w wysokości 324 zł oraz 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego. W sumie daje to kwotę 477 zł. Nadmienił jednak, że na swoje utrzymanie jak i np. edukację dzieci otrzymuje też datki od wieloletnich przyjaciół oraz zasiłki celowe. Konkubiny nie wykazał w rubryce 6 formularza PPF gdyż od czterech lat nie łączy jej ze skarżącym żaden związek partnerski. Prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Wspólne wychowują tylko dzieci w ten sposób, że od poniedziałku do czwartku znajdują się one pod opieką byłej konkubiny a od piątku do niedzieli pod opieką skarżącego. Była konkubina mieszka w domu skarżącego jedynie dlatego, że nie ma własnego mieszkania. Jedynym zaś źródłem jej utrzymania są alimenty w wysokości 1200 zł z funduszu alimentacyjnego zabezpieczone hipotecznie na domu skarżącego. Z tego co wiadomo skarżącemu była konkubina nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych gdyż za taki trudno uważać 30 letnią "renówkę" (samochód osobowy – przyp. RWSA). Skarżący nie posiada żadnego samochodu. Powierzchnia należącego do niego domu wynosi 150 m2 i dom ten stoi na działce o powierzchni 996 m2. Dom skarżącego posiada trzy kondygnacje. Na pierwszej kondygnacji mieszka skarżący, na drugiej kondygnacji była konkubina a trzecią kondygnację zajmują dzieci skarżącego. Wedle relacji skarżącego dom jest nieremontowany od lat i technicznie nie nadaje się prowadzenia działalności gospodarczej. W oparciu dokumenty i ich kopie złożone do akt sprawy a także przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący ma orzeczoną I grupę niepełnosprawności i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały oraz pielęgnacyjny, korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodek pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi jest orzeczony przez organy zasiłek celowy a jednocześnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym niniejszą sprawę opatrzono ostatecznie symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 10.05.2011 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa udzielając na wezwanie dodatkowych wyjaśnień. Uzupełnione w ten sposób oświadczenie jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Pewne nieścisłości należy położyć na karb nieporadności skarżącego. Obrazuje, że skarżący mimo posiadania dość dużego domu nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę z problemami zdrowotnymi, bez oszczędności i przedmiotów wartościowych, obarczoną długami, utrzymującą się niewielkich zasiłków, zmuszoną poszukiwać wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie ma do dyspozycji wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Potwierdzeniem niełatwej sytuacji skarżącego jest zresztą wysokość zadłużenia fiskalnego a także względem dostawców niektórych mediów. Sprzedaży czy obciążenia domu który zaspakaja potrzeby bytowe skarżącego i jego dzieci w celu zdobycia środków na koszty sądowe i opłacenie pełnomocnika z wyboru trudno wymagać od skarżącego. Rozporządzenia tego rodzaju godziłyby bowiem w podstawę egzystencji tych osób. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania środków na wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że skarżący aktualnie nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Biorąc zaś powyższe pod uwagę udzielono skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.