III SA/Kr 529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie : WSA Bożenna Blitek spr. AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2008 r. Nr : [...] przedmiocie skierowania na badania lekarskie s k a r g ę o d d a l a . Decyzją z dnia [...] 2007r. nr [...] Starosta skierował M. P., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A i B, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Od powyższej decyzji M. P. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia w stosunku do niego kontrolnych badań lekarskich, ponieważ jest osobą zdrową i ma bezterminowe prawo jazdy. Nie korzysta również z pomocy lekarza psychiatry, specjalisty neurologa, a z zaświadczenia lekarskiego uzyskanego w Przychodni Zdrowia wynika, że nie ma przeciwwskazań do prowadzenia przez niego pojazdów, wobec czego kierowanie go na jakiekolwiek badania lekarskie jest bezpodstawne. M. P. zaznaczył, że Starosta wydał decyzję na podstawie anonimu przesłanego przez osobę, która nie tylko czyni to złośliwie, ale również poniża go. Nie sposób twierdzić, że wystarczy, aby zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem mógł skutecznie zgłosić jakikolwiek podmiot, a w tym przypadku "anonimowy donosiciel". Zdaniem odwołującego się, zastrzeżenia te winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie. W wyniku przeprowadzonego postępowania powinny zostać ustalone okoliczności uprawdopodobniające istnienie stanów chorobowych wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Organ wydający decyzję nie uczynił tego i dlatego wydał ją z naruszeniem wyrażonej w art. 7 Kpa zasady praworządności oraz przepisu art. 77 Kpa obligującego do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem M. P., podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności mającej wpływ na kierowanie pojazdem i organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami winien je uzyskać. W tym przypadku organ nie uzyskał takich przesłanek, a jedynie posiłkuje się pismem anonimowym, które w świetle prawa nic nie znaczy i nie może stanowić podstawy do wydania takiej decyzji. Decyzją z dnia 25 lutego 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) i § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z dnia 9 stycznia 2004r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2007r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż zgodnie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Nie wystarczą wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie zdrowia, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu, ale ujawnione okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym. W myśl powyższego - podejrzenie, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem, może opierać się m.in. na: informacji o złym stanie zdrowia kierowcy czy też zaobserwowanych u kierowcy objawach chorób, które stanowią przeciwwskazania do kierowania pojazdami lub wielokrotnym notowaniu kierującego w ewidencji popełniających przestępstwa lub wykroczenia drogowe, jeżeli okoliczności wskazują na brak sprawności fizycznej lub psychicznej. Zgodnie z § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami Starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W przedmiotowej sprawie decyzja Starosty Powiatu oparta została na informacji powziętej od anonimowego informatora. Powyższa informacja została przesłana pismem z dnia 5 marca 2007r. do Starosty Powiatowego przez Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w celu wykorzystania. Zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tej sprawie, gdyż akta przedmiotowej sprawy zawierają dokumenty z akt Sądu Rejonowego, z których wynika, iż M. P. był leczony m.in. z powodu padaczki alkoholowej i w sprawach sądowych jego dotyczących były sporządzane opinie przez lekarzy psychiatrów. W sytuacji wynikającej z powołanych wyżej aktów prawnych – "kieruje się" na badanie wszystkich kierowców w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone we wskazanych przepisach, a uprawniające organ l instancji do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie. Wprawdzie, jak wskazuje odwołujący się, obecnie nie leczy się w żadnej poradni, a nadto przedłożył do akt zaświadczenie z Przychodni, iż nie ma przeciwwskazań do prowadzenia przez niego pojazdów samochodowych, jednakże zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do przyjęcia, iż istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia M. P. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. P., który uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Starosty i dodał, że organy administracyjne obu instancji nie wzięły pod uwagę dostarczonych przez niego aktualnych zaświadczeń lekarskich, w tym zaświadczenia o braku zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia mogącego powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Skarżący podniósł, iż organ wydający decyzję, który w świetle obowiązujących przepisów jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pominął tak istotne dowody, jakimi są aktualne zaświadczenia lekarskie, natomiast uznał za skuteczne zaświadczenia z lat ubiegłych. Takie postępowanie – zdaniem skarżącego - może dyskryminować osoby chwilowo niedysponowane z powodu jakiejkolwiek choroby, a to powoduje stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana bezpodstawnie, z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 Kpa oraz przepisów Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji stwierdził, iż są one nieuzasadnione. Skarżący wprawdzie dołączył do akt zaświadczenie, iż obecnie nie jest leczony w poradni neurologicznej oraz, że nie ma przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów samochodowych, jednakże dokumenty te nie mogły wpłynąć na zmianę decyzji wobec dołączenia przez organ I instancji do akt dokumentów wskazujących na istnienie poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. W piśmie z dnia 20 maja 2008r. M. P. stwierdził, że wniosek SKO o oddalenie skargi jest bezzasadny, a przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie daje podstaw do wydania decyzji o skierowaniu go na badanie lekarskie. Postępowanie to nie zostało bowiem przeprowadzone zgodnie z zasadą obiektywizmu i wszechstronności. Sam fakt uzyskania dokumentów z akt Sądu Rejonowego wskazujących na to, iż skarżący był leczony m.in. z powodu padaczki alkoholowej nie może stanowić podstawy do wydania takiej decyzji. Gdyby, zdaniem skarżącego, w okresie pozostawania w leczeniu z powodu tej padaczki alkoholowej zaistniały przesłanki do skierowania na badanie lekarskie, to wówczas lekarz stwierdziłby konieczność ich przeprowadzenia. Jeżeli tego nie uczynił to należy domniemywać, że nie było takich podstaw. Organ I instancji, którego zadaniem było ustalenie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, na etapie prowadzonego postępowania powinien przesłuchać na tą okoliczność lekarza z Przychodni, który wydał zaświadczenie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a tego nie uczynił. Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009r. skarżący wyjaśnił, że utraty świadomości były u niego jednorazowe, a zaświadczenia o leczeniu się z powodu padaczki złożył do akt sądowych, gdyż chodziło mu o zwolnienie od opłat sądowych. Nadto skarżący oświadczył, iż posiada samochód, ale nim nie jeździ oraz, że obecnie czuje się dobrze, o czym świadczą aktualne zaświadczenia lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest nieuzasadniona i z tego względu nie może być uwzględniona. Sąd zwraca uwagę, że zasady sprawdzania stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami zostały określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). Zgodnie z art. 122 ust. 1 tej ustawy: "Art. 122. 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: 1) osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy; 2) osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; 3) kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli: a) uczestniczy w wypadku drogowym, w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, b) kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu; 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia; 5) osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności; 6) kandydat na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami." Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w razie stwierdzenia którejkolwiek z sytuacji w nim wymienionych, badanie lekarskie jest obowiązkowe właśnie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ustawodawca nie przesądził jednak, że każda z tych sytuacji (także stan zdrowia, o którym mowa w pkt 4 omawianego przepisu, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję) stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem. Przeciwnie, ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii ustawodawca powierzył lekarzom o specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, to jest tylko tym lekarzom, którzy spełniają wymagania określone m.in. przepisami Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Uprawnień takich nie posiadają wszyscy lekarze i nie posiada ich organ administracyjny – w omawianym wypadku starosta. Sąd zwraca uwagę na treść § 9 ust. 1 cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r.: "§ 9. 1. Badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy." Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że badania lekarskie mogą być przeprowadzone tylko i wyłącznie w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, a to z kolei oznacza, iż jedyną podstawę do stwierdzenia, że u danej osoby występują (lub nie) przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami stanowią wyłącznie orzeczenia lekarskie wydane przez lekarzy-orzeczników pracujących w wyżej wymienionych - wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Dostarczone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zaświadczenia lekarskie nie spełniają powyższego wymogu, gdyż nie zostały wydane przez uprawnionego lekarza (w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r.), a tym samym nie można w oparciu o nie uznać, że u skarżącego nie występują przeciwwskazania do kierowania pojazdami. Sąd nie dopatrzył się również, podnoszonego w skardze, naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Zgodnie z treścią tych przepisów: "Art. 7. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." "Art. 77. § 1. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Prawdą jest to, że Starosta powziął informację o możliwości występowania u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów z pisma nadesłanego przez osobę anonimową i niewątpliwym jest, iż skierowanie na badania tylko i wyłącznie na podstawie takiego pisma stanowiłoby naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże, co wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie organ I instancji przed wydaniem decyzji o skierowaniu na badania przystąpił do weryfikacji zawartych w tym piśmie twierdzeń. W szczególności organ uzyskał z Sądu Rejonowego uwierzytelnione kserokopie dwóch opinii sądowo - psychiatrycznych dotyczących M. P., a z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego kserokopię pisma skarżącego, w którym wnosi o odroczenie kontroli jego zabudowań z uwagi na zły stan zdrowia. Sąd zwraca uwagę na to, że to z opinii sądowo - psychiatrycznych dotyczących skarżącego wynika, że skarżący leczył się m.in. z powodu padaczki i że stwierdzono u niego zespół uzależnienia od alkoholu, a z pisma samego skarżącego z dnia 10 września 2005r. wynika, że cierpi m.in. na utraty świadomości. W aktach administracyjnych znajdują się również kserokopie zaświadczeń lekarskich wydanych przez Przychodnię Zdrowia, z których wynika m.in., że skarżący był leczony z powodu epilepsji. To wszystko oznacza, iż istotnie zachodzą poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, które mogą stanowić przeszkodę w prowadzeniu przez niego pojazdu. Tym samym – zdaniem Sądu - organy obu instancji kierując skarżącego na przedmiotowe badania w żaden sposób nie naruszyły obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a przeto na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.